Του Γιώργη Γιαννακέλλη

Δεν μπορείς να μην νιώσεις υπερηφάνεια. Δεν γίνεται να κοιτάς τα πρόσωπα των 200 εκτελεσμένων κομμουνιστών της Καισαριανής και να μη σηκώνεται μέσα σου ένα κύμα βαθιάς συγκίνησης και αξιοπρέπειας. Οι ιδεολογικοί μας πρόγονοι στάθηκαν με αγέρωχο βλέμμα μπροστά στο ναζιστικό εκτελεστικό απόσπασμα, υποδεχόμενοι τα θανατηφόρα πυρά ζητωκραυγάζοντας υπέρ των ιδανικών τους.

Τώρα που τα φωτογραφικά ντοκουμέντα ήρθαν στο φως, η Ιστορία παύει να είναι μόνο αφήγηση. Γίνεται βλέμμα. Γίνεται σώμα που βαδίζει. Γίνεται χέρια υψωμένα λίγο πριν τη ριπή. Βλέπεις ανθρώπους που ξέρουν. Που δεν παρακαλούν. Που δεν σκύβουν. Που περιφρονούν τον θάνατο.

Και ασυναίσθητα, το μυαλό συναντά τους στίχους του Κώστα Βάρναλη:

«…Κι αν πέσανε για το λαό, νικήσαν οι προδότες,
που τώρα εδώ κατάχρυσοι περνούν και μαγαρίζουν,
και τώρα πιο τους μάχονται και τους ξανασκοτώνουν!»

Γιατί η Ιστορία δεν τελείωσε με την αποχώρηση των Γερμανών. Ο λαός μας το ξέρει καλά: έφυγαν οι ναζί, ήρθαν οι Αγγλοαμερικανοί. Μια καινούργια κατοχή, πιο ύπουλη, πιο “νόμιμη”, πιο πολιτικά ντυμένη. Και αμέσως μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας, τον Φλεβάρη του 1945, άνοιξε μια νέα σκοτεινή σελίδα: η λεγόμενη «λευκή τρομοκρατία».

Δεν πρόκειται για ρητορική. Πρόκειται για αριθμούς. Για αίμα καταγεγραμμένο.

Μέσα σε έναν μόλις χρόνο, μετά την Συμφωνία της Βάρκιζας ως τις αρχές του 1946, καταγράφονται:
1.289 φόνοι.
6.671 τραυματισμοί.
34.931 συλλήψεις.
31.632 βασανισμοί.
18.767 λεηλασίες και καταστροφές.
677 καταστροφές γραφείων.
509 απόπειρες φόνων.
165 βιασμοί.

Οι δράστες κυρίως δεξιές παρακρατικές οργανώσεις με 953 δολοφονίες. Η εθνοφυλακή με 250. Η χωροφυλακή με 82. Τα βρετανικά στρατεύματα με 4. Αυτή είναι η «εθνική αποκατάσταση» που ακολούθησε.

Η ωμή βία κυριάρχησε στη συλλογική μνήμη. Καταγράφηκε σε μαρτυρίες, σε φωτογραφίες, σε πρόσωπα που σημάδεψε για πάντα. Πάνοπλοι συμμορίτες να ποζάρουν αυτάρεσκα πίσω από κομμένα κεφάλια αριστερών. Αυτή ήταν η «δημοκρατική ομαλότητα» που υποσχέθηκαν.

Και όμως.

Όσο κι αν προσπάθησαν να τους ξανασκοτώσουν, οι 200 της Καισαριανής στέκονται ακόμα όρθιοι. Τα νέα φωτογραφικά ντοκουμέντα δεν απλώς επιβεβαιώνουν ένα έγκλημα. Αναδεικνύουν ένα ηθικό ύψος. Μια στάση ζωής – και θανάτου – που δεν χωρά σε συμβιβασμούς.

Σε κάθε περίπτωση, ας μείνει η δεξιά με το ποινικό της μητρώο. Κι εμείς με το εικονοστάσι των αγίων μας. Και στην πρώτη σειρά, φωτισμένοι από το χάραμα εκείνης της Πρωτομαγιάς, οι 200 εκτελεσμένοι της Καισαριανής.

Γιατί εκείνοι δεν έσκυψαν.
Και όσο τους θυμόμαστε, δεν σκύβουμε ούτε εμείς.