Λέμε για τους δικούς μας χριστέμπορους, αλλά ας μην έχουμε αυταπάτες. Και οι καθολικοί συνάδελφοί τους δεν πάνε καθόλου πίσω όταν πρόκειται να εκμεταλλευτούν ακόμη και τον θάνατο για να πουλήσουν θρησκευτικό παραμύθι και να ενισχύσουν την πίστη στο ποίμνιο.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα η τραγική ιστορία του καθολικού ιερέα Πατρίσιο Σάντσες, στο Γκουαγιακίλ του Ισημερινού, ο οποίος έχασε τη ζωή του όταν ένας τεράστιος ξύλινος σταυρός έπεσε πάνω του και τον συνέθλιψε.

Ένα τραγικό δυστύχημα. Ένας άνθρωπος νεκρός. Μια οικογένεια, φίλοι και πιστοί που θρηνούν. Κι όμως, εκεί όπου θα περίμενε κανείς σιωπή, σεβασμό στον νεκρό και στοιχειώδη περίσκεψη, εμφανίζεται η γνωστή θρησκευτική βιομηχανία της εκμετάλλευσης του ανθρώπινου πόνου.

“«Όλοι θα πεθάνουμε». Αυτή ήταν μία από τις φράσεις του τελευταίου κηρύγματος του ιερέα Πατρίσιο Σάντσες, λεπτά πριν πεθάνει συνθλιβείσας από έναν ξύλινο Χριστό στο Γκουαγιακίλ. Ρίγος. Τα λόγια του, σχεδόν προφητικά, αμφισβητούν τον χρόνο που σπαταλάμε σε πράγματα μάταια”. Και κάπου εδώ αρχίζει η επιχείρηση μετατροπής μιας τραγωδίας σε μεταφυσικό μήνυμα. «Ρίγος», διακηρύσσουν οι θρησκευτικοί σχολιαστές. Τα λόγια του παρουσιάζονται ως σχεδόν προφητικά, ενώ ο θάνατός του επιστρατεύεται για να μας θυμίσει, υποτίθεται, πόσο μάταια είναι όσα κάνουμε στην καθημερινότητά μας.

Δηλαδή, τι ακριβώς μας λένε; Ότι ο άνθρωπος που μιλούσε για τον θάνατο λίγο πριν πεθάνει από την πτώση ενός ξύλινου σταυρού έγινε, χωρίς να το γνωρίζει, ο πρωταγωνιστής ενός θεϊκού σεναρίου; Ότι ο Θεός επέλεξε να σκοτωθεί ένας ιερέας από το ίδιο το σύμβολο της χριστιανικής πίστης, προκειμένου να στείλει στους υπόλοιπους ένα μήνυμα για την εφήμερη ζωή; Αν δεν ήταν τραγικό, θα ήταν πραγματικά για γέλια.

Γιατί, αν ένας σταυρός πέσει και σκοτώσει έναν άνθρωπο, έχουμε ένα δυστύχημα που χρειάζεται εξήγηση ως προς τις πραγματικές του αιτίες. Αν, όμως, το ίδιο γεγονός μετατρέπεται σε «θεόσταλτο μήνυμα», τότε η ανθρώπινη τραγωδία γίνεται εργαλείο θρησκευτικής προπαγάνδας. Και μάλιστα χωρίς να χρειάζεται κανείς να αποδείξει τίποτα: η σύμπτωση βαφτίζεται θαύμα, ο θάνατος αποκτά μεταφυσικό νόημα και η έλλειψη εξήγησης παρουσιάζεται ως απόδειξη της θεϊκής παρέμβασης.

Αυτή είναι μια από τις παλαιότερες μεθόδους της θρησκευτικής εμπορίας της ελπίδας και του φόβου. Όταν συμβαίνει κάτι ευχάριστο, είναι θέλημα Θεού. Όταν συμβαίνει κάτι τραγικό, πάλι θέλημα Θεού είναι, απλώς οι κοινοί θνητοί δεν μπορούν να κατανοήσουν τα σχέδιά του. Έτσι, ό,τι κι αν συμβεί, το θρησκευτικό αφήγημα βγαίνει πάντα κερδισμένο.

Και το ερώτημα παραμένει: αν ο Θεός ήθελε να περάσει ένα μήνυμα για τη ματαιότητα της ζωής, γιατί έπρεπε να σκοτωθεί ένας άνθρωπος; Δεν υπήρχε άλλος τρόπος; Γιατί χρειάζεται ένας νεκρός για να θυμηθούμε ότι είμαστε θνητοί; Και ποιος έδωσε στους θρησκευτικούς διαχειριστές του περιστατικού το δικαίωμα να εμφανίζουν μια τραγωδία ως μέρος κάποιου αόρατου θεϊκού σχεδίου;

Βέβαια, τέτοιες ερωτήσεις δεν ευνοούν ιδιαίτερα τις μπίζνες του θρησκευτικού εμπορίου. Γιατί η δουλειά του χριστέμπορα δεν είναι να αμφισβητεί τους μύθους που συντηρούν την εξουσία του, αλλά να τους αναπαράγει, να τους ανανεώνει και να τους προσαρμόζει στις ανάγκες της εποχής.

Και εδώ βρίσκεται η ουσία της υπόθεσης. Δεν είναι ζήτημα να κοροϊδέψουμε έναν άνθρωπο επειδή πιστεύει ή να χλευάσουμε τον πόνο όσων θρηνούν τον νεκρό ιερέα. Ο καθένας έχει δικαίωμα να αναζητά παρηγοριά εκεί όπου μπορεί να τη βρει. Άλλο, όμως, η προσωπική πίστη και άλλο η οργανωμένη επιχείρηση που μετατρέπει τον θάνατο σε διαφημιστικό υλικό για τη θρησκεία.

Γιατί ο σεβασμός στον νεκρό δεν απαιτεί να αποδεχτούμε ότι ο θάνατός του ήταν θεϊκά σκηνοθετημένος. Και η ανθρώπινη ανάγκη για παρηγοριά δεν αποτελεί λευκή επιταγή για όσους εμπορεύονται τον φόβο του θανάτου.

Τελικά, ο Πατρίσιο Σάντσες δεν χρειάζεται να γίνει ούτε προφήτης ούτε πιόνι κάποιου υποτιθέμενου θεϊκού σχεδίου. Ήταν ένας άνθρωπος που έχασε τη ζωή του με τραγικό τρόπο. Αυτό και μόνο θα έπρεπε να αρκεί για να αντιμετωπιστεί ο θάνατός του με σοβαρότητα και αξιοπρέπεια.

Όσο για τους επαγγελματίες διαχειριστές του θείου, είτε φορούν ορθόδοξα ράσα είτε καθολικά άμφια, καλό θα ήταν να αφήσουν για λίγο στην άκρη τα θαύματα και τις μεταφυσικές ερμηνείες.

Γιατί όταν ένας ξύλινος σταυρός σκοτώνει έναν άνθρωπο, το πραγματικό σκάνδαλο δεν είναι ότι δεν καταλαβαίνουμε τα σχέδια του Θεού. Είναι ότι κάποιοι σπεύδουν να μετατρέψουν ακόμη και τον θάνατό του σε επιχείρημα υπέρ της πίστης τους.

Και κάπως έτσι, ακόμη κι όταν ο σταυρός πέφτει πάνω στο κεφάλι τους, οι χριστέμποροι καταφέρνουν να τον σηκώσουν ξανά. Όχι για να σώσουν τον άνθρωπο, αλλά για να σώσουν το αφήγημά τους.