Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η δημόσια παρέμβαση του υπουργού και δικηγόρου Θάνου Πλεύρη, ο οποίος εγκαλεί το Δ.Σ. του ΔΣΑ επειδή –όπως ισχυρίζεται– δεν έκανε ρητή αναφορά στο «τεκμήριο αθωότητας των λιμενικών».

Επειδή όμως μιλάμε για νομικούς όρους και όχι για επικοινωνιακά συνθήματα, οφείλουμε να είμαστε ακριβείς.

Το τεκμήριο αθωότητας, όπως κατοχυρώνεται στο άρθρο 6 §2 της ΕΣΔΑ και στο άρθρο 71 ΚΠΔ, αφορά συγκεκριμένα πρόσωπα εις βάρος των οποίων έχει ασκηθεί ποινική κατηγορία. Πρόκειται για εγγύηση που ενεργοποιείται στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας. Δεν αποτελεί γενική πολιτική διακήρυξη, ούτε «προληπτικό πιστοποιητικό αθωότητας» για κάθε δημόσιο λειτουργό πριν ακόμη υπάρξει ποινική δίωξη.

Συνεπώς, η απαίτηση να γίνεται ειδική και ονομαστική μνεία στο «τεκμήριο αθωότητας των λιμενικών», ανεξαρτήτως του αν και σε ποιον έχει ασκηθεί ποινική δίωξη, δεν εδράζεται σε νομική αναγκαιότητα. Αντιθέτως, μετατρέπει μια θεμελιώδη δικονομική αρχή σε εργαλείο πολιτικής πίεσης.

Και εδώ τίθεται ένα σοβαρό ζήτημα: ένας δικηγόρος γνωρίζει –ή οφείλει να γνωρίζει– ότι το τεκμήριο αθωότητας δεν εφαρμόζεται αόριστα και συλλογικά σε κατηγορίες προσώπων, αλλά συγκεκριμένα και εξατομικευμένα σε όποιον κατηγορείται ποινικά. Δεν μπορεί να ζητά «τεκμήριο αθωότητας» για πρόσωπα που δεν έχουν καν κατηγορηθεί, διότι έτσι αλλοιώνεται η ίδια η έννοια της αρχής.

Το υποτιθέμενο κράτος δικαίου δεν λειτουργεί με επιλεκτικές επικλήσεις. Οι θεμελιώδεις εγγυήσεις δεν ενεργοποιούνται κατά παραγγελία και δεν χρησιμοποιούνται ως πολιτική ασπίδα. Αντί να επιδιώκεται η συμβολική «θωράκιση» θεσμικών σωμάτων με νομικούς όρους που δεν συντρέχουν, θα ήταν προτιμότερο να διαφυλάσσεται η ακρίβεια και το κύρος των ίδιων των νομικών εννοιών.

Διότι όταν μια τόσο κρίσιμη αρχή, όπως το τεκμήριο αθωότητας, χρησιμοποιείται εκτός του θεσμικού της πλαισίου, το πλήγμα δεν είναι πολιτικό· είναι θεσμικό.

Αυτή δεν είναι υπεράσπιση του κράτους δικαίου. Είναι η κλασική γραμμή της ΝΔ:

➤ Οι μετανάστες και οι διακινητές είναι πάντα ένοχοι μέχρι αποδείξεως του εναντίου.

➤ Οι λιμενικοί είναι πάντα αθώοι, ακόμα και όταν δεν έχουν ακόμα διωχθεί.

➤ Όποιος τολμά να υπερασπιστεί τον κατηγορούμενο ή να ζητήσει έρευνα, είναι «ανθέλληνας», «υποστηρικτής διακινητών», «εσωτερικός εχθρός».

Θυμίζει τις ίδιες τακτικές μετά το ναυάγιο της Πύλου το 2023, μετά το Φαρμακονήσι, μετά κάθε τραγωδία στα σύνορα.

Η κυβέρνηση προστατεύει τις δυνάμεις καταστολής, στοχοποιεί δικηγόρους και ΜΚΟ, και ζητά σιωπή από όποιον τολμά να ρωτήσει: «Γιατί πνίγηκαν αυτοί οι άνθρωποι; Ποιος ευθύνεται πραγματικά;».

Ο ΔΣΑ έκανε το αυτονόητο: υπερασπίστηκε το δικαίωμα υπεράσπισης και την ανάγκη πραγματικής έρευνας. Ο Πλεύρης αποκάλυψε το πραγματικό του πρόσωπο: υπουργός που θέλει να μετατρέψει το Λιμενικό σε ιερό άθικτο και τους δικηγόρους σε «υπερασπιστές εχθρών».