Η νέα συγκλονιστική φωτογραφία από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στην Καισαριανή

Υπάρχουν στιγμές της Ιστορίας που συμπυκνώνουν μέσα σε ένα καρέ το μεγαλείο της ανθρώπινης αξιοπρέπειας απέναντι στη βαρβαρότητα. Μια τέτοια στιγμή αποτυπώνει η φωτογραφία που έρχεται ξανά στο φως από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944.

Η εικόνα είναι συγκλονιστική. Από τη μια πλευρά οι μελλοθάνατοι. Στέκονται όρθιοι, ακίνητοι, αξιοπρεπείς. Από την άλλη το εκτελεστικό απόσπασμα των ναζί κατακτητών. Ανάμεσα τους λίγα μέτρα γης και ολόκληρη η ιστορία ενός λαού που αρνήθηκε να γονατίσει.

Οι 200 κομμουνιστές δεν ήταν τυχαίοι κρατούμενοι. Οι περισσότεροι βρίσκονταν ήδη φυλακισμένοι ή εξόριστοι από τη δικτατορία του Μεταξά. Με την Κατοχή παραδόθηκαν στους Γερμανούς και κρατήθηκαν στο στρατόπεδο του Χαϊδαρίου. Η εκτέλεσή τους ήταν αντίποινα για την ενέδρα του ΕΛΑΣ που είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο Γερμανού στρατηγού στους Μολάους Λακωνίας.

Το ξημέρωμα της 1ης Μαΐου 1944, τα φορτηγά ξεκίνησαν από το Χαϊδάρι για την Καισαριανή. Οι μελλοθάνατοι γνώριζαν τον προορισμό τους. Κι όμως, οι μαρτυρίες των συγκρατουμένων τους μιλούν για ανθρώπους που βάδιζαν προς το τέλος τους με αξιοπρέπεια και συντροφικότητα, τραγουδώντας ή φωνάζοντας συνθήματα.

Η φωτογραφία που βλέπουμε σήμερα μοιάζει να επιβεβαιώνει αυτές τις μαρτυρίες. Οι άνθρωποι που στέκονται μπροστά στα όπλα των κατακτητών δεν δείχνουν σκυφτοί. Στέκονται όρθιοι – ορθοστατούντες και ορθοβαδίζοντες, όπως έγραψε χαρακτηριστικά ο Γιάννης Ρίτσος για τους αγωνιστές που αντιμετώπισαν τον θάνατο χωρίς να λυγίσουν.

Κάθε τέτοια φωτογραφία λειτουργεί σαν μια μικρή ρωγμή στον χρόνο. Μας επιτρέπει να κοιτάξουμε εκείνη τη στιγμή κατάματα και να θυμηθούμε ότι οι άνθρωποι που εκτελέστηκαν εκεί δεν ήταν απλώς «θύματα». Ήταν αγωνιστές ενός κινήματος που πίστευε ότι ένας κόσμος χωρίς εκμετάλλευση και φασισμό είναι εφικτός.

Ογδόντα και πλέον χρόνια μετά, η εικόνα τους παραμένει ένα σιωπηλό αλλά εκκωφαντικό μήνυμα:
Υπάρχουν στιγμές που η ιστορία γράφεται από ανθρώπους που στέκονται όρθιοι μπροστά στα όπλα.

Και η Καισαριανή είναι μία από αυτές.