Σαν σήμερα, πριν από 93 χρόνια, οι φλόγες άναψαν στις πλατείες των γερμανικών πόλεων. Δεν ήταν μια τυχαία φωτιά. Ήταν μια οργανωμένη, συμβολική και προμελετημένη επίθεση απέναντι στο πνεύμα, την κριτική σκέψη και την ίδια την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
Στις 10 Μάη 1933, φοιτητικές ενώσεις των ναζί, μαζί με μέλη της Χιτλερικής Νεολαίας και στελέχη του Εθνικοσοσιαλιστικού Κόμματος, εισέβαλαν σε βιβλιοθήκες, πανεπιστήμια και βιβλιοπωλεία σε ολόκληρη τη Γερμανία.
Περισσότερα από 25.000 βιβλία ρίχτηκαν στις πυρές. Έργα των Karl Marx, Friedrich Engels, Leon Trotsky, Rosa Luxemburg, Heinrich Heine, Thomas Mann, Stefan Zweig, Albert Einstein, Sigmund Freud. Βιβλία Γερμανών κομμουνιστών και σοσιαλιστών, Εβραίων συγγραφέων, αντιφασιστών και «εκφυλισμένων» καλλιτεχνών.
Ο υπουργός Προπαγάνδας του ναζιστικού καθεστώτος, Joseph Goebbels, παρών στην κεντρική εκδήλωση στο Βερολίνο, διακήρυττε: «Η εποχή του υπερβολικού εβραϊκού διανοητισμού έχει τελειώσει… Η φωτιά αυτή δεν είναι μόνο το τέλος μιας παλιάς εποχής, είναι η αρχή μιας νέας».
Εκείνη η νύχτα δεν ήταν απλώς ένα “κάψιμο βιβλίων”. Ήταν η επίσημη κήρυξη πολέμου απέναντι στην ίδια την ιδέα της ελεύθερης σκέψης. Ήταν η στιγμή που ο φασισμός πέρασε από την πολιτική βία στην ιδεολογική εξόντωση.
Πρώτα καίνε τα βιβλία. Μετά καίνε τους ανθρώπους.
Η ναζιστική μηχανή γνώριζε πολύ καλά ότι, για να κυριαρχήσει, έπρεπε να ελέγξει την αφήγηση. Να σβήσει τη μνήμη, να εξαφανίσει την ιστορική αλήθεια, να μετατρέψει την κουλτούρα σε εργαλείο εξουσίας. Οτιδήποτε δεν ταίριαζε με τη «καθαρή» αρία φυλή, τον αντισημιτισμό, τον αντικομμουνισμό και τον υπερεθνικισμό, έπρεπε να εξαφανιστεί.
Η φωτιά δεν έσβησε ποτέ ολοκληρωτικά
Ενενήντα τρία χρόνια μετά, οι τεχνικές έχουν αλλάξει, όμως η λογική παραμένει ίδια. Σήμερα δεν καίνε πάντα βιβλία στις πλατείες — αν και σε ορισμένες χώρες αυτό συνεχίζει να συμβαίνει. Τώρα τα «ακυρώνουν», τα λογοκρίνουν, τα εξαφανίζουν από τα ψηφιακά ράφια, τα βαφτίζουν «προβληματικά», «τοξικά» ή «μη συμπεριληπτικά».
Κυβερνήσεις, μεγάλες πλατφόρμες και σύγχρονοι ιδεολογικοί μηχανισμοί επιχειρούν να καθορίσουν τι επιτρέπεται να σκεφτόμαστε, να διαβάζουμε και να λέμε.
Ο φασισμός του 21ου αιώνα δεν φορά πάντα μαύρα πουκάμισα. Μερικές φορές φορά κοστούμι, κρατά μικρόφωνο ή διαχειρίζεται αλγόριθμους. Όμως ο στόχος παραμένει ο ίδιος: η υποταγή της σκέψης, η εξαφάνιση της κριτικής συνείδησης, η μετατροπή του λαού σε άβουλο και υπάκουο κοινό.
Σαν σήμερα, τιμούμε όσους είδαν τα βιβλία τους να καίγονται. Τιμούμε τους διανοούμενους, τους κομμουνιστές, τους σοσιαλιστές, τους Εβραίους, τους αντιφασίστες που δεν λύγισαν απέναντι στη βαρβαρότητα.
Και υπενθυμίζουμε σε όλους:
0 Comments