Σε μια πρωτοφανή εκλογική ανατροπή που τερματίζει 14 χρόνια απόλυτης πολιτικής κυριαρχίας του Αλεξάνταρ Βούτσιτς, το ανεξάρτητο κίνημα «Φοιτητική Λίστα» (Studentska lista) αναδείχθηκε ο μεγάλος νικητής των πρόωρων βουλευτικών εκλογών στη Σερβία.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία και τις εκτιμήσεις των Ipsos/CeSID, η Φοιτητική Λίστα πέτυχε έναν ιστορικό θρίαμβο συγκεντρώνοντας το 52,9% των ψήφων (εξασφαλίζοντας 140 με 141 έδρες στην Εθνοσυνέλευση των 250 εδρών), αφήνοντας τη συμμαχία του Βούτσιτς στη δεύτερη θέση με περίπου 39%-40%.

Ο ίδιος ο απερχόμενος πρόεδρος, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, παραδέχθηκε δημόσια την ήττα του το βράδυ των εκλογών. «Είναι ξεκάθαρο ότι χάσαμε αυτές τις εκλογές», δήλωσε σε διάγγελμά του, επιβεβαιώνοντας ότι το κυβερνών κόμμα (SNS) περιορίζεται στις 105 έδρες και περνά στα έδρανα της αντιπολίτευσης.

Πώς γεννήθηκε το κίνημα που γκρέμισε το καθεστώς

Η Φοιτητική Λίστα δεν είναι ένα παραδοσιακό πολιτικό κόμμα, αλλά ένα ευρύ λαϊκό μέτωπο που γεννήθηκε στους δρόμους. Η σπίθα άναψε πριν από περίπου δύο χρόνια, μετά την πολύνεκρη κατάρρευση του στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ. Το τραγικό δυστύχημα, το οποίο αποδόθηκε άμεσα στην κρατική διαφθορά, την αδιαφάνεια και την εγκληματική αμέλεια των εργολάβων, πυροδότησε το φοιτητικό κίνημα «Φοιτητές σε Μπλόκο» (Students in Blockade).

Οι φοιτητές ηγήθηκαν πολύμηνων, μαζικών διαδηλώσεων κατά της διαφθοράς, απαιτώντας πρόωρες εκλογές. Όταν οι κάλπες στήθηκαν, το κίνημα πήρε τη στρατηγική απόφαση να μην κατεβάσει ψηφοδέλτιο με άπειρους φοιτητές, αλλά να συγκροτήσει μια συλλογική λίστα 250 προσωπικοτήτων από ολόκληρο το φάσμα της σερβικής κοινωνίας:

• Ακαδημαϊκοί και Επιστήμονες: Με επικεφαλής τον καθηγητή καρδιολογίας του Νόβι Σαντ, Ίλια Σρντάνοβιτς.

• Διακεκριμένοι Καλλιτέχνες: Όπως ο γνωστός ηθοποιός Τιχομίρ Στάνιτς και ο τραγουδιστής της όπερας Νικόλα Μίκιτς.

• Προσωπικότητες του Αθλητισμού: Με εξέχουσα τη συμμετοχή του πρώην αστέρα του μπάσκετ, Ντέγιαν Μποντιρόγκα.

• Τεχνοκράτες: Όπως ο πρώην διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Σερβίας, Ντέγιαν Σόσκιτς.

Πανηγυρισμοί στο Βελιγράδι και διεθνείς αντιδράσεις

Αμέσως μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων, δεκάδες χιλιάδες πολίτες πλημμύρισαν τους κεντρικούς δρόμους του Βελιγραδίου, του Νόβι Σαντ και άλλων μεγάλων πόλεων γιορτάζοντας την πτώση της δεξιάς, αυταρχικής κυβέρνησης. «Απόψε ακούστηκε η φωνή του λαού. Απόψε γιορτάζουμε τη νίκη, αύριο χτίζουμε το μέλλον», δήλωσε εν μέσω επευφημιών ο καθηγητής Ράντομιρ Σάιτσιτς από τα κεντρικά γραφεία του κινήματος.

Η νίκη της Φοιτητικής Λίστας αλλάζει άρδην τις γεωπολιτικές ισορροπίες στα Βαλκάνια. Το κίνημα έτρεξε την εκστρατεία του με αιχμή τη μάχη κατά της διαφθοράς, την ελευθερία των ΜΜΕ και την επαναξιολόγηση των σχέσεων του Βελιγραδίου με τη Μόσχα, θέτοντας σε πρώτο πλάνο την ευρωπαϊκή προοπτική της Σερβίας.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, συνεχάρη δημόσια τη Φοιτητική Λίστα, τονίζοντας πως «ο λαός της Σερβίας προσήλθε μαζικά για να διαμορφώσει το μέλλον του» και δήλωσε έτοιμη να στηρίξει τις δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις και το κράτος δικαίου. Παράλληλα, στην Ελλάδα, το Γραφείο Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ χαιρέτισε το εκλογικό αποτέλεσμα, κάνοντας λόγο για μια «νέα σελίδα με τη σφραγίδα της νέας γενιάς» που δημιουργεί ένα νέο πολιτικό υπόδειγμα για την Ευρώπη.

Η Σερβία εισέρχεται πλέον σε μια αχαρτογράφητη αλλά ελπιδοφόρα μεταβατική περίοδο, με τη συλλογική ηγεσία των φοιτητών και των ακαδημαϊκών να καλείται να σχηματίσει κυβέρνηση και να ξηλώσει τους μηχανισμούς του παλιού καθεστώτος.