Πηγή: Του Κώστα Ντουντουλάκη – Αγώνας Κρήτης

Θέλω να μοιραστώ μια απίστευτη και μάλλον άγνωστη ιστορία από την Αντίσταση στην Κρήτη, που δείχνει το ηρωικό και έξυπνο ταυτόχρονα πνεύμα των ανταρτών μας απέναντι στους προδότες.

Ήταν Γενάρης του 1944 όταν μια ομάδα δοσιλόγων, άνδρες του αρχιδοσίλογου Παπαγιαννάκη μαζί με δοσίλογους Σουμπερίτες, ανέβηκαν πάνοπλοι στα Μεσκλά για να τρομοκρατήσουν το χωριό. Λογάριαζαν όμως χωρίς τον ξενοδόχο. Οι αντάρτες του ΕΛΑΣ Μεσκλών, με καπετάνιο τον Μανώλη Τσαμαντάκη, τους έστησαν μια αριστοτεχνική ενέδρα. Τους περικύκλωσαν τόσο αστραπιαία και στενά, που οι δοσίλογοι έχασαν τη γη κάτω από τα πόδια τους και παραδόθηκαν αμαχητί, χωρίς να πέσει ούτε μια τουφεκιά.

Αντί να τους εκτελέσουν επί τόπου —κάτι που θα έφερνε σκληρά γερμανικά αντίποινα και καταστροφή του χωριού— οι αντάρτες αποφάσισαν να τους δώσουν ένα μάθημα που θα το θυμούνταν για πάντα. Τους αφόπλισαν, τους πήραν τα πολεμοφόδια, τις αρβύλες και κυριολεκτικά τους έβγαλαν τα παντελόνια! Τους άφησαν ελεύθερους και τους έστειλαν πίσω στα Χανιά ξυπόλητους, ξεβράκωτους και με τα εσώρουχα, δίνοντάς τους και το τελεσίγραφο: «Αν σας ξαναδούμε στα μέρη μας, δεν έχει δεύτερη ευκαιρία, θα σας καθαρίσουμε επί τόπου».

Η εικόνα των πάνοπλων συνεργατών των Ναζί να επιστρέφουν στην πόλη ντροπιασμένοι και γυμνοί έμεινε στην ιστορία ως ένας από τους μεγαλύτερους εξευτελισμούς των ταγμάτων ασφαλείας στην Κρήτη.

Μια σπουδαία υπενθύμιση για το τι σημαίνει κρητική λεβεντιά, ΕΛΑΣίτικος ηρωισμός και έξυπνη στρατηγική.

*Ηγεσία του ΕΛΑΣ στη Μάχη της Καλής Αχλάδας (16 Ιουνίου 1944): Γενικός Στρατιωτικός Επικεφαλής: Κρίτων Κυανίδης (Καπετάν Φλωριάς). Είχε την ανώτατη διοίκηση και τον στρατηγικό σχεδιασμό των δυνάμεων του ΕΛΑΣ στον νομό Χανίων.

• Επικεφαλής των Μεσκλιανών στο πεδίο: Νίκος Τσαμαντάκης (Τσαμαντής). Ο καπετάνιος από τα Μεσκλά, διοικητής τμήματος του 14ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ. Ηγήθηκε των ανταρτών στην πρώτη γραμμή, έστησε την ενέδρα και διέλυσε το δοσιλογικό τάγμα του Παπαγιαννάκη.

**Ο δοσίλογος Παπαγιαννάκης, η σκανδαλώδης αθώωσή του στο δικαστήριο δοσιλόγων και η εκτέλεσή του από την ΟΠΛΑ

Ο Δημήτρης Παπαγιαννάκης (1898–1946) γεννήθηκε στην Κρύα Βρύση Κισσάμου στα Χανιά και ήταν ταγματάρχης της Χωροφυλακής.

Στις αρχές του 1944, έλαβε έγκριση και οπλισμό από τις γερμανικές αρχές κατοχής για να ιδρύσει το «Τάγμα Χωροφυλακής Χανίων»

Αν και ως πρόσχημα προβλήθηκε η πάταξη της ζωοκλοπής, το σώμα έδρασε ως Τάγμα Ασφαλείας, προχωρώντας σε διώξεις, εκτελέσεις και πλιάτσικο κατά του τοπικού πληθυσμού και των αντιστασιακών του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ.

Μετά την απελευθέρωση, παραπέμφθηκε σε δίκη στο Ειδικό Δικαστήριο Δοσιλόγων Χανίων.

Παρά το πλήθος επώνυμων καταγγελιών με άφθονα στοιχεία για τη συνεργασία του με την Γκεστάπο, το δικαστήριο τον αθώωσε προκαλώντας έντονη κοινωνική οργή.

Στις 16 Οκτωβρίου 1946, κατά τους πρώτους μήνες του Εμφυλίου, ο αρχιδοσίλογος Παπαγιαννάκης εκτελέστηκε μέσα στην πόλη των Χανίων από μέλη της ΟΠΛΑ (Οργάνωσης Προστασίας Λαϊκών Αγωνιστών)