Σαν σήμερα, στις 23 Οκτώβρη 1917 (10 Οκτώβρη με το παλαιό ιουλιανό ημερολόγιο), μέσα σε ένα κλίμα απόλυτης μυστικότητας σε ένα διαμέρισμα της Πετρογκράντ, πραγματοποιήθηκε μια από τις πιο κρίσιμες και ιστορικές συνεδριάσεις της Κεντρικής Επιτροπής του Κόμματος των Μπολσεβίκων. Ήταν η στιγμή που η θεωρία μετατράπηκε σε άμεση επαναστατική πράξη, καθώς εγκρίθηκε η πρόταση του Βλαντίμιρ Λένιν για την οργάνωση ένοπλης εξέγερσης των εργατών και των στρατιωτών ενάντια στην αστική Προσωρινή Κυβέρνηση του Κερένσκι.

Μετά την επανάσταση του Φλεβάρη του 1917 και την πτώση του Τσάρου, στη Ρωσία είχε εγκαθιδρυθεί μια ιδιότυπη «δυαδική εξουσία». Από τη μία πλευρά βρισκόταν η αστική Προσωρινή Κυβέρνηση, η οποία συνέχιζε τον καταστροφικό για τον λαό Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, και από την άλλη τα Σοβιέτ (τα συμβούλια των εργατών, στρατιωτών και αγροτών), που εξέφραζαν τις πραγματικές ανάγκες των λαϊκών στρωμάτων για «Ψωμί, Γη και Ειρήνη».

Μέχρι το φθινόπωρο, η κρίση είχε φτάσει στο απροχώρητο. Οι Μπολσεβίκοι είχαν πλέον κερδίσει την πλειοψηφία στα Σοβιέτ της Πετρογκράντ και της Μόσχας. Ο Λένιν, ο οποίος κρυβόταν στη Φινλανδία για να αποφύγει τη σύλληψη από το καθεστώς, επέμενε εμμονικά μέσω επιστολών: «Η ιστορία δεν θα μας συγχωρήσει αν δεν πάρουμε την εξουσία τώρα».

Το βράδυ της 23ης Οκτώβρη, ο Λένιν επέστρεψε μεταμφιεσμένος στην Πετρογκράντ, φορώντας περούκα και έχοντας ξυρίσει το μούσι του, για να συμμετάσχει στη μυστική συνάντηση που έγινε στο διαμέρισμα του Μπολσεβίκου Νικολάι Σουχάνοφ (αν και ο ίδιος ο Σουχάνοφ, όντας Μενσεβίκος, απουσίαζε και η σύζυγός του, Γκαλίνα, που ήταν Μπολσεβίκα, εξασφάλισε τον χώρο).

Στη συνεδρίαση συμμετείχαν 12 μέλη της Κεντρικής Επιτροπής, ανάμεσα στους οποίους ο Τρότσκι, ο Στάλιν, ο Σβερντλόφ, ο Τζερζίνσκι, καθώς και οι Ζινόβιεφ και Κάμενεφ.

• Ο Λένιν υποστήριξε ότι η πολιτική κατάσταση είχε ωριμάσει απόλυτα για την ανατροπή της αστικής τάξης. Τόνισε ότι η αναμονή για τη σύγκληση του Συνεδρίου των Σοβιέτ ή της Συντακτικής Συνέλευσης θα ήταν μοιραίο λάθος, καθώς η κυβέρνηση θα προλάμβανε να καταστείλει το κίνημα.

• Παρά τις έντονες διαφωνίες και τον συμβιβαστικό δισταγμό των Ζινόβιεφ και Κάμενεφ (οι οποίοι εξέφρασαν φόβους ότι το κόμμα δεν ήταν ακόμα έτοιμο και ότι μια αποτυχία θα τσάκιζε την επανάσταση), η πρόταση του Λένιν πέρασε με πλειοψηφία 10 έναντι 2.

Το επίσημο ψήφισμα που συνέταξε ο Λένιν με ένα κομμάτι μολύβι σε ένα σχολικό τετράδιο υπογράμμιζε: «Η Κεντρική Επιτροπή αναγνωρίζει ότι τόσο η διεθνής θέση της ρωσικής επανάστασης […] όσο και η στρατιωτική κατάσταση […] βάζουν στην ημερήσια διάταξη την ένοπλη εξέγερση. Αναγνωρίζοντας έτσι ότι η ένοπλη εξέγερση είναι αναπόφευκτη και ότι έχει ωριμάσει πλήρως, η Κεντρική Επιτροπή καλεί όλες τις οργανώσεις του κόμματος να καθοδηγούνται από αυτό…»

Η απόφαση της 23ης Οκτώβρη αποτέλεσε το πολιτικό «πράσινο φως» για την έναρξη της τεχνικής και στρατιωτικής προετοιμασίας της εξέγερσης. Στο Σοβιέτ της Πετρογκράντ, υπό την προεδρία του Λέοντος Τρότσκι, είχε ήδη συγκροτηθεί η Στρατιωτική Επαναστατική Επιτροπή (ΣΕΕ), η οποία ανέλαβε να οργανώσει την Ερυθροφρουρά —τα ένοπλα τμήματα των εργατών στα εργοστάσια— και να εξασφαλίσει τη στήριξη των φρουρών της πόλης και των ναυτών της Κρονστάνδης.

Μέσα σε ακριβώς δύο εβδομάδες, η απόφαση εκείνης της μυστικής συνάντησης έγινε πραγματικότητα. Στις 7 Νοέμβρη (25 Οκτώβρη με το παλιό ημερολόγιο), οι ένοπλοι εργάτες και στρατιώτες κατέλαβαν τα στρατηγικά σημεία της Πετρογκράντ, εισέβαλαν στα Χειμερινά Ανάκτορα και γκρέμισαν την αστική κυβέρνηση, εγκαθιδρύοντας την πρώτη εργατική εξουσία στον κόσμο.

Για το εργατικό κίνημα, η 23η Οκτώβρη 1917 παραμένει ένας ιστορικός σταθμός που αποδεικνύει τη σημασία της επαναστατικής αποφασιστικότητας. Σε μια στιγμή που η ιστορία ταλαντευόταν, η πολιτική οξυδέρκεια του Λένιν και η τόλμη της πλειοψηφίας των Μπολσεβίκων να σπάσουν τις κοινοβουλευτικές αυταπάτες και να εμπιστευτούν την ένοπλη δύναμη της εργατικής τάξης, άλλαξαν την πορεία της ανθρωπότητας για πάντα.