Υπάρχουν γεγονότα που, ανεξάρτητα από το πώς τα αξιολογεί κανείς πολιτικά ή ηθικά, περνούν στην ιστορία επειδή αποκαλύπτουν με τον πιο εκκωφαντικό τρόπο τα όρια και τις αντιφάσεις ενός ολόκληρου συστήματος.

Ένα τέτοιο γεγονός ήταν η κινηματογραφική απόδραση των Βασίλη Παλαιοκώστα και Αλκέτ Ριτζάι από τις φυλακές Κορυδαλλού, σαν σήμερα, στις 4 Ιουνίου 2006. Μια απόδραση που έμελλε να γίνει θρύλος, όχι μόνο για την τόλμη της, αλλά κυρίως γιατί εξέθεσε ανεπανόρθωτα τον κρατικό μηχανισμό και το σωφρονιστικό σύστημα.

Ήταν απόγευμα Κυριακής όταν ένα ιδιωτικό ελικόπτερο εμφανίστηκε πάνω από τις φυλακές Κορυδαλλού. Οι δύο συνεργοί που είχαν επιβιβαστεί ως δήθεν πελάτες σε πτήση αναψυχής ακινητοποίησαν τον πιλότο με την απειλή όπλου και χειροβομβίδας και τον υποχρέωσαν να κατευθυνθεί προς το σωφρονιστικό κατάστημα. Λίγα λεπτά αργότερα το ελικόπτερο προσγειωνόταν στο προαύλιο της Ε’ Πτέρυγας. Εκεί περίμεναν ο Βασίλης Παλαιοκώστας και ο Αλκέτ Ριτζάι. Μέσα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα επιβιβάστηκαν και το ελικόπτερο απογειώθηκε μπροστά στα έκπληκτα μάτια των φυλάκων.

Το πιο εντυπωσιακό δεν ήταν μόνο η επιτυχία της επιχείρησης. Ήταν η αμηχανία των αρχών. Σύμφωνα με μαρτυρίες και μεταγενέστερες αναφορές, αρκετοί φύλακες θεώρησαν αρχικά ότι επρόκειτο για υπηρεσιακή πτήση ή για αιφνιδιαστικό έλεγχο υψηλόβαθμων αξιωματούχων. Μέχρι να αντιληφθούν τι πραγματικά συνέβαινε, οι δύο κρατούμενοι είχαν ήδη πετάξει μακριά.

Η απόδραση προκάλεσε πολιτικό σεισμό. Τα δελτία ειδήσεων επί ημέρες ασχολούνταν αποκλειστικά με το θέμα. Κυβέρνηση, ΕΛ.ΑΣ. και υπουργείο Δικαιοσύνης βρέθηκαν στο στόχαστρο της κριτικής, καθώς αποδείχθηκε ότι οι διαφημιζόμενες «υψίστης ασφαλείας» φυλακές μπορούσαν να παραβιαστούν με τρόπο που έμοιαζε βγαλμένος από κινηματογραφικό σενάριο.

Ο Αλκέτ Ριτζάι συνελήφθη λίγους μήνες αργότερα, ενώ ο Βασίλης Παλαιοκώστας εντοπίστηκε και συνελήφθη το 2008. Όμως η ιστορία δεν τελείωσε εκεί. Στις 22 Φεβρουαρίου 2009 οι δύο άνδρες θα επαναλάμβαναν το ίδιο ακριβώς εγχείρημα, ξανά με ελικόπτερο και ξανά από τον Κορυδαλλό, προκαλώντας ακόμη μεγαλύτερο διασυρμό στις αρχές.

Είκοσι χρόνια μετά σχεδόν, η πρώτη απόδραση του 2006 εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς στην ελληνική εγκληματολογική ιστορία. Όχι γιατί ο Παλαιοκώστας και ο Ριτζάι έγιναν λαϊκοί ήρωες, όπως επιχείρησαν κάποιοι να τους παρουσιάσουν, αλλά επειδή εκείνη η ημέρα αποκάλυψε ότι πίσω από τη βιτρίνα της κρατικής παντοδυναμίας υπήρχε ένας μηχανισμός γεμάτος κενά, προχειρότητα και αυταπάτες.

Και ίσως γι’ αυτό η εικόνα του ελικοπτέρου που προσγειώνεται ανενόχλητο στο προαύλιο των φυλακών Κορυδαλλού παραμένει μέχρι σήμερα ένα από τα πιο εμβληματικά στιγμιότυπα της σύγχρονης ελληνικής πραγματικότητας: η στιγμή που το «απόρθητο» κράτος αποδείχθηκε χάρτινος πύργος.