Πίσω από τις μεγάλες κουβέντες για «ασφάλεια», «εκσυγχρονισμό» και «αποτελεσματική αστυνόμευση», αποκαλύπτεται για ακόμη μία φορά η πραγματικότητα του δόγματος «νόμος και τάξη»: περισσότερη επιτήρηση, λιγότερα δικαιώματα, ελάχιστες θεσμικές εγγυήσεις.

Σύμφωνα με σημερινό δημοσίευμα της Καθημερινής, η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα έβαλε φρένο στο σύστημα «Smart Policing» της Ελληνική Αστυνομία, κρίνοντας ότι η χρήση φορητών συσκευών για τη συλλογή βιομετρικών δεδομένων πολιτών είναι παράνομη.

Με απλά λόγια: η ΕΛ.ΑΣ. ετοιμαζόταν να συλλέγει φωτογραφίες προσώπων, δακτυλικά αποτυπώματα και προσωπικά στοιχεία στον δρόμο, χωρίς επαρκή νομική βάση.

Ψηφιακός «χαφιεδισμός» με ευρωπαϊκά κονδύλια

Το 2019, στο όνομα του «εκσυγχρονισμού», η ΕΛ.ΑΣ. υπέγραψε σύμβαση με την Intracom Telecom για την προμήθεια συστήματος «έξυπνης αστυνόμευσης» κόστους περίπου 4 εκατ. ευρώ, με χρηματοδότηση κατά κύριο λόγο από ευρωπαϊκά ταμεία.

Το έργο προέβλεπε:

➤ 1.000 smartphones σε αστυνομικούς,

➤ 500 φορητές συσκευές λήψης δακτυλικών αποτυπωμάτων, ώστε κατά τους «τυχαίους» ελέγχους να γίνεται επιτόπια βιομετρική ταυτοποίηση πολιτών. Ένα μοντέλο αστυνόμευσης που μετατρέπει τον καθένα σε εν δυνάμει ύποπτο, χωρίς καμία δικαστική εγγύηση.

Η καταγγελία που χάλασε το αφήγημα

Το αφήγημα της «έξυπνης ασφάλειας» κατέρρευσε μετά από καταγγελία της οργάνωσης Homo Digitalis, που οδήγησε την Αρχή Προστασίας Δεδομένων σε πολυετή έρευνα.

Τα συμπεράσματα είναι αποκαλυπτικά:

➤ Καμία επαρκής νομική βάση για επεξεργασία βιομετρικών δεδομένων.

➤ Καμία εκτίμηση αντικτύπου για τα δικαιώματα και τις ελευθερίες των πολιτών.

➤ Κίνδυνος μαζικής και αυθαίρετης επιτήρησης, έξω από κάθε έλεγχο.

Δηλαδή, το κράτος «νόμου και τάξης» επιχείρησε να εφαρμόσει τεχνολογίες επιτήρησης παραβιάζοντας τον ίδιο τον νόμο.

«Ασφάλεια» για ποιους;

Η υπόθεση δεν είναι τεχνική. Είναι βαθιά πολιτική.

Σε μια περίοδο που:

➤ οι αστυνομικοί έλεγχοι εντείνονται,

➤ η καταστολή παρουσιάζεται ως «κανονικότητα»,

➤ οι κοινωνικές αντιδράσεις βαφτίζονται «απειλή», η χρήση βιομετρικών τεχνολογιών από την αστυνομία δεν στοχεύει στην «ασφάλεια», αλλά στον πειθαρχικό έλεγχο της κοινωνίας.

Το μπλόκο της Αρχής Προστασίας Δεδομένων αποτρέπει –τουλάχιστον προσωρινά– τη μετατροπή της καθημερινότητας σε ψηφιακό φακέλωμα στον δρόμο.

Η επαγρύπνηση παραμένει αναγκαία

Το γεγονός ότι το σύστημα δεν ενεργοποιήθηκε δεν σημαίνει ότι το σχέδιο εγκαταλείφθηκε. Σημαίνει ότι βρέθηκε εμπόδιο. Και τα εμπόδια στο δόγμα «νόμος και τάξη» συνήθως επιχειρούνται να παρακαμφθούν με νέους νόμους, νέες ρυθμίσεις, νέες «εξαιρέσεις».

Η σημερινή εξέλιξη δείχνει ότι:

➤ οι καταγγελίες έχουν αποτέλεσμα,

➤ η κοινωνική πίεση μετράει,

➤ και τα δικαιώματα δεν είναι δεδομένα, αλλά κατακτώνται και υπερασπίζονται.