Του Γιώργη Γιαννακέλλη

Θα συμφωνήσω απόλυτα με το πνεύμα δυο σχετικών προηγούμενων αναρτήσεων.

Αυτό το είδος που χειροκροτεί τον δολοφόνο των πέντε νεκρών εργατριών δεν δικαιούται να λέγεται ανθρώπινο. Κι’ αυτό γιατί από τύχη δεν είχε την κατάληξη της Αναστασίας Νάσιου, της Σταυρούλας Μπουκουβάλα, της Ελένης Κατσαρού, της Βάσως Σκαμπαρδώνη και της Αγάπης Μπουνόβα. Είναι το ίδιο που επευφημεί έναν στυγνό δολοφόνο, ενώ τα μνήματα των εργατριών που μέχρι χτες δούλευαν δίπλα – δίπλα, είναι ακόμα φρέσκα.

Και ναι, πονάει η καρδιά σου όταν βλέπεις γυναίκες – μάνες, συζύγους – να στέκονται εκεί, σαν να ξεχνούν ότι οι νεκρές ήταν ακριβώς σαν αυτές: εργάτριες, μητέρες, γυναίκες που θυσιάστηκαν στον βωμό του κέρδους. Αυτό δεν είναι μόνο ντροπή. Είναι σύμπτωμα της ήττας της τάξης μας: χρόνια αποδιοργάνωσης, τρομοκρατίας της ανεργίας, συνδικαλιστικής γραφειοκρατίας, ιδεολογικής κυριαρχίας του «εργοδότη-σωτήρα». Είναι το αποτέλεσμα ενός συστήματος που κάνει τους εργάτες να ταυτίζονται με τον εκμεταλλευτή τους, γιατί φοβούνται ότι χωρίς αυτόν θα πεινάσουν.

Πληροφοριακά να προσθέσουμε ότι ο ιδιοκτήτης του εργοστασίου που ήταν να απολογηθεί σήμερα στον ανακριτή μετά την αναβάθμιση της κατηγορίας από ανθρωποκτονία από αμέλεια σε ανθρωποκτονία από ενδεχόμενο δόλο, πήρε προθεσμία για μία μέρα. Επίσης ο δικηγόρος συγγενών θυμάτων που σκοτώθηκαν στο εργοστάσιο Βιολάντα, Χρήστος Πατούνας, έκανε γνωστό ότι η δικογραφία ξεπερνά τις 1.500 σελίδες, ενώ ανέφερε ότι «όλα τα στοιχεία είναι καταλυτικά και στηρίζουν απόλυτα το κατηγορητήριο ότι ο ιδιοκτήτης γνώριζε τα πάντα και φέρει την ευθύνη».

Κοιτάξτε την διπλανή εικόνα: Γυναίκες – εργάτριες, μάνες, σύζυγοι – στέκονται έξω από τα Δικαστήρια Τρικάλων, κρατώντας πανό που μιλάνε για “αξιοπρέπεια” και “λάσπη”. Χειροκροτούν, φωνάζουν “μπράβο”, υπερασπίζονται τον “καλό τους αφεντικό”. Ποιος είναι αυτός; Ο Κωνσταντίνος Τζιωρτζιώτης, ιδιοκτήτης της Βιολάντα – ο άνθρωπος που κατηγορείται για ανθρωποκτονία με ενδεχόμενο δόλο, για τις πέντε νεκρές συντρόφισσές τους από τις εκρήξεις προπανίου στις 26 Γενάρη 2026.

Μητέρες, εργάτριες, γυναίκες σαν αυτές που δολοφονήθηκαν, τώρα στέκονται δίπλα στον δολοφόνο και του εκφράζουν την αλληλεγγύη τους.

Τα λουλούδια στους τάφους των νεκρών γυναικών δεν έχουν μαραθεί ακόμα, και αυτές γλύφουν τα ψίχουλα που τους πετάει το αφεντικό, φοβούμενες μήπως χάσουν το μεροκάματο του θανάτου. Πόση ντροπή, πόση οργή, πόση θλίψη. Αυτό δεν είναι απλώς ραγιαδισμός – είναι η απόλυτη ιδεολογική ήττα της εργατικής τάξης. Εργάτριες να ταυτίζονται με τον εκμεταλλευτή τους, να τον βλέπουν σαν “σωτήρα” ενώ αυτός έχει αίμα στα χέρια του.

Πώς φτάσαμε εδώ; Οι θεωρητικοί του μαρξισμού-λενινισμού μας δίνουν τα εργαλεία να το καταλάβουμε: Η ταξική συνείδηση δεν πέφτει από τον ουρανό. Δεν είναι “φυσική” αντίδραση στην εκμετάλλευση. Είναι προϊόν πάλης, οργάνωσης και πρωτοπορίας – και όταν λείπει, η ψευδής συνείδηση του συστήματος θριαμβεύει, μετατρέποντας εργάτες σε δούλους που φιλάνε το χέρι που τους σκοτώνει.

Οι εκρήξεις στη Βιολάντα δεν είναι “ατύχημα”: Είναι η λογική του καπιταλισμού, όπου το κέρδος έρχεται πάνω από την ασφάλεια, και οι εργάτες βιώνουν καθημερινά την εκμετάλλευση. Αλλά για να γίνει “τάξη για τον εαυτό της” (class for itself) – να αναγνωρίσει τα κοινά συμφέροντα και να αγωνιστεί – χρειάζεται πολιτική συνείδηση. Χωρίς αυτή, μένει σε “εμπορική” συνείδηση: Ζητάει καλύτερους μισθούς, αλλά δεν αμφισβητεί το σύστημα.

Και η άρχουσα τάξη, με την ιδεολογία της (ΜΜΕ, εκπαίδευση, θρησκεία), σπέρνει διαίρεση: “Το αφεντικό σου είναι καλός, οι άλλοι είναι κακοί”. Έτσι, εργάτριες βλέπουν τον Τζιωρτζιώτη όχι σαν εχθρό, αλλά σαν “προστάτη” – ψευδής συνείδηση που τις κάνει να χειροκροτούν τον δολοφόνο τους.

Ο Βλαντιμίρ Λένιν, στο “Τι να Κάνουμε;” (1902): Οι εργάτες μόνοι τους φτάνουν μόνο σε οικονομικούς αγώνες – μισθοί, συνθήκες. Η ταξική συνείδηση δεν είναι κάτι το αυτοφυές στις προλεταριακές μάζες. Ενώ η άρχουσα τάξη έχει ταξική συνείδηση, γι’ αυτό κερδίζει σε όλα τα μέτωπα τον ταξικό πόλεμο που διεξάγεται, ο κόσμος της εργασίας, τα πληβειακά  στρώματα, είναι κατακερματισμένα χωρίς κανέναν συνδετικό ιστό. 

Αρκεί κάποιος/α να  διαβάσει αυτό το κλασικό βιβλίο του Λένιν, και θα αντιληφθεί ότι η ταξική συνείδηση “μόνο απ’ ΕΞΩ”,  δηλαδή από ένα ταξικό επαναστατικό κόμμα μπορεί να γίνει κτήμα των μαζών. 

Κι αυτό στην εποχή μας και όχι μόνο στον τόπο μας, απουσιάζει. Κι όσο δεν υπάρχει ένα μαζικό επαναστατικό κόμμα της εργατικής τάξης, η σημερινή κατάσταση δεν πρόκειται να είναι ριζικά αναστρέψιμη.

Στην Ελλάδα του 2026, με 201 νεκρούς εργάτες το 2025, βλέπουμε ακριβώς αυτό: Εργάτες να φοβούνται την ανεργία πιο πολύ από τον θάνατο, να ταυτίζονται με το αφεντικό γιατί το σύστημα τους έχει πείσει ότι “χωρίς αυτόν πεινάμε”.

Χωρίς πρωτοπορία – χωρίς μαζική οργάνωση από κομμουνιστές – η συνείδηση μένει στάσιμη, και βλέπουμε σκηνές σαν αυτές στα Τρίκαλα: Εργάτριες να στέκονται δίπλα στον δολοφόνο, ξεχνώντας ότι θα μπορούσαν να είναι αυτές στα μνήματα.

Ο Γκέοργκ Λούκατς, στο “Ιστορία και Ταξική Συνείδηση”, βάζει το μαχαίρι πιο βαθιά: Η “πραγματική” συνείδηση βασίζεται στην αντικειμενική θέση της τάξης – εκμεταλλευόμενοι vs εκμεταλλευτές. Αλλά η καπιταλιστική “κοσμοθεωρία” την παραμορφώνει σε “ψευδή συνείδηση”: Οι εργάτες βλέπουν τον εαυτό τους ως “άτομα” που ανταγωνίζονται μεταξύ τους, όχι ως ενιαία τάξη.

Στη Βιολάντα, αυτό φαίνεται ξεκάθαρα: Οι εργάτριες δεν βλέπουν τις νεκρές σαν “αδελφές” σε αγώνα, αλλά σαν “άτυχες”, ενώ το αφεντικό είναι “ο δικός μας”.

Χρειάζεται θεωρητική πάλη για να “επανάκτηση” η συνείδηση – να δουν ότι η “αξιοπρέπεια” δεν είναι να γλύφεις τον δολοφόνο, αλλά να τον ανατρέψεις.

Και ο Αντόνιο Γκράμσι μας υπενθυμίζει την “ιδεολογική ηγεμονία”: Το σύστημα ελέγχει την κουλτούρα, τα ΜΜΕ, την εκπαίδευση, κάνοντας την εκμετάλλευση να φαίνεται “φυσική”.

Οι εργάτριες στα Τρίκαλα δεν είναι “ηλίθιες” – είναι θύματα αυτής της ηγεμονίας.

Αυτή η ντροπή στη Βιολάντα δεν είναι μεμονωμένη. Είναι σύμπτωμα: Χρόνια αποδιοργάνωσης, τρομοκρατίας της ανεργίας, συνδικαλιστικής γραφειοκρατίας.

Η ταξική συνείδηση χτίζεται στον αγώνα. Πρέπει να οργανωθούμε, να “εισάγουμε” τη συνείδηση με πρωτοπορία, να σπάσουμε την ψευδή ταύτιση με τους δολοφόνους. Για τις πέντε νεκρές, για κάθε εργάτη που πέφτει. Θα αγωνιστούμε μέχρι να γίνει η τάξη μας δύναμη που θα θάψει το σύστημα. Ανυποχώρητοι. Για την ταξική ενότητα. Για τη σοσιαλιστική επανάσταση.