Η ιστορική ακρίβεια αποτελεί το πολυτιμότερο όπλο της συλλογικής μνήμης απέναντι στα εγκλήματα της δικτατορίας των Συνταγματαρχών (1967-1974). Με αφορμή μια επισήμανση σε προηγούμενη ανάρτησή μας, αναγνώστης μας, οφείλουμε να προχωρήσουμε σε μια συμπλήρωση.

Δύο ήταν τα πρόσωπα που λειτούργησαν ως επιστημονικοί στυλοβάτες του βασανιστικού μηχανισμού της Χούντας, αλλά είχαν εντελώς διαφορετική δικαστική κατάληξη.

Στο κολαστήριο του ΕΑΤ-ΕΣΑ δεν υπήρχε μόνο ένας, αλλά δύο στρατιωτικοί γιατροί που πρόδωσαν τον όρκο του Ιπποκράτη.

Δημήτριος Κόφας: Είναι ο επίατρος που βλέπουμε με τη στολή του στο εδώλιο του κατηγορουμένου. Αυτός δικάστηκε κανονικά και καταδικάστηκε το 1975 σε 7 χρόνια φυλάκισης.

Ευάγγελος Μαυρογιαννόπουλος: Ήταν ο έτερος στρατιωτικός γιατρός του κολαστηρίου. Αν και διαβόητος για τη δράση του, δεν κάθισε ποτέ στο εδώλιο. Κατάφερε να κρυφτεί πίσω από τη στρατιωτική ιεραρχία, απέφυγε τη δίωξη της Μεταπολίτευσης και δεν πέρασε ούτε ένα λεπτό στη φυλακή.

Τα πεπραγμένα του Δημητρίου Κόφα: Ο «τροχονόμος» των βασανιστηρίων

Ο Δημήτριος Κόφας υπήρξε ένα από τα πιο στυγερά και οργανικά στελέχη του ΕΑΤ-ΕΣΑ. Δεν ήταν ένας απλός παριστάμενος· ήταν ο άνθρωπος που έδινε επιστημονικό μανδύα και παράταση στη φρίκη.

Οι συγκλονιστικές καταθέσεις των θυμάτων στα επίσημα πρακτικά της δίκης του 1975 αποκαλύπτουν πλήρως τον ρόλο του.
Ο «ρυθμιστής» του πόνου: Ο Κόφας λειτουργούσε ως «τροχονόμος» των ανακρίσεων. Εξέταζε τους κρατούμενους όχι για να τους περιθάλψει, αλλά για να διαπιστώσει αν το σώμα τους άντεχε κι άλλο ξύλο. Έδινε το «πράσινο φως» στους βασανιστές να συνεχίσουν ή το «κόκκινο φως» για προσωρινή διακοπή, ώστε να μην πεθάνει ο κρατούμενος προτού ομολογήσει.

Η μαρτυρία του Νίκου Μανιού: Ο αντιστασιακός Νίκος Μανιός κατέθεσε χαρακτηριστικά στη δίκη: «Όταν ήμουν σε κατάσταση σοκ από τα βασανιστήρια, ο Κόφας με εξέτασε. Μου έδωσε μια πορτοκαλάδα και μια ασπιρίνη και είπε στους βασανιστές: “Εντάξει είναι, συνεχίστε”». Από αυτές τις μαρτυρίες του έμεινε το ειρωνικό προσωνύμιο «ο γιατρός της πορτοκαλάδας».

Η μαρτυρία του Κώστα Κάππου: Ο βουλευτής του ΚΚΕ και αγωνιστής Κώστας Κάππος περιέγραψε τη δική του εμπειρία με τον Κόφα: «Μετά από άγριο ξυλοδαρμό, αιμορραγούσα και είχα φρικτούς πόνους. Ο Κόφας ήρθε, με κοίταξε με πλήρη αδιαφορία και το μόνο που έκανε ήταν να μου πει περιπαικτικά ότι δεν έχω τίποτα, επιτρέποντας στους στρατονόμους να με ξαναχτυπήσουν».

Η συγκάλυψη στην τραγωδία του Σπύρου Μουστακλή: Ο Κόφας συνδέθηκε άμεσα με τον βάρβαρο βασανισμό του αντιστασιακού ταγματάρχη Σπύρου Μουστακλή. Όταν ο Μουστακλής υπέστη εγκεφαλικό επεισόδιο από τα χτυπήματα και έμεινε παράλυτος και άλαλος, ο Κόφας ανέλαβε τη μεταφορά του στο 401 Στρατιωτικό Νοσοκομείο. Η μεταφορά έγινε κρυφά, με πολιτικό αυτοκίνητο.

Ο Κόφας επιχείρησε αρχικά να συγκαλύψει το έγκλημα, ισχυριζόμενος στους γιατρούς του νοσοκομείου ότι η παράλυση οφειλόταν σε δήθεν «αιφνίδιο παθολογικό επεισόδιο» και όχι σε εγκληματική ενέργεια.

Σε αντίθεση με τον Μαυρογιαννόπουλο, ο Δημήτριος Κόφας δεν ξέφυγε από το εδώλιο. Στην πρώτη δίκη των βασανιστών (Αύγουστος – Σεπτέμβριος 1975), οι δικαστές δεν του αναγνώρισαν κανένα ελαφρυντικό. Καταδικάστηκε σε ποινή φυλάκισης 7 ετών για κατάχρηση εξουσίας κατά συρροή και παράβαση καθήκοντος.

Η ιστορία των δύο αυτών γιατρών υπενθυμίζει ότι η φρίκη της επταετίας δεν είχε μόνο τη μορφή των ένστολων αρχιβασανιστών, αλλά και το πρόσωπο επιστημόνων που έθεσαν τη γνώση τους στην υπηρεσία του φασισμού.