Του Γιώργη Γιαννακέλλη

Οι φωτογραφίες με τις τελευταίες στιγμές των 200 κομμουνιστών και αντιστασιακών πριν από την εκτέλεσή τους στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, την Πρωτομαγιά του 1944 δεν είναι απλώς ένα ακόμα ντοκουμέντο. Μια οπτική απόδειξη ενός από τα μεγαλύτερα εγκλήματα των ναζί στην Ελλάδα μια υπενθύμιση που προκαλεί συγκίνηση. Οδηγεί και την ιστορική μνήμη σε ένα γεγονός που έχει περάσει στα ψιλά. Τις φρικτή συμπεριφορά των Ταγματασφαλιτών και μάλιστα ενός επίλεκτου στελέχους του ένοπλου δωσιλογισμού στα όσα ακολούθησαν μετά από μια παράτολμη ενέργεια του αντιστασιακού κινήματος, στην περίοδο της κατοχής στην Πελοπόννησο.

Και συγκεκριμένα όταν στις 27 Απρίλη του 1944, κοντά στους Μολάους Λακωνίας, διμοιρία του 8ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ έστησε ενέδρα και σκότωσε τον Γερμανό υποστράτηγο Φραντς Κρεχ (διοικητή της 41ης Μεραρχίας Φρουρίων) και τρεις αξιωματικούς της συνοδείας του.

Τότε ο στρατιωτικός διοικητής Ελλάδας, πτέραρχος Χέλμουτ Φέλμυ, εξέδωσε την ανακοίνωση που δημοσιεύτηκε στον αθηναϊκό Τύπο:

Και εδώ θέλουμε να σταθούμε. Οι «Ελληνες εθελονταί» όμως που «αυτοβούλως εφόνευσαν» άλλους 110 κομμουνιστές (ή υπόπτους για αριστερή δράση) δεν ήταν παρά τα Τάγματα Ασφαλείας Πελοποννήσου υπό τον συνταγματάρχη Διονύση Παπαδόγγονα.

Η παραδοχή του Φέλμυ στη Νυρεμβέργη

Στη δίκη των ομήρων (Hostage Case) στη Νυρεμβέργη, ο ίδιος ο Φέλμυ παραδέχτηκε ότι ο Παπαδόγγονας, προσωπικός φίλος του Κρεχ, διέταξε χωρίς ανωτέρα εντολή την εκτέλεση πάνω από 100 ακόμα ατόμων «λόγω προσωπικής συμπάθειας» στον νεκρό Γερμανό στρατηγό.

Οι ταγματασφαλίτες λειτούργησαν ως πρόθυμοι βοηθοί των ναζί, επεκτείνοντας τα αντίποινα πέρα από τις γερμανικές διαταγές.

Ποιος ήταν ο Διονύσης Παπαδόγγονας;

Καριέρας αξιωματικός, οργανωτής των Ταγμάτων Ασφαλείας στην Πελοπόννησο, δωσίλογος που συνεργάστηκε στενά με τους Γερμανούς για την εξόντωση του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ.

Το καλοκαίρι του 1944 έστειλε δημόσιο τηλεγράφημα συγχαρητηρίων στον Χίτλερ για τη διαφυγή του από την απόπειρα της 20ης Ιούλη.

Σκοτώθηκε στα Δεκεμβριανά.

Ο γιος του, Αλέξανδρος Παπαδόγγονας, έγινε αργότερα βουλευτής και υπουργός της Νέας Δημοκρατίας.

Υ.Γ: Οι φωτογραφίες της Καισαριανής μας θυμίζουν τους 200 που εκτελέστηκαν από τους ναζί. Η ανακοίνωση του Φέλμυ όμως μας δείχνει την άλλη όψη του ίδιου εγκλήματος: την ενεργό, «εθελοντική» συμμετοχή ελληνικών δωσιλογικών δυνάμεων στα ναζιστικά αντίποινα.

Οι ταγματασφαλίτες του Παπαδόγγονα δεν ήταν «παραστρατιωτικοί». Ήταν η ένοπλη έκφραση της ίδιας αντιλαϊκής, αντιδημοκρατικής γραμμής που συνέχισε και μετά το 1944: από την Κατοχή, στον Εμφύλιο, μέχρι τη μεταπολεμική «εθνικοφροσύνη».

Οι 200 της Καισαριανής και οι 100 (ή 110 κατά άλλες πηγές) της Πελοποννήσου είναι μέρος της ίδιας ιστορίας. Οι φωτογραφίες που κυκλοφορούν σήμερα δεν είναι μόνο μαρτυρία για τους Γερμανούς. Είναι και για τους «Ελληνες εθελοντές» που πρόσθεσαν το δικό τους αίμα στα ναζιστικά αντίποινα.

Η συνεργασία με τον κατακτητή δεν ήταν «παρεξήγηση». Ήταν πολιτική επιλογή. Και η ιστορία της Δεξιάς από τότε μέχρι σήμερα είναι η ιστορία αυτής ακριβώς της επιλογής.