Του Γιώργη Γιαννακέλλη

Σε μια χώρα όπου οι υποκλοπές, το Predator και η παραβίαση του απορρήτου των επικοινωνιών σημάδεψαν ολόκληρη πολιτική περίοδο, θα περίμενε κανείς τουλάχιστον λίγη μεγαλύτερη ευαισθησία από τα κυβερνητικά στελέχη σε ζητήματα ιδιωτικότητας.

Αντ’ αυτού, ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης εμφανίστηκε στη Λήμνο φορώντας Ray-Ban Meta: γυαλιά εξοπλισμένα με κάμερα 12MP, μικρόφωνα και ηχεία, δηλαδή μια συσκευή που έχει τη δυνατότητα να καταγράφει εικόνα και ήχο.

Το ότι φορούσε τα συγκεκριμένα γυαλιά δεν αμφισβητείται. Ο ίδιος εξήγησε ότι τα αγόρασε στο Λονδίνο επειδή του άρεσε ο σκελετός, ότι διαθέτουν εξαιρετικό Bluetooth και πολύ καλό ήχο. Και φυσικά διαβεβαίωσε ότι δεν κατέγραφε τίποτα. Μας ενημέρωσε, μάλιστα, ότι όταν ενεργοποιείται η κάμερα ανάβει ένα μικρό LED. Υποθέτουμε λοιπόν ότι η δημοκρατία προστατεύεται πλέον από ένα φωτάκι.

Ας αφήσουμε όμως στην άκρη τις διαβεβαιώσεις και ας σταθούμε στην ουσία.

Στην Ελλάδα, η παράνομη καταγραφή εικόνας ή ήχου χωρίς συναίνεση μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να συνιστά σοβαρό ποινικό αδίκημα. Ο GDPR επιβάλλει διαφάνεια, ενημέρωση και σαφείς κανόνες για την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων. Όταν λοιπόν ένας υπουργός εμφανίζεται σε δημόσιες επαφές με πολίτες φορώντας μια συσκευή που μπορεί να πραγματοποιεί οπτικοακουστική καταγραφή, το ελάχιστο που οφείλει είναι να μην αφήνει ούτε σκιά αμφιβολίας.

Γιατί το ζήτημα δεν είναι αν ο κ. Γεωργιάδης λέει ότι δεν κατέγραφε. Το ζήτημα είναι ότι κανείς από όσους συνομιλούσαν μαζί του δεν είχε τη δυνατότητα να το γνωρίζει εκείνη τη στιγμή. Η διαφάνεια δεν οικοδομείται πάνω στην εμπιστοσύνη προς τον εκάστοτε υπουργό, αλλά σε κανόνες που ισχύουν για όλους.

Το πιο αποκαλυπτικό, όμως, είναι η πολιτική υποκρισία.

Η ίδια κυβέρνηση που επικαλείται την προστασία των προσωπικών δεδομένων όταν πρόκειται για τους πολίτες, η ίδια κυβέρνηση που επί χρόνια υποβάθμιζε ή δικαιολογούσε το σκάνδαλο των υποκλοπών, εμφανίζεται τώρα να θεωρεί απολύτως φυσιολογικό ένας υπουργός να κυκλοφορεί με φορητή συσκευή οπτικοακουστικής καταγραφής στις συναντήσεις του. Προφανώς, όταν η τεχνολογία βρίσκεται στα χέρια της εξουσίας, παύει να προκαλεί ανησυχία.

Η ειρωνεία είναι σχεδόν τέλεια. Μετά το Predator, περάσαμε στα smart glasses. Η λογική παραμένει ίδια: «Μην ανησυχείτε. Εμείς είμαστε. Εμπιστευθείτε μας.»

Μόνο που ακόμα και η αστική δημοκρατία δεν λειτουργεί με βάση την εμπιστοσύνη προς τους κυβερνώντες. Λειτουργεί με θεσμούς, λογοδοσία και κανόνες που δεσμεύουν πρώτα απ’ όλους εκείνους που ασκούν την εξουσία.

Κι ένα τελευταίο ερώτημα: αν αντί για υπουργό της κυβέρνησης, τα ίδια γυαλιά τα φορούσε ένας διαδηλωτής έξω από το Μαξίμου ή ένας πολίτης σε μια συγκέντρωση κυβερνητικών στελεχών, θα αρκούσε άραγε η απάντηση «μην ανησυχείτε, δεν κατέγραφα»; Ή τότε θα ακούγαμε για εισαγγελείς, προσωπικά δεδομένα και κίνδυνο για τη δημόσια τάξη; Αν δε είχε συλληφθεί ένα μέλος του Ρουβίκωνα με τέτοια γυαλιά, έξω από το Μέγαρο Μαξίμου, τότε τα σενάρια που θα ακολουθούσαν θα ήταν απίστευτα.