Του Γιώργη Γιαννακέλλη

«Ο πνιγμένος απ’ τα μαλλιά του πιάνεται», κι αυτό ακριβώς κάνει η Ν.Δ. μέσα στην απελπισία της. Μετά το φιάσκο της ομιλίας Μητσοτάκη στη ΔΕΘ, που βύθισε κάθε προσδοκία, ουσιαστικής ανάκαμψης των ποσοστών της, προσπαθεί τώρα να κρυφτεί πίσω από τις στημένες και πληρωμένες δημοσκοπήσεις για να βάλει ανάχωμα στην κατάρρευση του εκλογικού ποσοστού της.

Η αλήθεια είναι απλή. Η αυτοδυναμία έχει χαθεί οριστικά. Και ο μεγάλος τρόμος που σιγοκαίει στο εσωτερικό της Ν.Δ. είναι μήπως το ποσοστό της καταρρεύσει κάτω από το 25%, πράγμα που θα της στερήσει και τα μπόνους εδρών. Ένας πολιτικός εφιάλτης που ήδη στοιχειώνει τους βουλευτές της.

Κι’ αυτό το υπαρκτό ενδεχόμενο το αποκάλυψε, δίνοντας του και μια άλλη σοβαρή διάσταση, το φερέφωνο της Ν.Δ., ο Ανδρέας Δρυμιώτης.

Σε τηλεοπτική του παρουσία τον Ιούνη του 2026, δήλωσε ότι εάν η Νέα Δημοκρατία υποχωρήσει εκλογικά κάτω από το 25%, διαμορφώνονται συνθήκες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν ακόμη και σε παραπομπή του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Ειδικό Δικαστήριο για την υπόθεση των υποκλοπών.

Μπροστά σ’ αυτή την κατάσταση, και με δεδομένο ότι τον τελευταίο καιρό υπάρχουν δημοσιεύματα εφημερίδων από δημοσιογράφους οι οποίοι σε καμιά περίπτωση δεν μπορούν να χρεωθούν στην αντιπολίτευση, όπως ο δημοσιογράφος Σταύρος Παπαντωνίου, της “Καθημερινής” ένας δημοσιολόγος τον οποίο μόνο ανεύθυνο δεν μπορεί να χαρακτηρίσει κανένας. Αυτός πρόσφατα δημοσίευσε τα ευρήματα μιας κρυφής δημοσκόπησης τα οποία παρουσιάζουν το κόμμα Σαμαρά να συγκεντρώνει 8% σε μια περιοχή που θεωρείται διαχρονικά από τα πιο ισχυρά εκλογικά προπύργια της Νέας Δημοκρατίας.Την ίδια στιγμή άλλος δημοσιολόγος της ίδιας πολιτικής αντίληψης μας γράψει ότι η δυναμική του κόμματος Σαμαρά δεν έχει γίνει ακόμα αντιληπτή από το επιτελείο του Μεγάρου Μαξίμου. Αυτό αν το συνδυάσει κανείς με το ορατό ενδεχόμενο ο όμιλος ΜΜΕ του Φιλιππάκη να υποστηρίξει στην προεκλογική περίοδο το κόμμα του πρώην πρωθυπουργού αντιλαμβάνεται ότι δημιουργείται ένα νέο πολιτικό σκηνικό.

Μπροστά σ’ αυτά τα δεδομένα το μόνο που έμεινε στην Ν.Δ -εκτός από τον μισθοφορικό στρατό που διαθέτει σε διαδίκτυο και ΜΜΕ- είναι οι εταιρείες δημοσκοπήσεων να διαμορφώσουν το κλίμα.

Η στραβή που του έκατσε πρόσφατα (γράφουμε αναλυτικά στην ανάρτηση που τιτλοφορούμε  “Η «βιομηχανία» των στημένων γκάλοπ: Η Interview, ο κουμπάρος του Άδωνη και η δημοσκόπηση-εξπρές που παραδόθηκε πριν καν… γεννηθεί!“, έφερε τα πάνω κάτω. Σε τέτοιο βαθμό μάλιστα που ο Κώστας Παναγόπουλος, ο ιδιοκτήτης της δημοσκοπικής εταιρείας Alco, σαν πρόεδρος της Επιτροπής Δημοσκοπήσεων του ΣΕΔΕΑ παίρνει σβάρνα τα ΜΜΕ για να μας πει ότι θα αναλάβει πρωτοβουλία, σε συνεννόηση και με το ΕΣΡ και άλλες εμπλεκόμενες πλευρές, “ώστε να τεθούν κανόνες και να γίνουν έλεγχοι όπου απαιτείται”.

Και ποιος είναι αυτός ο δημοσκόπος που κάνει αυτές τις κατηγορηματικές δηλώσεις; Πρόκειται για το πρόσωπο  με το οποίο ο πρώην επικεφαλής των αλήστου μνήμης ΑΝΕΛ, Πάνος Καμένος, υπήρξε συναγωνιστής και φίλος του.  Γνωρίζοντας, λοιπόν πολύ καλά την επαγγελματική του διαδρομή, τον κατάγγειλε ότι “ήταν διορισμένος από την κυβέρνηση της Ν.Δ στο ΣΕΓΑΣ και παίρνει κρατικές χορηγίες”. Είναι δηλαδή ο πιο κατάλληλος άνθρωπος να ελέγξει τους συναδέλφους του δημοσκόπους που προωθούν τις κυβερνητικές σκοπιμότητες.

Και ποιοι είναι αυτοί οι συνάδελφοί του; Ας ανατρέψουμε στο αρχείο μας για να το πληροφορηθούμε.

Πρωτεύον ρόλο έχει η Marc του Θωμά Γεράκη. Ένα «μαγαζί» που ζει παρασιτικά από απευθείας αναθέσεις της ΕΡΤ, χωρίς καν διαγωνισμούς, με εξωφρενικά ποσά. Ένα «εργαλείο» του καθεστώτος που, όπως αποκάλυψε η ΕφΣυν, εμπλέκεται και σε εικονικά τιμολόγια. 

Κι ο ίδιος ο Γεράκης; Ένας άνθρωπος που ξεκίνησε με υποτροφίες από το ΚΚΕ, παριστάνοντας τον άθεο και τον κομμουνιστή, και κατέληξε θλιβερός λακές, ένας πιστός υπηρέτης του συστήματος. Οταν μια εταιρεία εξαρτάται οικονομικά από το κράτος, την ΕΡΤ ή δημόσιους οργανισμούς μέσω απευθείας αναθέσεων, υπονομεύεται εκ των πραγμάτων η επιστημονική της ανεξαρτησία. Το «προϊόν» (δηλαδή τα ποσοστά των δημοσκοπήσεων) παύει να είναι μια αντικειμενική μέτρηση και μετατρέπεται σε ανταποδοτικό όφελος προς την εκάστοτε εξουσία που κρατά την κάνουλα της χρηματοδότησης.

Σε μια κανονική αστική δημοκρατία, μετά τα όσα έχουν αποκαλυφθεί σε βάρος του, η εταιρεία του θα είχε κλείσει προ πολλού. Αλλά στο καθεστώς Μητσοτάκη συνεχίζει να ταΐζει με ψέματα και φούσκες την κοινή γνώμη. 

Πάμε παρακάτω.

Ο πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Metron Analysis, Στράτος Φαναράς, είναι ο μόνος δημοσκόπος -αν δεν κάνουμε λάθος- που έχει καταγγελθεί δημόσια και μάλιστα από βουλευτή του ελληνικού κοινοβουλίου ότι είναι ένας κοινός απατεώνας με αντικείμενο την δημιουργία “φανταστικών δημοσκοπήσεων”. Και ο ίδιος δεν τόλμησε να κάνει ούτε το αυτονόητο. Να προσφύγει στα αστικά δικαστήρια για την τεράστια προσβολή που δέχτηκε. Οπότε τα συμπεράσματα είναι αυτονόητα.

Μια άλλη περιβόητη δημοσκοπική εταιρεία είναι  η Opinion Poll, Ιδιοκτήτης της είναι ο Μιχάλης Διαμαντής η σύζυγος του οποίου, Στυλιανή Πιτσαρή, επί των ημερών της διοίκησης Στάσση, διορίστηκε σε χρυσοπληρωμένη θέση στη ΔΕΗ, σαν διευθύντρια του κλάδου Περιβάλλοντος, Αδειοδοτήσεων και Κλιματικής Αλλαγής στον ΔΕΔΔΗΕ με τρελό μισθό. (Ο μισθός της “κ” φτάνει τα 55.000 ευρώ ετησίως συν τα μπόνους -που πάντα επιτυγχάνονται-, τα οποία αποτελούν το 30% της ετήσιας αμοιβής). Το παράδειγμα της Opinion Poll και οι αναφορές για διορισμούς συγγενικών προσώπων σε κρατικές ή ημι-κρατικές επιχειρήσεις (όπως η ΔΕΗ/ΔΕΔΔΗΕ) είναι η επιτομή του σύγχρονου πελατειακού συστήματος. Εδώ έχουμε μια εταιρεία να εμφανίζει δημοσκοπήσεις που ευνοούν την κυβερνητική πολιτική, και η ανταμοιβή δεν έρχεται απαραίτητα με τη μορφή απευθείας χρήματος στην εταιρεία, αλλά με τη μορφή «χρυσών» θέσεων και προνομίων σε συγγενικά πρόσωπα των ιδιοκτητών της εταιρείας. Είναι ο ορισμός της διαπλοκής που μετατρέπει την επιστήμη της στατιστικής σε όργανο προπαγάνδας.

Επίσης δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι το 2021 αποκαλύφθηκε ότι η μητρική εταιρεία της Opinion Poll (Reposition Strategy) είχε λάβει χρηματοδότηση 270.000 ευρώ από το κράτος μέσω των χρηματοδοτήσεων της «Λίστας Πέτσα» για μια business-to-business ψηφιακή εκστρατεία. Λίγο μετά, η εταιρεία δημοσίευσε δημοσκοπήσεις με τεράστια προβάδισμα της κυβέρνησης.

Δεν είναι όμως μια αυτή μια κατάσταση που αφορά μόνο την δεξιά, αλλά αυτό το φαινόμενο αγγίζει διαχρονικά όλες τις κυβερνήσεις. Η περίπτωση της «Vox Pop Analysis» είναι χαρακτηριστική. Πριν από τις εκλογές του 2019, η εταιρεία αυτή εμφάνιζε στοιχεία που έδειχναν τη διαφορά μεταξύ ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ σε πολύ χαμηλά επίπεδα (κοντά στο 1%-2.5%), όταν όλες οι άλλες εταιρείες έβλεπαν καθαρό προβάδισμα της ΝΔ. Στη συνέχεια αποκαλύφθηκε ότι ο ιδιοκτήτης της εταιρείας είχε στενές συγγενικές και επαγγελματικές σχέσεις με στελέχη του τότε κυβερνητικού επιτελείου του ΣΥΡΙΖΑ.

Η χθεσινή «βόμβα» με την Interview άνοιξε τον ασκό του Αιόλου και αναμένουμε καινούργιες αποκαλύψεις. Και εδώ δεν είναι μόνο στο να αποκαλυφθούν οι σχέσεις των δημοσκοπικών εταιρειών με κυβέρνηση και κόμματα, αλλά να φωτιστεί και η αθέατη πλευρά. Το πώς γίνονται δηλαδή οι δημοσκοπήσεις. Το πως μεθοδεύονται με τέτοιο τρόπο ώστε οι ερωτήσεις να υπαγορεύουν τις απαντήσεις. (Framing Effects)

Να δώσουμε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η ερώτηση «Συμφωνείτε με τη λήψη αναγκαίων μέτρων για τη δημοσιονομική σταθερότητα;» θα πάρει πολύ διαφορετικά ποσοστά από την ερώτηση «Συμφωνείτε με νέες περικοπές σε μισθούς και συντάξεις;», παρόλο που περιγράφουν το ίδιο πράγμα. Ο δημοσκόπος δηλαδή υποβάλλει την απάντηση χωρίς ο ερωτώμενος να μπορεί να το αντιληφθεί.

Πολύ εύστοχα ο Γάλλος κοινωνιολόγος Πιερ Μπουρντιέ στο περίφημο δοκίμιό του, «Η κοινή γνώμη δεν υπάρχει» (L’opinion publique n’existe pas, 1972), υποστήριζε ότι οι δημοσκοπήσεις είναι μια κατασκευή που εξυπηρετεί την ψευδαίσθηση ότι υπάρχει μια ενιαία, μέση κοινή γνώμη, προκειμένου να κρυφτούν οι πραγματικές ταξικές και κοινωνικές αντιθέσεις.