Η εικόνα της πλήρους αποδιοργάνωσης, της σήψης και της απροκάλυπτης ανικανότητας που εκπέμπει το λεγόμενο «επιτελικό κράτος» δεν αποτελεί πλέον διαπίστωση μόνο των ταξικών και αγωνιστικών δυνάμεων. Γίνεται πλέον αντικείμενο σκληρής κριτικής και από νομικούς κύκλους που γνωρίζουν από πρώτο χέρι τη λειτουργία των αστικών θεσμών.

Σε μια χαρακτηριστική παρέμβασή του στην πλατφόρμα Χ, ο διδάκτωρ Συνταγματικού Δικαίου και Επίκουρος Καθηγητής της Νομικής Σχολής του Α.Π.Θ., Ακρίτας Καϊδατζής, περιγράφει με τον πιο μελανό –πλην όμως απόλυτα ρεαλιστικό– τρόπο το ποιόν των προσώπων που στελεχώνουν τους κρατικούς μηχανισμούς. Παρά τη γνωστή πολιτική του διαδρομή και θητεία σε κυβερνητικά αξιώματα του ΣΥΡΙΖΑ –στοιχεία που προφανώς αντανακλούν τις δικές του σοσιαλδημοκρατικές αυταπάτες για τη «διόρθωση» του συστήματος–, η επιστημονική του ιδιότητα και η γνώση του αντικειμένου δίνουν ιδιαίτερο βάρος στη διαπίστωση της πλήρους θεσμικής αποσύνθεσης.

Ο ίδιος σημειώνει χαρακτηριστικά: «Άνθρωποι κραυγαλέα ανεπαρκείς και, σε κάποιες περιπτώσεις, εμφανώς διαταραγμένοι καταλαμβάνουν -δλδ επιλέγονται για- ηγετικές θέσεις στο πολιτικό, διοικητικό και δικαστικό σύστημα. Ότι κανείς δε νιώθει ντροπή ούτε δίνει λόγο γι’αυτό σημαίνει πως λείπουν οι κοινωνικές νόρμες που αποκαλούμε υπηρεσιακό ή δικαστικό ή πολιτικό ή άλλο ήθος (ethos, άσχετο με ηθική). Αυτό πάλι σημαίνει πως, όσο μένουμε θεσμικά υπανάπτυκτοι, δεν υπάρχει ελπίδα να βγούμε από το σπιράλ της θεσμικής κατρακύλας».

Η καταγγελία για στελέχη «εμφανώς διαταραγμένα» και «κραυγαλέα ανεπαρκή» που επιλέγονται για τις πιο κρίσιμες ηγετικές θέσεις της πολιτικής, της διοίκησης και της δικαιοσύνης, δεν μπορεί και δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητη. Δεν πρόκειται απλώς για κάποιες «ατυχείς επιλογές» προσώπων ή για ένα προσωρινό έλλειμμα «ήθους». Είναι η νομοτελειακή κατάντια ενός συστήματος που, στην προσπάθειά του να θωρακίσει την κερδοφορία του κεφαλαίου και να επιβάλει την αντιλαϊκή πολιτική, επιστρατεύει τα πιο αντιδραστικά, τυφλά και πειθήνια όργανα, αδιαφορώντας για την πλήρη γελοιοποίηση των ίδιων των θεσμών του.

Η «θεσμική υπανάπτυξη» και το «σπιράλ της θεσμικής κατρακύλας» για τα οποία μιλά ο καθηγητής, είναι το φυσικό επακόλουθο της σήψης του αστικού κράτους. Όταν ο μοναδικός γνώμονας της διοίκησης είναι η εξυπηρέτηση των μεγάλων επιχειρηματικών συμφερόντων και το μοίρασμα της πίτας, το λεγόμενο «ήθος» των λειτουργών πάει περίπατο. Η έλλειψη ντροπής και η παντελής απουσία λογοδοσίας είναι το σήμα κατατεθέν μιας άρχουσας τάξης που νιώθει παντοδύναμη μέσα στην αλαζονεία της, αλλά την ίδια στιγμή σαπίζει από τα μέσα.

Αυτή η παρακμή δεν είναι μια θεωρητική συζήτηση περί συνταγματικής ορθότητας. Είναι η καθημερινή βαρβαρότητα που βιώνουν στους χώρους δουλειάς, στην υγεία, στην παιδεία και στη δικαιοσύνη, όπου οι «κραυγαλέα ανεπαρκείς» μάνατζερ και οι δικαστικοί λειτουργοί κουρελιάζουν κάθε έννοια δικαίου. Η έξοδος από αυτό το σπιράλ της κατρακύλας δεν θα έρθει με την αναμονή κάποιων «καλύτερων» ή πιο «υγιών» αστών διαχειριστών, αλλά με την ανατροπή του ίδιου του συστήματος που γεννά και θρέφει αυτή τη δυσωδία.