Από τους 20 νεκρούς μετανάστες νότια της Κρήτης μέχρι τις δικαστικές υποθέσεις βασανιστηρίων στη Χίο και τη Σούδα. Μια ιστορία που δεν χωράει στα πανηγυρικά δελτία Τύπου.

Άλλη μια τραγωδία στη Μεσόγειο. Άλλοι 20 νεκροί μετανάστες νότια της Κρήτης, 133 διασωθέντες και δύο αγνοούμενοι, σύμφωνα με τα σημερινά δημοσιεύματα.

Άλλοι 20 άνθρωποι που ξεκίνησαν αναζητώντας μια καλύτερη ζωή και δεν έφτασαν ποτέ στον προορισμό τους.

Η ιστοσελίδα «902.gr» καταγράφει τη νέα τραγωδία με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Υγρός τάφος το Αιγαίο». Κι εμείς, με αφορμή αυτή την είδηση, θα ανοίξουμε ένα άλλο κεφάλαιο. Ένα κεφάλαιο που σπάνια αποκτά τη δημοσιότητα που του αναλογεί.

Το σκοτεινό αρχείο της δράσης στελεχών του Λιμενικού Σώματος.

Πίσω από την επίσημη εικόνα των επιχειρήσεων διάσωσης υπάρχει και μια άλλη ιστορία. Μια ιστορία καταγγελιών για ξυλοδαρμούς, βασανιστήρια, ληστείες, παράνομες επαναπροωθήσεις και περιστατικά κρατικής αυθαιρεσίας, με δράστες Λιμενικούς.

Και δεν μιλάμε αποκλειστικά για καταγγελίες. Μιλάμε και για υποθέσεις που έφτασαν στις δικαστικές αίθουσες, με ορισμένες να καταλήγουν ακόμη και στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Από τις καταγγελίες για κλοπές μέχρι τα βασανιστήρια

Πριν από κάποιο διάστημα, δημοσίευμα του Τύπου ανέφερε ότι βρίσκονταν υπό έρευνα 16 στελέχη του Λιμενικού, ως ύποπτα για αφαίρεση χρηματικών ποσών από κατοικίες κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων για ναρκωτικά.

Μια καταγγελλόμενη υπόθεση που δεν αφορά απλώς κάποιους επίορκους υπαλλήλους. Αφορά την ίδια την κατάχρηση της κρατικής εξουσίας από ανθρώπους που υποτίθεται ότι έχουν αποστολή την προστασία της νομιμότητας.

Και δεν είναι η μοναδική υπόθεση που συναντάμε ξεφυλλίζοντας το αρχείο μας.

Έχουμε δημοσιεύματα για λιμενικούς που ελέγχθηκαν ή συνελήφθησαν για υποθέσεις δωροληψίας, κατάχρησης εξουσίας και σοβαρών ποινικών αδικημάτων.

Όμως το πιο ανατριχιαστικό κεφάλαιο είναι εκείνο που αφορά τη μεταχείριση προσφύγων και μεταναστών.

Χίος: Η φρίκη του εικονικού πνιγμού

Το 2007, δύο Μαροκινοί μετανάστες κατήγγειλαν ότι υπέστησαν βασανιστήρια από στελέχη του Λιμενικού στη Χίο. Οι καταγγελίες περιλάμβαναν εικονικούς πνιγμούς, εικονικές εκτελέσεις, χτυπήματα και άλλες μορφές κακοποίησης.

Η υπόθεση δεν έμεινε στις καταγγελίες. Το 2013 δύο λιμενικοί κρίθηκαν ένοχοι από το Ναυτοδικείο και τους επιβλήθηκαν ποινές φυλάκισης τριών και έξι ετών με αναστολή. Η υπόθεση είχε απασχολήσει και διεθνείς οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Αυτό είναι το πραγματικό περιεχόμενο της λέξης «βασανιστήρια». Δεν πρόκειται για κάποια δημοσιογραφική υπερβολή.

Αλλωστε ποιος λησμονεί τους λιμενομπάτσους που σακάτεψαν στο ξύλο Αφγανούς μετανάστες στην Πάτρα και σαν να μην έφτανε αυτό έκοψαν ένα δάκτυλο (!!!) από κάποιον από αυτούς για να εκτονώσουν το κτηνώδη ένστικτα τους;!

Στο αρχείο μας συναντάμε επίσης και την περίπτωση του Κούρδου μετανάστη Οσμάν Αμπντουλάχ, του οποίου το κεφάλι χτυπούσαν στο τσιμέντο του λιμανιού, λιμενομπάτσοι στην Ηγουμενίτσα, μέχρι που αυτός έπαθε εσωτερική αιμορραγία και πέθανε.

Και το ερώτημα παραμένει: Πόσες τέτοιες ιστορίες χρειάζονται για να αντιμετωπιστεί η κρατική αυθαιρεσία ως θεσμικό πρόβλημα και όχι ως μια ακόμη «μεμονωμένη περίπτωση»;

Η υπόθεση Νετζατί Ζοντούλ: Βασανισμός με γκλομπ και πρόστιμο 792 ευρώ!

Υπάρχει, όμως, μια υπόθεση που αποτυπώνει με τον πιο ανατριχιαστικό τρόπο το πρόβλημα της ανεπαρκούς τιμωρίας.

Το 2001, ο Τούρκος αιτών άσυλο Νετζατί Ζοντούλ υπέστη σεξουαλική κακοποίηση με γκλομπ από λιμενικό ενώ βρισκόταν υπό κράτηση στην Κρήτη. Η υπόθεση έφτασε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, το οποίο το 2012 έκρινε ότι η κακοποίησή του συνιστούσε βασανιστήριο.

Και ποια ήταν η ποινή που είχε επιβληθεί σε εθνικό επίπεδο στον βασικό δράστη; Έξι μήνες φυλάκιση με αναστολή, που μετατράπηκαν σε χρηματική ποινή μόλις 792 ευρώ!

Ναι, καλά διαβάσατε. Για μια πράξη που το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αναγνώρισε ως βασανιστήριο, η ελληνική “δικαιοσύνη” είχε καταλήξει σε μια χρηματική κύρωση μικρότερη από έναν συνηθισμένο μηνιαίο μισθό.

Το ίδιο το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο χαρακτήρισε την ποινή προδήλως δυσανάλογη προς τη σοβαρότητα της πράξης και διαπίστωσε παραβίαση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Αν αυτό δεν αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ανεπαρκούς λογοδοσίας, τότε τι αποτελεί;

Όταν οι καταγγελίες περνούν τα ελληνικά σύνορα

Οι αποκαλύψεις για τη μεταχείριση μεταναστών από στελέχη των ελληνικών αρχών δεν περιορίστηκαν ποτέ στον εγχώριο Τύπο. Το 2024, έρευνα του BBC εξέτασε 15 περιστατικά φερόμενων παράνομων επαναπροωθήσεων την περίοδο 2020–2023, τα οποία συνδέθηκαν, σύμφωνα με μαρτυρίες και στοιχεία της έρευνας, με 43 θανάτους.

Εξυπακούεται ότι η ελληνική κυβέρνηση και το Λιμενικό αμφισβήτησαν κατηγορηματικά τις σχετικές καταγγελίες. Ωστόσο, το δημοσιογραφικό υλικό περιλάμβανε βίντεο και μαρτυρίες που έθεταν εξαιρετικά σοβαρά ερωτήματα για την αντιμετώπιση ανθρώπων οι οποίοι αναζητούσαν προστασία.

Εδώ να κάνουμε μια παρένθεση και να αναφέρουμε ότι o διασώστης Ιάσωνας Αποστολόπουλος κατάγγειλε επωνύμως ότι το Λιμενικό Σώμα δεν λειτουργεί ως μια κρατική υπηρεσία όπως οφείλει αλλά κάποιοι άντρες του έχουν δραστηριότητα, με εντολές προϊσταμένων τους εννοείται, που μόνο σε μέλη μαφιόζικων συμμοριών αρμόζει. 

Και οι πρόσφυγες, οι μετανάστες, οι άνθρωποι χωρίς χαρτιά, χωρίς χρήματα, χωρίς πρόσβαση σε δικηγόρους, είναι οι πιο απροστάτευτοι απέναντι στην αυθαιρεσία.

Οι 20 νεκροί νότια της Κρήτης δεν είναι απλώς ένας αριθμός σε κάποιο δελτίο ειδήσεων. Είναι 20 ανθρώπινες ζωές.

Και το ελάχιστο που οφείλουμε στους ζωντανούς και στους νεκρούς είναι να μη συνηθίσουμε ούτε τους πνιγμούς ούτε τις καταγγελίες για βασανιστήρια ούτε την ατιμωρησία.

Γιατί η θάλασσα μπορεί να σβήνει τα ίχνη. Η κοινωνική μνήμη, όμως, δεν πρέπει να σβήνει τα εγκλήματα.