Του Γιώργη Γιαννακέλλη

Χθες η Τζίνα Μοσχολιού υπέγραφε ένα κείμενο που ξεσκέπαζε την υποκρισία τους: αυτοί που επί χρόνια έκαναν το Σύνταγμα κουρέλι, προσαρμόζοντάς το κάθε φορά στις ανάγκες της εξουσίας και των συμφερόντων που υπηρετούν, εμφανίζονται τώρα ως δήθεν θεματοφύλακες της «θεσμικής αναγέννησης». «Ναι, έμπιστοι μοιάζουν», έγραφε δηκτικά – και δύσκολα θα μπορούσε να βρεθεί πιο εύστοχη φράση για να περιγράψει το πολιτικό θράσος της εποχής.

Σήμερα, ο Μανώλης Κοττάκης στην «Δημοκρατία», και στην «Εστία» αποκαλύπτει το επόμενο επεισόδιο του ίδιου έργου: η κυβέρνηση Μητσοτάκη ετοιμάζει ένα «Σύνταγμα επί δεξιά», με αιχμή του δόρατος μια «ρύθμιση για την εσωκομματική δημοκρατία στα κόμματα προς καταπολέμηση του συγκεντρωτισμού».

Και κάπου εδώ τα προσχήματα τελειώνουν.

Γιατί το Σύνταγμα δεν είναι ούτε κομματικό καταστατικό ούτε εγχειρίδιο εσωτερικής λειτουργίας της Νέας Δημοκρατίας. Δεν είναι ένας ακόμα νόμος που προσαρμόζεται κατά παραγγελία στις πολιτικές σκοπιμότητες της εκάστοτε κυβέρνησης. Είναι το θεμελιώδες κείμενο που ορίζει το πολίτευμα, κατοχυρώνει — έστω τυπικά — δικαιώματα και ελευθερίες και αποτυπώνει τον συσχετισμό δύναμης μέσα στην κοινωνία. Δεν έχει καμία απολύτως δουλειά η όποια κυβέρνηση να καθορίζει τι συνιστά «συγκεντρωτισμό» στα κόμματα ή ποια μορφή πρέπει να έχει η εσωκομματική τους λειτουργία.

Αυτά είναι ζητήματα που κάθε πολιτική δύναμη τα λύνει μέσα από τη δική της ιδεολογία, τη δική της ιστορική διαδρομή και την κοινωνική τάξη που εκφράζει. Από πότε το Σύνταγμα μετατράπηκε σε επιθεωρητή κομματικών μηχανισμών; Από πότε ανέλαβε ρόλο υπουργού Εσωτερικών της ΝΔ;

Η απάντηση είναι προφανής: από τη στιγμή που το επιτελικό κράτος επιχειρεί να θεσμοθετήσει την πλήρη προσαρμογή του πολιτικού συστήματος στις ανάγκες του μεγάλου κεφαλαίου.

Η συζήτηση περί «εσωκομματικής δημοκρατίας» μόνο αθώα δεν είναι. Πρόκειται για μια ακόμα απόπειρα πειθάρχησης και απονεύρωσης κάθε συλλογικής πολιτικής έκφρασης. Θέλουν κόμματα χωρίς ιδεολογική συνοχή, χωρίς πραγματική οργανωμένη βάση, χωρίς δυνατότητα να συγκρούονται με την κυρίαρχη νεοφιλελεύθερη κατεύθυνση. Θέλουν πολιτικούς οργανισμούς μετατρεμμένους σε άδεια εκλογικά κελύφη, ακίνδυνα για την εξουσία και απολύτως συμβατά με τις επιταγές των αγορών.

Είναι η ίδια λογική που επιχειρεί να διαλύσει κάθε συλλογικό δεσμό: τα σωματεία, τους φοιτητικούς συλλόγους, τις κοινωνικές οργανώσεις, κάθε μορφή λαϊκής οργάνωσης που μπορεί να λειτουργήσει ως ανάχωμα στην ιδιωτικοποίηση, στη λεηλασία της δημόσιας περιουσίας και στην κρατική καταστολή.

Ο Μητσοτάκης και το επιτελείο του δεν θέλουν απλώς να αλλάξουν ορισμένα άρθρα του Συντάγματος. Θέλουν να μεταβάλουν συνολικά το πεδίο του πολιτικού ανταγωνισμού. Να μετατρέψουν το ίδιο το Σύνταγμα σε εργαλείο εμπέδωσης της δεξιάς ηγεμονίας. Να θεσμοθετήσουν την αδυναμία αντίστασης και να παρουσιάσουν αυτή τη διαδικασία ως «εκσυγχρονισμό» και «εμβάθυνση της δημοκρατίας».

Πρόκειται για την κλασική νεοφιλελεύθερη απάτη: ο αυταρχισμός ντύνεται με τα ρούχα της «συμμετοχής», η περιστολή των συλλογικών δικαιωμάτων βαφτίζεται «μεταρρύθμιση» και η υποταγή στις αγορές παρουσιάζεται ως μονόδρομος της «προόδου».

Εμείς, όμως, ξέρουμε πολύ καλά τι σημαίνει πραγματική δημοκρατία.

Δεν είναι τα άρθρα που θα συντάξουν οι σύμβουλοι του Μαξίμου ούτε οι επικοινωνιακές περικοκλάδες περί «ανοιχτής διακυβέρνησης». Δημοκρατία είναι η ενεργή συμμετοχή του λαού στις αποφάσεις που καθορίζουν τη ζωή του. Είναι η οργάνωση των εργαζομένων, η συλλογική πάλη, η δυνατότητα αμφισβήτησης της κυρίαρχης εξουσίας και του μοντέλου συσσώρευσης που γεννά ανισότητες, φτώχεια και κοινωνική ερημοποίηση.

Και μόνο τυχαίο δεν είναι ότι την ίδια στιγμή που μιλούν για «εσωκομματική δημοκρατία», συνεχίζουν ακάθεκτοι τις ιδιωτικοποιήσεις, διαλύουν τη δημόσια υγεία και παιδεία, εντείνουν την εργασιακή επισφάλεια και θωρακίζουν την καταστολή απέναντι σε κάθε κοινωνική αντίσταση.

Η συνταγματική αναθεώρηση που σχεδιάζουν δεν πρόκειται να φέρει περισσότερη δημοκρατία. Θα φέρει περισσότερο έλεγχο, μεγαλύτερη προσαρμογή στις απαιτήσεις του κεφαλαίου και ακόμα λιγότερο χώρο για λαϊκή αντίσταση.

Και γι’ αυτό ακριβώς πρέπει να βρει απέναντί της κάθε άνθρωπο που δεν είναι διατεθειμένος να παραδώσει αμαχητί ούτε τα δημοκρατικά δικαιώματα ούτε τις κοινωνικές κατακτήσεις που κερδήθηκαν με αγώνες και αίμα.