Σαν σήμερα, 10 Φλεβάρη 1794, βάζει τέλος στη ζωή του, μέσα στη φυλακή, ο Ζακ Ρου, η πιο ακραία, ασυμβίβαστη και λαϊκή φωνή της Γαλλικής Επανάστασης. Ο άνθρωπος που εξέφρασε όσο κανείς άλλος τους αβράκωτους του Παρισιού — τους φτωχούς εργάτες, τους ανέργους, τους μικρομαγαζάτορες, τις γυναίκες των αγορών. Τους απόλυτα ξεβράκωτους από δικαιώματα, αλλά όχι από οργή.
Ο Ρου δεν ήταν «ήρωας του πάνθεον». Ήταν επικίνδυνος. Επικίνδυνος όχι για τη μοναρχία —αυτή είχε ήδη αποκεφαλιστεί— αλλά για τη νέα ανερχόμενη εξουσία της αστικής τάξης. Γιατί ο Ρου δεν αρκέστηκε στα μεγάλα λόγια περί ελευθερίας και ισότητας. Ζήτησε ψωμί, τιμωρία των αισχροκερδών, κοινωνική δικαιοσύνη, πραγματική ισότητα. Και τα ζήτησε εδώ και τώρα.
Ηγήθηκε των αβράκωτων, των sans-culottes, που κράτησαν την Επανάσταση ζωντανή στους δρόμους και στα οδοφράγματα. Ήταν από τους ελάχιστους που τόλμησαν να πουν ανοιχτά ότι η ελευθερία χωρίς ψωμί είναι απάτη. Ότι η ιδιοκτησία, όταν γίνεται όπλο εκμετάλλευσης, πρέπει να μπει στο στόχαστρο. Ότι οι «πατριώτες» έμποροι που κερδοσκοπούσαν πάνω στην πείνα του λαού δεν διέφεραν ουσιαστικά από τους αριστοκράτες.
Στο μανιφέστο του, το περίφημο «Μανιφέστο των Αβράκωτων», ο Ρου κατήγγειλε με λόγια που ακόμα καίνε:
«Η ελευθερία δεν είναι παρά φάντασμα όταν μια τάξη ανθρώπων μπορεί να λιμοκτονεί μιαν άλλη».
Αυτές οι ιδέες δεν συγχωρούνται ποτέ. Ούτε τότε, ούτε σήμερα.
Μετά την πτώση των Εβερτιστών, το επαναστατικό καθεστώς στράφηκε εναντίον των πιο ριζοσπαστικών του παιδιών. Ο Ρου συνελήφθη, διώχθηκε, απομονώθηκε. Κατηγορήθηκε όχι για προδοσία, αλλά για κάτι πολύ χειρότερο: για «υπερβολή». Για το ότι πήρε στα σοβαρά τα συνθήματα της Επανάστασης.
Στις 10 Φλεβάρη 1794, φυλακισμένος, εξαντλημένος, αλλά αλύγιστος, αυτοκτόνησε. Το σώμα του χάθηκε, αλλά οι ιδέες του επέζησαν — καταδιωγμένες, συκοφαντημένες, θαμμένες κάτω από τους ύμνους της «μετριοπάθειας» και της «τάξης».
Ο Ζακ Ρου ήταν η ζωντανή απόδειξη ότι κάθε επανάσταση, όταν σταθεροποιείται, αρχίζει να φοβάται τον ίδιο τον λαό που τη γέννησε. Και ότι οι αβράκωτοι —οι φτωχοί, οι αποκλεισμένοι, οι «υπερβολικοί»— είναι πάντα οι πρώτοι που θυσιάζονται στο όνομα της κανονικότητας.
Σαν σήμερα δεν θυμόμαστε έναν «ακραίο». Θυμόμαστε έναν άνθρωπο που αρνήθηκε να προδώσει τη φτώχεια, την πείνα και την οργή των από κάτω. Και γι’ αυτό έπρεπε να σιωπήσει.
Η Ιστορία, όμως, δεν τον ξέχασε. Και κάθε φορά που το αίτημα για ψωμί βαφτίζεται «λαϊκισμός», ο Ζακ Ρου επιστρέφει.
0 Comments