Στις 25 Μαΐου 2020, στους δρόμους της Minneapolis, ένας άνθρωπος δολοφονούνταν μπροστά στα μάτια όλου του κόσμου. Ο 46χρονος Αφροαμερικανός George Floyd ξεψυχούσε κάτω από το γόνατο του λευκού αστυνομικού Derek Chauvin, που πίεζε αλύπητα τον λαιμό του επί 8 λεπτά και 45 δευτερόλεπτα — χρόνος που χαράχτηκε στη συλλογική μνήμη ως σύμβολο της κρατικής βαρβαρότητας. Αργότερα αποκαλύφθηκε ότι η πίεση διήρκεσε ακόμη περισσότερο: 9 λεπτά και 29 δευτερόλεπτα.

Ο Φλόιντ ήταν ήδη ακινητοποιημένος, πεσμένος μπρούμυτα στην άσφαλτο, δεμένος με χειροπέδες. Δεν αποτελούσε απειλή για κανέναν. Κι όμως, ο αστυνομικός συνέχιζε να τον συνθλίβει, ενώ εκείνος ψιθύριζε με σβησμένη φωνή το «I can’t breathe» — «Δεν μπορώ να αναπνεύσω». Καλούσε τη μητέρα του. Παρακαλούσε να τον αφήσουν να ζήσει. Οι υπόλοιποι αστυνομικοί παρακολουθούσαν αμέτοχοι ή βοηθούσαν στην καταστολή του πλήθους που φώναζε να σταματήσουν.

Δεν ήταν «μεμονωμένο περιστατικό». Δεν ήταν «λάθος». Δεν ήταν η «κακιά στιγμή» ενός υπερβολικού αστυνομικού. Ήταν η ωμή, γυμνή αλήθεια του αμερικανικού καπιταλισμού: ένα κράτος που οικοδομήθηκε πάνω στη δουλεία, στον ρατσισμό και στην καταστολή των φτωχών, συνεχίζει να λειτουργεί με τους ίδιους μηχανισμούς βίας και τρόμου.

Η αιτία της σύλληψης; Ο ισχυρισμός ότι ο Φλόιντ προσπάθησε να χρησιμοποιήσει ένα δήθεν πλαστό χαρτονόμισμα των 20 δολαρίων σε ένα κατάστημα. Μια ασήμαντη υπόθεση που μετατράπηκε σε δημόσια εκτέλεση. Η αστυνομία έσπευσε αρχικά να μιλήσει για «ιατρικό επεισόδιο» και «αντίσταση κατά της αρχής». Όμως η αλήθεια δεν μπόρεσε να θαφτεί. Το βίντεο που κατέγραψε νεαρή περαστική έκανε τον γύρο του κόσμου και αποκάλυψε αυτό που εκατομμύρια άνθρωποι γνώριζαν ήδη: ότι η αστυνομία στις ΗΠΑ λειτουργεί ως στρατός κατοχής απέναντι στους φτωχούς, στους μαύρους, στους αποκλεισμένους.

Ο Τζορτζ Φλόιντ δεν ήταν ο πρώτος. Από τον Rodney King μέχρι τον Eric Garner και από την Breonna Taylor μέχρι χιλιάδες ανώνυμα θύματα, το αίμα των καταπιεσμένων ποτίζει τους δρόμους της «γηραιάς δημοκρατίας». Το «I can’t breathe» είχε ακουστεί ξανά από τον Γκάρνερ το 2014. Με τον Φλόιντ έγινε παγκόσμια κραυγή οργής.

Οι διαδηλώσεις που ακολούθησαν συγκλόνισαν τις ΗΠΑ και εξαπλώθηκαν σε δεκάδες χώρες. Εκατομμύρια άνθρωποι κατέβηκαν στους δρόμους απέναντι στον ρατσισμό, την αστυνομική βία και την κοινωνική αδικία. Το κίνημα Black Lives Matter απέκτησε τεράστια δυναμική, εκφράζοντας τη συσσωρευμένη οργή όσων ασφυκτιούν κάτω από το βάρος της ταξικής εκμετάλλευσης και των φυλετικών διακρίσεων.

Το σύστημα προσπάθησε γρήγορα να αφομοιώσει την εξέγερση. Πολυεθνικές, κυβερνήσεις και κόμματα φόρεσαν πρόχειρα τον μανδύα της «αντιρατσιστικής ευαισθησίας», μετατρέποντας ένα ξέσπασμα κοινωνικής οργής σε εμπορεύσιμο σύνθημα. Όμως η ουσία παρέμεινε: όσο υπάρχει ένα σύστημα που χρειάζεται φτώχεια, καταστολή και διαίρεση για να επιβιώσει, τόσο θα γεννά νέους Φλόιντ.

Ο Σόβιν καταδικάστηκε τελικά για φόνο, κάτω από την τεράστια πίεση του κινήματος. Μα η καταδίκη ενός δολοφόνου δεν αλλάζει τον χαρακτήρα του μηχανισμού που τον γέννησε. Πόσοι ακόμη Σόβιν κυκλοφορούν ελεύθεροι; Πόσες δολοφονίες βαφτίζονται καθημερινά «τήρηση της τάξης»; Η αστυνομία στις ΗΠΑ — όπως και σε κάθε καπιταλιστικό κράτος — δεν υπάρχει για να προστατεύει τους αδύναμους. Είναι το ένοπλο χέρι της εξουσίας των ισχυρών. Υπάρχει για να προστατεύει την ιδιοκτησία των λίγων, να τρομοκρατεί τους από κάτω και να συντηρεί τη διαίρεση ανάμεσα στους καταπιεσμένους.

Και στην Ελλάδα η εικόνα είναι γνώριμη. Από τις Σκουριές μέχρι τον Εβρο, από τις επιθέσεις σε διαδηλωτές μέχρι την αστυνομοκρατία στα Εξάρχεια, η κρατική βία αποδεικνύει καθημερινά πως το γόνατο στον λαιμό δεν είναι «αμερικανική ιδιαιτερότητα». Είναι παγκόσμιο γνώρισμα ενός συστήματος που προτιμά να σκοτώνει παρά να παραχωρεί δικαιώματα.

Πέντε χρόνια μετά, η μνήμη του Τζορτζ Φλόιντ δεν μπορεί να περιοριστεί σε επετειακά hashtags και υποκριτικές τελετές. Οφείλει να παραμείνει ζωντανή ως κάλεσμα αγώνα. Γιατί ο ρατσισμός δεν είναι «παρέκκλιση» του καπιταλισμού· είναι εργαλείο του. Είναι το δηλητήριο που χρησιμοποιείται για να χωρίζει τους φτωχούς μεταξύ τους, ώστε να μη στραφούν ενωμένοι απέναντι στους πραγματικούς δυνάστες τους.

Δεν ξεχνάμε. Δεν συγχωρούμε.

Ο Τζορτζ Φλόιντ έγινε σύμβολο όλων όσοι ασφυκτιούν κάτω από το βάρος της εκμετάλλευσης και της καταστολής. Και η δικαιοσύνη για τον Φλόιντ δεν θα έρθει από τα δικαστήρια των ισχυρών, αλλά από την οργανωμένη πάλη των εργαζομένων και των καταπιεσμένων απέναντι σε ένα σύστημα που συνεχίζει να βάζει το γόνατό του στον λαιμό της ανθρωπότητας.