Υπάρχουν στιγμές στην Ιστορία που συμπυκνώνουν ολόκληρη μια εποχή. Μια τέτοια στιγμή ήταν η σύλληψη του Αλέξανδρου Παναγούλη τον Ιούνιο του 1969, λίγες μόλις ημέρες μετά την εντυπωσιακή απόδρασή του από τις στρατιωτικές φυλακές Μπογιατίου.

Ο Παναγούλης δεν ήταν ένας συνηθισμένος πολιτικός κρατούμενος. Ήταν ο άνθρωπος που τόλμησε να χτυπήσει στην καρδιά της δικτατορίας των συνταγματαρχών, οργανώνοντας την απόπειρα εξόντωσης του δικτάτορα Γεωργίου Παπαδόπουλου τον Αύγουστο του 1968. Συνελήφθη, βασανίστηκε άγρια, καταδικάστηκε σε θάνατο και τελικά γλίτωσε την εκτέλεση χάρη στο τεράστιο διεθνές κύμα αλληλεγγύης που ξεσηκώθηκε υπέρ του.

Ακόμη και μέσα στις φυλακές, όμως, δεν έπαψε να αγωνίζεται. Με τη βοήθεια του στρατιώτη Γιώργου Μωράκη κατόρθωσε να αποδράσει από το Μπογιάτι τον Ιούνιο του 1969, προκαλώντας πανικό στο καθεστώς. Για τέσσερις ημέρες ολόκληρος ο κατασταλτικός μηχανισμός της χούντας τον αναζητούσε απεγνωσμένα.

Η ελευθερία του, όμως, αποδείχθηκε σύντομη.

Σαν σήμερα στις 9 Ιούνη 1969, ο δραπέτης Παναγούλης εντοπίστηκε και συνελήφθη σε διαμέρισμα της οδού Πάτμου 51 στα Πατήσια, ύστερα από κατάδοση των Π. Περδικάρη και Δ. Πατίτσα. Η προδοσία αυτή πέρασε στην ιστορία του αντιδικτατορικού αγώνα ως μία από τις πιο σκοτεινές σελίδες της περιόδου. Σύμφωνα με μαρτυρίες και μεταγενέστερες αναφορές του ίδιου του Παναγούλη, ο Πατίτσας παρέδωσε ουσιαστικά το κρησφύγετο στους διώκτες του, οδηγώντας στη σύλληψή του.

Ακολούθησε νέος κύκλος βασανιστηρίων και απομόνωσης. Οι χουντικοί πίστεψαν ότι με τη σύλληψή του θα κάμψουν οριστικά το φρόνημά του. Έκαναν λάθος. Ο Παναγούλης συνέχισε να αντιστέκεται μέσα από απεργίες πείνας, νέες απόπειρες απόδρασης και μια αδιάκοπη μάχη αξιοπρέπειας απέναντι στους βασανιστές του. Το περίφημο «κελί-τάφος» του Μπογιατίου, φτιαγμένο ειδικά για να τον συντρίψει ψυχικά και σωματικά, μετατράπηκε τελικά σε σύμβολο της αλύγιστης αντίστασης απέναντι στη δικτατορία.

Πενήντα επτά χρόνια μετά, η σύλληψη του Παναγούλη στα Πατήσια δεν θυμίζει μόνο τη δύναμη της χουντικής καταστολής. Θυμίζει κυρίως ότι κάθε δικτατορία στηρίζεται όχι μόνο στα όπλα και στα βασανιστήρια, αλλά και στους πρόθυμους πληροφοριοδότες και προδότες που βάζουν το προσωπικό τους συμφέρον πάνω από την ελευθερία ενός λαού.

Ο Αλέξανδρος Παναγούλης, παρά τις φυλακές, τα βασανιστήρια και τις προδοσίες, κατάφερε να μείνει στην ιστορική μνήμη ως σύμβολο αντίστασης. Οι καταδότες του, αντίθετα, έμειναν ως υποσημείωση ντροπής στην ιστορία της χούντας.