Του Γ. Γ.
Ενας από τους πιο γνήσιους σεμνούς επαναστάτες, προλετάριους αγωνιστές, ένα πρόσωπο που έγραψε την δική του ιστορία σε μετερίζι της ανατρεπτικής και ασυμβίβαστης Αριστεράς, έφυγε για πάντα από κοντά μας, σαν σήμερα πριν από τρία χρόνια. Ο Στέργιος Κατσαρός ο πιο γνωστός «τρομοκράτης – προβοκάτορας», που αφήνει την τελευταία του πνοή στα 83 του χρόνια.
Γέννημα θρέμμα λαϊκής οικογένειας, βγαίνει από μικρός στο μεροκάματο και στο σκληρό κόσμο της βιοπάλης. Τη δεκαετία του ‘60, η οικοδομή και ειδικά στη μεταβατική μετεμφυλιακή Αθήνα αποτελεί τον φυσικό χώρο της ΕΔΑ και της Αριστεράς συνολικότερα.
Ο Στέργιος Κατσαρός οργανώνεται στη νεολαία της ΕΔΑ, και καθ’ όλη τη διάρκεια των Ιουλιανών και της δολοφονίας του Σωτήρη Πέτρουλα βρίσκεται στους δρόμους, στα θορυβώδη ποτάμια του λαού που διψούν για λευτεριά, που μισούν το μετακατοχικό παρακράτος, αλλά την ίδια ώρα η Αριστερά του ρεβιζιονισμού αντί να απελευθερώσει λαϊκές εργατικές μάζες τις σφίγγει σε ένα στενό πλαίσιο ταξικής ανακωχής.
Ο Κατσαρός αρχίζει να συνειδητοποιεί την γραμμή ήττας και προσπαθεί μέσα σε ένα δύσβατο πολιτικό μωσαϊκό να συνθέσει την δική του άποψη και θέση.
Οι Επαναστάσεις στην Κούβα, η συντριβή των Αμερικανών Ιμπεριαλιστών στο Βιετνάμ, τα κινήματα σε όλο τον πλανήτη τον εμπνέουν.
Φεύγει για την Κούβα με σκοπό να εκπαιδευτεί στην ένοπλη δράση.
Φτάνει λίγο μετά απ’ το θάνατο του Τσε Γκεβάρα. Γυρνάει στην Ελλάδα όπου σχεδιάζει την ένοπλη πάλη κατά της δικτατορίας, κάτι όμως που δεν επιτυγχάνεται. Συλλαμβάνεται και φυλακίζεται ισόβια. Με την πτώση της χούντας κι έπειτα συμμετέχει σε κάθε Ταξικό Αγώνα, από πρωτοβουλίες Αλληλεγγύης έως εργασιακές επιτροπές.
Μάχεται αδιάκοπα, βγάζοντας τα συμπεράσματα του μέσα απ’ τη δράση μέσα απ’ την ίδια την ταξική του θέση και σχέση με τους Ανθρώπους του μόχθου, τους αποκλεισμένους και τους διωκόμενους απ’ το Αστικό κράτος και τους μηχανισμούς του.
Από την απεργία έως τις δικές Αγωνιστών είναι πάντα παρών.
Συνθέτει την πολιτική του άποψη σαν ενεργό υποκείμενο Αγώνα και όχι αποστειρωμένα κι ακαδημαϊκά, μακριά απ’ τον μικροαστισμό και την αφ’ υψηλού κριτική.
Για τον Ίδιο το Λαϊκό κίνημα είναι ο τόπος σύνθεσης αλλά και η μπαρουταποθήκη που θα γεννήσει το Επαναστατικό υποκείμενο. Πάνω από Πενήντα χρόνια Αγωνιστικής παρουσίας και τεράστιας προσφοράς, φωτίζουν την ζωή του αλλά και παραδειγματίζουν τους νέους αγωνιστές και τις νέες αγωνίστριες. Ίσως να διαφωνούσαμε αρκετά σε κάποια ζητήματα, ίσως να είχαμε άλλες θεωρητικές προσεγγίσεις, αλλά η Τιμή σε έναν Αγωνιστή δε βασίζεται πάνω στην πολιτική συμφωνία.
Έχει χαρακτηριστεί σαν εμβληματική μορφή για την ιστορία του εργατικού κινήματος.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το βιβλίο του «Εγώ, ο προβοκάτορας ο τρομοκράτης» που κυκλοφόρησε το 1999 από τις εκδόσεις Μαύρη Λίστα.
Αυτή η ριζοσπαστικοποίηση εκδηλώθηκε εμπράκτως στα περίφημα «Ιουλιανά», όταν οι διαδηλώσεις πήραν τη μορφή ανοιχτής σύγκρουσης με την Αστυνομία και έκαναν την εμφάνισή τους οι περίφημοι «κουκουλοφόροι», που δεν ήταν τίποτε άλλο παρά νέοι αριστεροί με μαντίλια στο πρόσωπο για να μην αναγνωρίζονται από τις Αρχές.
H ομάδα του Πέτρουλα είχε τέτοιο προσανατολισμό. O Σωτήρης Πέτρουλας είχε προσχωρήσει στον Καστρισμό και στον Γκεβαρισμό, είχε δηλώσει τη διαφωνία με τη στροφή που είχε κάνει το παράνομο KKE, υιοθετώντας τη σοβιετική άποψη για το ειρηνικό πέρασμα στον σοσιαλισμό, και ουσιαστικά είχε αποχωρήσει από την ΕΔΑ. Και αυτή ήταν έτοιμη να τον διαγράψει, αλλά μεσολάβησε ο θάνατός του σε μια διαδήλωση από ένα δακρυγόνο που τον χτύπησε στον λαιμό και η ΕΔΑ τον ανέδειξε σε ήρωά της.
[…] Το γήπεδο του Παναθηναϊκού έβραζε από ένα πλήθος που έμοιαζε σαν αφηνιασμένο άλογο. Στις τρεις ώρες που κράτησε η συγκέντρωση δεν έπαψε καθόλου να φωνάζει συνθήματα και να χειροκροτεί. Κανένας δεν πρόσεχε τις ομιλίες μέσα σ΄ αυτή την οχλοβοή. Οταν διαβάστηκε το μήνυμα του Γ. Παπανδρέου ακούστηκε ασθενικό το σύνθημα Πα-παν-δρέ-ου. Γρήγορα όμως σκεπάστηκε από έναν πάταγο που θύμιζε φουρτουνιασμένο πέλαγος: «Ενας είναι ο αρχηγός, ο κυρίαρχος λαός». Πριν τελειώσει η συγκέντρωση τα μεγάφωνα καλούσαν τον κόσμο να διαλυθεί και να μη γίνει καμιά πορεία. Εξω από το γήπεδο ήταν παρατεταγμένες οι δυνάμεις των «εφόρων τάξης».
Ενας κρίκος μέσα σε αυτή την αλυσίδα των πυροσβεστών του κινήματος ήμουν κι εγώ. Δεν θα ξεχάσω ποτέ αυτά τα αγριεμένα πρόσωπα, τα οργισμένα μάτια. Αυτά τα ορθάνοιχτα στόματα.
Δεν ήμασταν πια περιφρούρηση του κινήματος, ήμασταν πυροσβέστες του.
Γιατί; Τόσα χρόνια κυνηγημένοι και απομονωμένοι κάναμε τόση προσπάθεια να κατεβάσουμε τον κόσμο στις συγκεντρώσεις. Πηγαίναμε στα σπίτια την ώρα που έτρωγαν, μας αγριοκοίταζαν οι γυναίκες τους, οι μάνες τους, οι πεθερές τους. Εμείς όμως επιμέναμε. Τώρα όλες αυτές οι μάνες και οι πεθερές, που τραβούσαν προς τα πίσω τον υποτιθέμενο στρατευμένο, ήταν εκεί, παρούσες, έτοιμες για αγώνα.
Εμείς, αντί να μπούμε μπροστά σ΄ αυτόν τον κόσμο και να τον οδηγήσουμε, προσπαθούσαμε να τον συγκρατήσουμε.
Εχει γραφτεί ότι οι αλυσίδες των «πυροσβεστών» της 17 Ιούλη έσπασαν κάτω από την πίεση των μαζών. Δεν είναι ακριβώς αλήθεια· η πίεση αυτή δεν ήταν φυσική, αλλά ψυχολογική. Οι «πυροσβέστες» αυτοί, στη συντριπτική πλειοψηφία τους, ήταν ένα γνήσιο κομμάτι αυτών των μαζών. Πέταξαν τα περιβραχιόνια με τη σφραγίδα του κόμματος και ενώθηκαν με τις μάζες.
Η διαδήλωση προς την πλατεία Συντάγματος, παρά την απαγόρευση του Τούμπα και της κομματικής ηγεσίας, ήταν γεγονός.
Τώρα το τροπάρι άλλαξε. Τα μεγάφωνα δεν καλούσαν τον κόσμο να μη διαδηλώσει, αλλά να μη φωνάζει αντιμοναρχικά συνθήματα που προωθούσαν «προβοκάτορες». Μάταιος κόπος. Οι μάζες είχαν βρει τον στόχο τους. Ενα τεράστιο βουητό δονούσε την Αθήνα: «Πάρ΄ τη μάνα σου και μπρος, δε σε θέλει ο λαός». Κομματικά στελέχη σε μικρές ομάδες, σαν νησάκια χαμένα στο πέλαγος, προσπαθούσαν να καναλιζάρουν την οργή των μαζών σε «αριστερά» συνθήματα. Με μεγάφωνα προσπάθησαν να επιβάλουν το σύνθημα «Η Αυλή να μαντρωθεί». Η απάντηση δεν άργησε να ΄ρθει: «Εξω η γκεσταπίνα». Η αστυνομία είχε εξαφανιστεί […] Το πεζοδρόμιο είχε νικήσει.
Στέργιος Κατσαρός (1938 – 2021). “ΕΓΩ Ο ΠΡΟΒΟΚΑΤΟΡΑΣ, Ο ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΗΣ. Η ΓΟΗΤΕΙΑ ΤΗΣ ΒΙΑΣ”. Εκδ. Μαύρη Λίστα. Αθήνα, 1999.
Τιμώντας την μνήμη του, παραθέτουμε ένα ηχητικό μια μεγάλη συνέντευξη που είχε δώσει στον Νίκο Ξηρουδάκη για τον διαδικτυακό μας ραδιοφωνικό σταθμό. Σε σχεδόν μια ώρα ακούμε συμπυκνωμένη όλη την ιστορία του ελληνικού εργατικού κινήματος των τελευταίων δεκαετιών.
Πώς μπορώ νά αναρτήσω τήν ραδιοφωνική συνέντευξη στο διαδίκτυο;
ΕΞΕΡΕΤΙΚΟ ιστορικό κείμενο, αρκετά από τα αναφερόμενα, τα είχα μάθει από τόν πατέρα μου, αλλά μέ όχι τέτοιες λεπτομέρειες. Όπως καί για τά Δεκεμβριανά, η εντολή τού κόμματος ήταν νά μήν μπουν τά εμπειροπολεμα σώματα τού ΕΛΑΣ στην Αθήνα, αλλά άφησαν τίς μάχες στους αγωνιστές τού εφεδρικού ΕΛΑΣ