Η διαπίστωση ότι η αστική δημοκρατία στην Ελλάδα παράγει διαρκώς «αυλικούς» και «γελωτοποιούς» δεν είναι απλώς μια εύστοχη δημοσιογραφική ατάκα· είναι η αποτύπωση μιας βαθιάς δομικής σήψης.

Τυπικά, η χώρα ξεμπέρδεψε με το παλάτι και τις αυλές του στο δημοψήφισμα του 1974. Στην πράξη, όμως, το πολιτικό σύστημα έχει απόλυτη ανάγκη από φιγούρες που εκτρέπουν την πολιτική συζήτηση από την ουσία στο θέαμα, λειτουργώντας ως αμορτισέρ των κοινωνικών αντιδράσεων.

Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα των ημερών μας είναι ο νυν Υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης. Εκτελώντας χρέη σύγχρονου «γελωτοποιού του βασιλιά», -όπως γράφει σήμερα ο Λευτέρης Χαραλαμπόπουλος στο in.gr– επιστρατεύει την ακροδεξιά ρητορική, τις τηλεοπτικές τσιρίδες και τον κυνισμό για να διαχειριστεί επικοινωνιακά τη μεθοδική διάλυση και ιδιωτικοποίηση του Εθνικού Συστήματος Υγείας.

Το παράδοξο δεν είναι η συμπεριφορά του, αλλά το γεγονός ότι αυτή η φιγούρα επιβραβεύεται σταθερά με δεκάδες χιλιάδες ψήφους από ένα τμήμα του εκλογικού σώματος.

Όμως, το φαινόμενο αυτό δεν αποτελεί εξαίρεση· είναι ο κανόνας σε ένα σύστημα που αποπολιτικοποιεί τις μάζες και καλλιεργεί τον κοινωνικό αυτοματισμό.

Η πρόσφατη ιστορία της αστικής κάλπης είναι γεμάτη από τέτοια «θαύματα». Πρόχειρα θυμόμαστε:

➤ Η περίπτωση της Γαλάτως Αλεξανδράκη, της ευρωβουλευτού της Ελληνικής Λύσης που εξελέγη με πάνω από 50.000 ψήφους χωρίς κανείς να γνωρίζει τις θέσεις της, και της οποίας η πολιτική παρουσία στο Ευρωκοινοβούλιο παραμένει ουσιαστικά ανύπαρκτη.

➤ Η άνοδος του Βασίλη Λεβέντη, ο οποίος από γραφική φιγούρα των μεταμεσονύχτιων τηλεοπτικών εκπομπών της δεκαετίας του ’90, μετατράπηκε σε ρυθμιστικό αρχηγό κοινοβουλευτικής ομάδας.

➤ Η εκλογική καταγραφή του Αρτέμη Σώρα και των οπαδών του, που υπόσχονταν αποπληρωμή του δημόσιου χρέους με ανύπαρκτα ομόλογα, αποσπώντας δεκάδες χιλιάδες ψήφους.

➤ Η κοινοβουλευτική παρουσία εμπόρων που έχτισαν καριέρες πουλώντας τηλεοπτικά «επιστολές του Χριστού» και κηρύττοντας τον σκοταδισμό.

Αυτή η διαδοχή από πολιτικούς απατεώνες, θαυματοποιούς και τηλεοπτικούς μαϊντανούς δεν οφείλεται απλώς σε «άγνοια» ή «κουταμάρα» του εκλογικού σώματος. Είναι το άμεσο προϊόν της συστηματικής αποδόμησης της ταξικής συνείδησης. Όταν οι κυρίαρχοι μηχανισμοί (ΜΜΕ, παιδεία, αστικά κόμματα) πείθουν τον εργαζόμενο ότι δεν υπάρχει εναλλακτική λύση απέναντι στον καπιταλιστικό μονόδρομο, η ψήφος μετατρέπεται σε προϊόν θεάματος, σε εκτόνωση ή σε τυφλή τιμωρία.

Ο «γελωτοποιός» στην εξουσία δεν είναι ακίνδυνος. Πίσω από το προπέτασμα καπνού των προκλητικών του δηλώσεων, η κυβέρνηση περνάει τα πιο σκληρά αντιλαϊκά μέτρα: το ξήλωμα της εργασίας, την ακρίβεια που τσακίζει τα νοικοκυριά, τη μετατροπή της υγείας σε εμπόρευμα για λίγους.

Για την αριστερά της ρήξης και της ανατροπής, το συμπέρασμα είναι σαφές. Η απάντηση στην πολιτική γελοιότητα και την εξαπάτηση δεν είναι η επιστροφή σε μια δήθεν «σοβαρή» διαχείριση του συστήματος. Είναι η οργάνωση της ταξικής πάλης, η αποκάλυψη του ρόλου αυτών των προπετασμάτων καπνού και ο αγώνας για μια κοινωνία όπου η πολιτική θα καθορίζεται από τις ανάγκες των πολλών και όχι από τους θιασώτες του αστικού τσίρκου.