Σαν σήμερα, στις 5 Γενάρη 1895, στο Παρίσι, ο Γάλλος Εβραίος αξιωματικός Άλφρεντ Ντρέιφους υπέστη μια από τις πιο ταπεινωτικές και άδικες στιγμές της σύγχρονης ιστορίας: την τελετή καθαίρεσής του στην αυλή της Στρατιωτικής Σχολής (École Militaire).

Σε μια δημόσια τελετή, μπροστά σε 5.000 στρατιώτες και ένα εξαγριωμένο πλήθος που φώναζε “Θάνατος στον Εβραίο!” και “Θάνατος στον προδότη!“, του αφαιρέθηκαν τα κουμπιά από τη στολή του, οι ρίγες από το παντελόνι του, τα διακριτικά από το καπέλο και τα μανίκια του, ενώ το σπαθί του σπάστηκε στα δύο.

Ο Ντρέιφους, φωνάζοντας “Είμαι αθώος! Ζήτω η Γαλλία!”, καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη και εξορία στο Νησί του Διαβόλου, μια απομονωμένη φυλακή στη Γαλλική Γουιάνα, όπου υπέστη απάνθρωπες συνθήκες: αλυσοδεμένος, εκτεθειμένος σε έντομα και ασθένειες, με σάπιο φαγητό και απόλυτη απομόνωση.

Η Υπόθεση Ντρέιφους ξεκίνησε το 1894, όταν ο Ντρέιφους κατηγορήθηκε άδικα για προδοσία. Φέρεται να πούλησε στρατιωτικά μυστικά στη Γερμανία, βασισμένος σε πλαστά έγγραφα που ποτέ δεν είδε η υπεράσπισή του.

Η δίκη του, κλειστή για το κοινό, ήταν μια φάρσα. Το Υπουργείο Πολέμου παρείχε στους δικαστές “μυστικό φάκελο” με κατασκευασμένα στοιχεία, ενώ ο αντισημιτισμός – τροφοδοτούμενος από εφημερίδες όπως η La Libre Parole του Εντουάρ Ντρουμόν – έπαιξε καθοριστικό ρόλο.

Ο Ντρέιφους, ως Εβραίος, έγινε αποδιοπομπαίος τράγος σε μια Γαλλία διχασμένη από εθνικισμό, μιλιταρισμό και ρατσισμό.Η τελετή της 5ης Γενάρη δεν ήταν απλώς μια τιμωρία. Ηταν σύμβολο της κοινωνικής αδικίας και της κρατικής αυθαιρεσίας.

Παρατηρητές όπως ο Θεόδωρος Χερτζλ, Αυστριακός δημοσιογράφος, σοκαρίστηκαν από το μίσος κατά των Εβραίων, που ενέπνευσε αργότερα το σιωνιστικό κίνημα.

Ακόμα και ο Μαρκ Τουέιν, ένας από τους σπουδαιότερους Αμερικανούς συγγραφείς, που βρισκόταν στο Παρίσι, στήριξε αργότερα την υπόθεση.

Η υπόθεση δεν τελείωσε εκεί. Το 1898, ο συγγραφέας Έμιλ Ζολά δημοσίευσε το περίφημο “J’Accuse” (Κατηγορώ!), καταγγέλλοντας τη συνωμοσία του στρατού και της δεξιάς ελίτ.

Αυτό πυροδότησε μαζικές διαδηλώσεις, διχάζοντας τη Γαλλία μεταξύ “ντρέιφους” (υπέρ της δικαίωσης) και “αντι-ντρέιφους” (εθνικιστών).

Τελικά, το 1899 επαναλήφθηκε η δίκη, αλλά ο Ντρέιφους καταδικάστηκε ξανά – μόνο για να αμνηστευθεί. Η πλήρης αθώωσή του ήρθε το 1906, όταν αποκαλύφθηκε ότι ο πραγματικός προδότης ήταν ο ταγματάρχης Εστερχάζι.

Σήμερα, η υπόθεση Ντρέιφους συμβολίζει τις δικαστικές πλάνες, τον ρατσισμό και την κατάχρηση εξουσίας – από τις δίκες-παρωδίες σε ολοκληρωτικά καθεστώτα μέχρι σύγχρονες περιπτώσεις όπως αυτές των πολιτικών κρατουμένων ή των μεταναστών που στοχοποιούνται λόγω καταγωγής.