Του Γιώργη Γιαννακέλλη

Είχαμε αρκετό καιρό να δεχθούμε -σαν ιστοσελίδα εννοώ- απειλές τις οποίες γνωρίζεται που τις γράφουμε... Κι αυτό έγινε τώρα γιατί προφανώς κάποιοι ενοχλήθηκαν από το άρθρο μας που τιτλοφορούσαμε: “Από τον καπετάνιο Σούρλα στα Τέμπη: Η οικογενειακή κληρονομιά ενός δοσίλογου και ο σύμβουλος της Καρυστιανού“.

Και η πλάκα είναι ότι δεν κάναμε καμιά αποκάλυψη. Το ότι ο δικηγόρος Στέλιος Σούρλας είναι στενός συνεργάτης της κ. Καρυστανού δεν είναι μυστικό αφού είναι νομικός της σύμβουλος και μ’ αυτή την ιδιότητά του εμφανίζεται στα ΜΜΕ. Επίσης ότι ο νομικός Σ. Σούρλας έχει υπερασπιστεί δημόσια και κατά κόρο τον ένοπλο δωσιλογισμό και στην προκειμένη περίπτωση των συνονόματο του λήσταρχο, δολοφόνο και παρακρατικό Γρηγόρη Σούρλα είναι κάτι παγκοίνως γνωστό.

Και μάλιστα η υπεράσπιση του Γρηγόρη Σούρλα δεν περιορίζεται σε αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα του για τα οποία θα μιλήσουμε παρακάτω. Όπως καταγράφει η Μηχανή του Χρόνου, στη Θεσσαλική εφημερίδα «Ελευθερία» δημοσιεύτηκε επιστολή–απάντηση του δικηγόρου Στυλιανού Παν. Σούρλα με τίτλο «Χάρις στον Σούρλα δεν έπεσε στα χέρια τους η Θεσσαλία», όπου ο συγγραφέας, συνεργάτης -για να μην ξεχνιόμαστε- της κ Καρυστιανού, αποδίδει στον λήσταρχο Σούρλα ρόλο «σωτήρα» της περιοχής από τους κομμουνιστές. Παράλληλα απορρίπτει τις κατηγορίες περί συνεργασίας με τους Γερμανούς και παρουσιάζει τη δράση των παραστρατιωτικών ομάδων του ως εθνική προσφορά.

Πρόκειται για κλασικό παράδειγμα εξωραϊσμού του ένοπλου αντικομμουνιστικού παρακράτους, που επιχειρεί να μετατρέψει τον δωσιλογισμό και τη μετεμφυλιακή βία σε “πατριωτικό αγώνα”.

Το αφήγημα αυτό δεν είναι καινούργιο. Είναι η γνωστή γραμμή που βαφτίζει τους κομμουνιστές «συμμορίτες», τη συνεργασία με κρατικούς και παρακρατικούς μηχανισμούς «εθνική άμυνα» και τον εμφύλιο αντικομμουνισμό «Εθνική Αντίσταση».

Θα τα πούμε παρακάτω αλλά ας μην χάσουμε τον πυρήνα της υπόθεσης.

Υπάρχουν στιγμές που μια πολιτική ή κοινωνική διεκδίκηση κρίνεται όχι μόνο από το αίτημά της, αλλά και από τους συμμάχους που επιλέγει. Και τότε τα πράγματα παύουν να είναι «ουδέτερα».

Η επιλογή της Μαρίας Καρυστιανού να συνεργάζεται στενά με τον δικηγόρο Στέλιο Σούρλα δεν είναι μια τυχαία λεπτομέρεια. Είναι βαριά πολιτική επιλογή. Γιατί ο συγκεκριμένος άνθρωπος δεν κρύβει τις απόψεις του. Τις διατυπώνει δημόσια, γραπτώς, χωρίς καμία αμφισημία.

Αρκεί να διαβάσει κανείς πώς παρουσιάζει τον Γρηγόρη Σούρλα – διαβόητο αρχηγό ένοπλης αντικομμουνιστικής συμμορίας της Κατοχής και του Εμφυλίου – για να καταλάβει με τι έχουμε να κάνουμε.

Ο Σούρλας, κατά τον συνεργάτη της Καρυστιανού, δεν ήταν απλώς «πατριώτης». Ήταν: «Ο ΠΟΛΕΜΑΡΧΟΣ ΤΟΥ ΦΑΣΙΣΜΟΥ, ΤΟΥ ΝΑΖΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟΥ.
Ο ΣΟΥΡΛΑΣ ΠΟΛΕΜΗΣΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ».

Ακολουθεί ένα κείμενο που δεν θα τολμούσε να υπογράψει ούτε το πιο σκληρό μετεμφυλιακό εγχειρίδιο: Ο δωσίλογος μετατρέπεται σε «ήρωα», η ένοπλη αντικομμουνιστική βία βαφτίζεται «Εθνική Αντίσταση», οι συνεργάτες του κράτους, της Χωροφυλακής, των ΜΑΔ και της Εθνοφυλακής παρουσιάζονται ως σωτήρες του λαού, και οι κομμουνιστές ως «συμμορίτες» που διέσπειραν τον τρόμο.

Δεν πρόκειται φυσικά για άγνοια. Πρόκειται για συνειδητή πολιτική θέση.

Όταν κάποιος γράφει ότι ο Σούρλας «βοήθησε την Πολιτοφυλακή, την Εθνοφυλακή, τα ΜΑΔ και τον Ελληνικό Στρατό στον αγώνα εναντίον της Κομμουνιστικής Ανταρσίας», δεν περιγράφει απλώς γεγονότα. Υπερασπίζεται το μετεμφυλιακό παρακράτος. Όταν μιλά για «λάσπη των κομμουνιστών» και «ανυπόστατες κατηγορίες», ακυρώνει συλλογικά τη μνήμη της Αντίστασης και των θυμάτων της αντικομμουνιστικής βίας.

Αυτό λέγεται ξεκάθαρα: ξέπλυμα ένοπλου δωσιλογισμού.

Και εδώ τίθεται το πολιτικό ερώτημα που δεν μπορεί να αποφευχθεί και η κυρία Καρυστιανού είναι υποχρεωμένη να απαντήσει:
Μπορεί κάποια δίκαια κοινωνικά αιτήματα που προβάλλει το εκκολαπτόμενο μόρφωμά της να εκπροσωπούνται από ανθρώπους που υμνούν τους δήμιους της Αντίστασης;
Μπορεί να ζητάς δικαιοσύνη, όταν συνεργάζεσαι με ιδεολογικούς απολογητές του φασισμού και του παρακράτους;

Η απάντηση δεν αφορά το παρελθόν. Αφορά το παρόν.
Γιατί ο φασισμός δεν επιστρέφει πάντα με στολές. Επιστρέφει συχνά με κοστούμια, νομικούς τίτλους και «εθνικά αφηγήματα».

Και όποιος επιλέγει τέτοιους συνοδοιπόρους, αναλαμβάνει ακέραια την πολιτική ευθύνη.

Υστερόγραφα

1.Επειδή δεν θέλουμε να αφήσουμε τίποτα αναπάντητο στο χυδαιολόγημα του Σούρλα.

Ο Γρηγόρης Σούρλας δεν υπήρξε ποτέ οργανομένο μέλος του ΕΛΑΣ, δεν εντάχθηκε σε καμία ελασίτικη μονάδα, και δεν είχε καμία οργανική σχέση με το ΕΑΜικό κίνημα. Η αόριστη αναφορά σε μια δήθεν «πρώιμη παρουσία» το 1941–42, χωρίς ημερομηνίες, χωρίς μονάδες και χωρίς τεκμήρια, είναι κλασική τεχνική ιστορικής λαθροθηρίας: χρησιμοποιείται για να κατασκευαστεί μια ψευδοπατριωτική αφετηρία, ώστε να εξαγνιστεί εκ των υστέρων η ένοπλη αντικομμουνιστική βία που ακολούθησε.

Αν αφαιρεθεί αυτό το ψέμα, καταρρέει ολόκληρο το αφήγημα. Και μένει η πραγματικότητα: συνεργασία με Πολιτοφυλακή, Εθνοφυλακή, ΜΑΔ, Χωροφυλακή και στρατό στον «αγώνα κατά της Κομμουνιστικής Ανταρσίας». Δηλαδή, ανοιχτή στράτευση στο μετεμφυλιακό παρακράτος, που εξαπέλυσε φοβερούς διωγμούς στους αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης.

Αυτά δεν είναι λεπτομέρειες ιστοριογραφικού ενδιαφέροντος. Είναι σαφείς πολιτικές τοποθετήσεις στο παρόν. Όταν κάποιος υπερασπίζεται και εξωραΐζει αυτή την παράδοση, δεν αποκαθιστά την Ιστορία· παίρνει θέση υπέρ του φασισμού και του αντικομμουνιστικού κράτους βίας.

2. Στο ίδιο ιδεολογικό πλαίσιο εντάσσεται και η εικόνα που έχει επιλέξει ο Στέλιος Σούρλας για το προφίλ του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και έχουμε αναρτήσει παραπάνω: παλιά ασπρόμαυρη φωτογραφία ένοπλου άνδρα, σε στημένη πολεμική πόζα, με οπλισμό και φυσιγγιοθήκες, παραπέμποντας ευθέως σε παραστρατιωτικό-παρακρατικό της δεκαετίας του ’40.

Δεν πρόκειται για αθώα επιλογή. Σε ελληνικό ιστορικό πλαίσιο, τέτοιες εικόνες χρησιμοποιούνται διαχρονικά για να νομιμοποιήσουν τη βία του παρακράτους και να παρουσιαστεί η ένοπλη αντικομμουνιστική δράση ως «πατριωτικό καθήκον». Όταν μάλιστα συνδυάζονται με κείμενα που ξεπλένουν δωσίλογους και παραστρατιωτικούς, τότε η σημειολογία γίνεται απολύτως σαφής.