Η εκλογή του Κυριάκου Πιερρακάκη στην προεδρία του Eurogroup δεν είναι μια ουδέτερη, τεχνοκρατική εξέλιξη. Είναι γεγονός με βαρύ πολιτικό και νομικό φορτίο, που εντάσσεται σε μια κρίσιμη συγκυρία για την Ευρωπαϊκή Ένωση, τον πόλεμο στην Ουκρανία και το ίδιο το διεθνές δίκαιο.

Με αφορμή την εκλογή αυτή, κυκλοφορεί στο διαδίκτυο ένα βίντεο του δικηγόρου Νίκου Καραγιαννακίδη που θέτει –με αιχμηρό και προκλητικό τρόπο– ένα ερώτημα το οποίο δεν μπορεί να αγνοηθεί: αν η ανάδειξη Έλληνα προέδρου στο Eurogroup συνδέεται με τις ανοιχτές πιέσεις για κατάσχεση ρωσικών κρατικών κεφαλαίων που βρίσκονται σε ευρωπαϊκές τράπεζες, κυρίως στο Βέλγιο, προκειμένου να χρηματοδοτηθεί η Ουκρανία.

Η γλώσσα του νομικού -αν δεν κάνουμε λάθος πρόσκεινται στον συντηρητικό χώρο- είναι σκληρή και πολιτικά φορτισμένη. Όμως πίσω από τη ρητορική, αναδεικνύεται ένα πραγματικό και επικίνδυνο διακύβευμα: μπορεί η Ευρωπαϊκή Ένωση να προχωρήσει στη δήμευση περιουσιακών στοιχείων άλλου κράτους ενόσω ο πόλεμος βρίσκεται σε εξέλιξη, χωρίς συνθήκη ειρήνης, χωρίς απόφαση διεθνούς διάσκεψης και χωρίς ρητή νομιμοποίηση από το διεθνές δίκαιο;

Δεν είναι τυχαίο ότι το ζήτημα αυτό έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στο εσωτερικό της ΕΕ. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός του Βελγίου έχει δηλώσει δημόσια ότι μια τέτοια ενέργεια θα μπορούσε να συνιστά πράξη κλοπής και να δημιουργήσει προηγούμενο που απειλεί τη σταθερότητα του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Η ιστορική εμπειρία είναι αποκαλυπτική.
Ακόμη και μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, τα γερμανικά κρατικά κεφάλαια στο εξωτερικό δεν δημεύθηκαν μονομερώς. Οι πολεμικές αποζημιώσεις αποφασίστηκαν μέσω διεθνών διασκέψεων και συμφωνιών, όχι με πράξεις αυθαίρετης κατάσχεσης εν μέσω πολέμου. Το διεθνές δίκαιο, όσο κυνικό κι αν υπήρξε, λειτούργησε τότε ως φραγμός.

Και εδώ αναδεικνύεται η κραυγαλέα ελληνική αντίφαση που επισημαίνει στο βίντεο του ο κ. Καραγιαννακίδης.

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη:

➤ έχει εγκαταλείψει ουσιαστικά τη διεκδίκηση των γερμανικών πολεμικών αποζημιώσεων,

➤ έχει αφήσει στο περιθώριο το ζήτημα του κατοχικού δανείου,

➤ δεν αξιοποιεί καμία διεθνή συγκυρία για να επαναφέρει το θέμα με όρους πίεσης.

Την ίδια στιγμή, εμφανίζεται πρόθυμη να στοιχηθεί πίσω από μια ευρωπαϊκή επιλογή που παραβιάζει τις ίδιες αρχές διεθνούς νομιμότητας, όταν αυτές δεν εξυπηρετούν άμεσα τους ισχυρούς.

Η εκλογή Πιερρακάκη στην προεδρία του Eurogroup, σε αυτή τη συγκυρία, δεν μπορεί να αποσυνδεθεί πολιτικά από το ευρύτερο πλαίσιο. Το Eurogroup δεν είναι απλώς ένα φόρουμ συνεννόησης· είναι μηχανισμός πειθαρχίας, εργαλείο επιβολής επιλογών που συχνά παρακάμπτουν δημοκρατικούς και νομικούς φραγμούς – κάτι που η Ελλάδα έχει βιώσει στο πετσί της την προηγούμενη δεκαετία.

Το κρίσιμο ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν οι εκτιμήσεις του συγκεκριμένου δικηγόρου είναι υπερβολικές.
Το ερώτημα είναι βαθύτερο και απολύτως πολιτικό:

Θα αποδεχτεί η Ελλάδα, μέσω της νέας ηγεσίας του Eurogroup, να νομιμοποιήσει μια πρακτική -αν υπάρξει- που μετατρέπει τη δήμευση κρατικών περιουσιών σε εργαλείο πολέμου;

Αν ναι, τότε ανοίγει ένας δρόμος όπου:

➤ το διεθνές δίκαιο υποχωρεί μπροστά στη δύναμη,

➤ οι θεσμοί γίνονται εκτελεστικά όργανα γεωπολιτικών σχεδίων,

➤ και χώρες όπως η Ελλάδα καλούνται να πληρώσουν πολιτικά το τίμημα της «αναβάθμισής» τους.

Καμία προεδρία και κανένα θεσμικό αξίωμα δεν μπορεί να κρύψει αυτή την πραγματικότητα. Γιατί όταν οι κανόνες αλλάζουν κατά το δοκούν, αύριο μπορεί να αλλάξουν και εις βάρος εκείνων που σήμερα χειροκροτούν.