Πηγή: Της Χρύσας Κακατσάκη – Documento

Το επιτυχημένο εξώφυλλο του περιοδικού «Economist» στις αρχές Απριλίου δεν οφειλόταν στη θολωμένη φωτογραφία του Τραμπ και στην ολύμπια ηρεμία στο πρόσωπο του Κινέζου ηγέτη, αλλά στη λεζάντα: «Ποτέ μη διακόπτεις τον εχθρό σου όταν κάνει ένα λάθος». Η φράση που αποδίδεται στον Ναπολέοντα δηλώνει ότι το αρχικό λάθος θα ακολουθήσει μια σειρά λανθασμένων κινήσεων που θα οδηγήσουν στην αυτοκαταστροφή. Δύο μήνες μετά την έναρξη του πολέμου δεν έχει αποσαφηνιστεί ποιος ήταν ο στόχος των ΗΠΑ. Ο πυρηνικός αφοπλισμός του Ιράν, η ανατροπή του καθεστώτος, μια ευκαιρία για να αυξήσουν τα κέρδη τους ο Τραμπ και οι κολλητοί του με τα σκαμπανεβάσματα του χρηματιστηρίου και των τιμών στα καύσιμα ή η αναδιάταξη των ισορροπιών στις πετρελαϊκές αγορές της Ασίας ώστε να πληγεί η Κίνα; Πάντως, ο κύριος εμπορικός αντίπαλος της Αμερικής φαίνεται προς το παρόν να κατανοεί τη διαφορά μεταξύ τακτικής υπομονής και στρατηγικής εγκατάλειψης.

Ο Τραμπ αντίθετα καταρρέει δημοσκοπικά, το ποσοστό των διαφωνούντων συμπολιτών του αυξάνεται και, παρά τις απειλές και τους λεονταρισμούς, έχει απομονωθεί από συμμάχους και του έχει μείνει μόνο το Ισραήλ. Έπαψε δηλαδή να ισχύει η φαντασίωση ότι η Αμερική υπάρχει στον κόσμο μόνο όταν τον ελέγχει. Φάνηκε τελικά ότι το ισχυρότερο όπλο των Ιρανών δεν είναι ούτε οι πύραυλοι ούτε το απεμπλουτισμένο ουράνιο, αλλά τα Στενά του Ορμούζ. Η εύθραυστη εκεχειρία απέδειξε επίσης την ανεπάρκεια της διαπραγματευτικής ομάδας, με τους μεγαλομεσίτες ακινήτων και τους κρατικοδίαιτους επιχειρηματίες, όπως ο Τζάρεντ. Ο Μπανς και η παρέα του κατάφεραν να αναδείξουν το Ιράν από χώρα-παρίας σε παγκόσμιο παίκτη και τα Στενά σαν θερμοστάτης που ρυθμίζει τις γεωπολιτικές εξελίξεις. Μετά και το τελευταίο φιάσκο της ματαιωθείσας συνάντησης, η αμερικανική διπλωματία έγινε τόσο αξιόπιστη όσο και ο Μητσοτάκης όταν διατυμπανίζει ότι θα πατάξει τη διαφθορά.

Είτε συμφωνεί κανείς είτε όχι με το σύστημα διακυβέρνησης του Ιράν, ο ναυτικός αποκλεισμός πράγματι στραγγαλίζει την οικονομία του, συνάμα όμως αποκαλύπτει ότι η Ουάσινγκτον βλέπει τα κράτη της περιοχής ως εμπόδια που πρέπει να αντιμετωπιστούν, να γελοιοοποιηθούν και να συνθλιβούν με την υπακοή. Τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι απλώς μια θαλάσσια λωρίδα, μα ένα σύμβολο ανταγωνισμού ανάμεσα στη ναυτική δύναμη των ΗΠΑ και τις περιφερειακές χώρες που διεκδικούν το δικαίωμα να καθορίζουν τους όρους της συμμετοχής τους στο διεθνές σύστημα.

Το θέμα είναι ποιος θα αντέξει περισσότερο τις απώλειες. Το σύγχρονο «κατώφλι κόστους» δεν είναι μόνο στρατιωτικό ή οικονομικό, αλλά βαθιά πολιτισμικό. Όσο και αν είχε σοκάρει η δήλωση του Τραμπ «θα αφανίσουμε τον πολιτισμό του Ιράν», κατά βάθος υποδήλωνε δύο διαφορετικές σχολές σκέψης. Ενώ στη Δύση ο πόλεμος αποτελεί θεωρητικά αρνητική εμπειρία, στο Ιράν εντάσσεται σε ένα αφήγημα αντίστασης και η θυσία ισοδυναμεί με στοιχείο ταυτότητας και μηχανισμό εθνικής συνοχής. Έτσι, η «νίκη» δεν θα προκύψει από την ισχύ των όπλων, αλλά από την άνιση σχέση των δύο κόσμων.

Η ένταση παράγει φόβο, αλλά οι ψαράδες στο νησάκι Ορμούζ, γανωμένοι με το αλάτι της θάλασσας και τη σκουριά της αιμορραγούσας γης, ξέρουν πώς να ζουν φτωχικά, στην πιο πλουτοφόρα αρτηρία του πλανήτη.