Η «γκάφα» της ΕΡΤ με τον ΛΕΞ και το Ιράν δεν ήταν αστείο – ήταν σκάνδαλο ενημέρωσης

Σε μια εποχή όπου τα καθεστωτικά ΜΜΕ λειτουργούν ως προπαγανδιστικά εργαλεία της εξουσίας, η πρόσφατη γκάφα της ΕΡΤ έρχεται να υπενθυμίσει πόσο εύθραυστη είναι η “ενημέρωση” που μας σερβίρουν. Το post στο X (πρώην Twitter) από τον χρήστη @entimos3 έχει γίνει viral, συγκεντρώνοντας χιλιάδες views και σχόλια, καθώς αποτυπώνει με χιουμοριστικό –αλλά και καυστικό– τρόπο το ιστορικό μιας ανεπανάληπτης δημοσιογραφικής πατάτας.

Το συγκεκριμένο περιστατικό δεν χρειάζεται πολλά λόγια για να γίνει κατανοητό. Η ΕΡΤ, στο κεντρικό της δελτίο, παρουσίασε πλάνα από επεισόδια μετά από live του ΛΕΞ στη Θεσσαλονίκη ως εικόνες ταραχών από το Ιράν. Το λάθος ήταν τόσο κραυγαλέο, ώστε μέσα σε λίγες ώρες έγινε πρώτο θέμα σχεδόν σε όλο το διαδίκτυο, από μεγάλα sites μέχρι social media και σατιρικούς λογαριασμούς.

Και πράγματι: ως στιγμιότυπο προκαλεί γέλιο. Ως meme, λειτουργεί. Ως «επική γκάφα», γράφει ιστορία.
Όμως εδώ τελειώνει το αστείο και αρχίζει το πρόβλημα.

Όταν η δημόσια τηλεόραση κατασκευάζει «διεθνή γεγονότα»

Δεν μιλάμε για μια λανθασμένη λεζάντα ή ένα τεχνικό μπέρδεμα δευτερολέπτων. Μιλάμε για παρουσίαση ψευδούς εικόνας διεθνούς πολιτικού γεγονότος, σε κεντρικό δελτίο ειδήσεων, από τον επίσημο δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα της χώρας.

Η ΕΡΤ πήρε εικόνες από τα όσα επακολούθησαν σε ένα ελληνικό καλλιτεχνικό γεγονός, τις έντυσε με πολιτικό περιεχόμενο διεθνούς κρίσης, και τις μετέδωσε ως «εξεγέρσεις στο Ιράν».

Αυτό δεν είναι απλώς προχειρότητα. Είναι κατάρρευση στοιχειωδών κανόνων δημοσιογραφικής επαλήθευσης.

Το κρίσιμο ερώτημα: πώς πέρασε αυτό το υλικό;

Ακόμα και ένα μονόστηλο εφημερίδας, περνάει από τον υπεύθυνο ύλης, τον αρχισυντάκτη, τον διορθωτή. Και φυσικά για να φτάσει ένα τέτοιο ρεπορτάζ στον αέρα κάποιος/α επέλεξε το βίντεο, κάποιος/α το ενέταξε στο ρεπορτάζ, κάποιος/α το ενέκρινε, και κάποιος/α το διάβασε στο autocue.

Δεν μιλάμε για «ένα λάθος». Μιλάμε για αλυσίδα αποτυχίας μέσα σε έναν κρατικό μηχανισμό ενημέρωσης που πληρώνεται από τον λαό.

Κι όμως: κανένας δεν λογοδότησε.

Η σιωπή είναι το πραγματικό σκάνδαλο

Το περιστατικό πήρε τεράστια δημοσιότητα. Δεκάδες ιστοσελίδες το αναπαρήγαγαν. Χιλιάδες χρήστες το σχολίασαν.
Κι όμως: Δεν υπήρξε επίσημη ανάληψη πολιτικής ευθύνης (Απ’ ότι γνωρίζουμε). Δεν υπήρξε εξήγηση για το πώς συνέβη, δεν υπήρξε καμία συνέπεια σε διοικητικό επίπεδο.

Η υπόθεση «έκλεισε» όπως πάντα: με ένα χαμόγελο αμηχανίας και με τη λογική «πάμε παρακάτω».

Και εδώ μπαίνει το ΑΠΕ και το καθεστώς ενημέρωσης

Η ΕΡΤ και το ΑΠΕ δεν είναι απλώς «άλλα ΜΜΕ».
Είναι οι βασικοί τροφοδότες ειδήσεων για ολόκληρο το σύστημα των καθεστωτικών μέσων. Όταν αυτοί κάνουν τέτοια λάθη, το πρόβλημα δεν είναι αισθητικό – είναι θεσμικό.

Αν αύριο τα ίδια πλάνα δεν αφορούσαν μια συναυλία με τον τον ΛΕΞ αλλά μια απεργία, μια κοινωνική σύγκρουση, ποιος εγγυάται ότι η «ερμηνεία» δεν θα ήταν ξανά βολικά αλλοιωμένη;

Συμπέρασμα

Το περιστατικό με τον ΛΕΞ και το Ιράν δεν είναι αστεία γκάφα.
Είναι ένα καθαρό παράδειγμα απαξίωσης της δημόσιας ενημέρωσης, απουσίας ελέγχου, και πλήρους έλλειψης λογοδοσίας.

Το γέλιο κρατάει λίγα δευτερόλεπτα, η ζημιά στην αξιοπιστία μένει, πόσο μάλλον όταν προέρχεται από ένα θεωρούμενο δημόσιο μέσον ενημέρωσης.