Το πρόσφατο δημοσίευμα της Καθημερινής φέρνει στο προσκήνιο ένα βαθύτατα ανησυχητικό κοινωνικό φαινόμενο: οι σημερινοί νέοι, η γενιά των 20άρηδων, βρίσκονται εγκλωβισμένοι σε μια πρωτοφανή «σεξουαλική ύφεση» και κοινωνική απομόνωση. Όπως χαρακτηριστικά παραδέχονται οι ίδιοι, το σεξ και η συντροφικότητα «περισσότερο αναλύονται και σκέφτονται, παρά βιώνονται». Χαμένοι ανάμεσα στις οθόνες των σόσιαλ μίντια και σε έναν εγωκεντρικό εσωτερικό μονόλογο, οι νέοι άνθρωποι μοιάζουν να έχουν ξεχάσει πώς να επικοινωνούν, πώς να αγγίζουν και πώς να έρχονται κοντά.

Πίσω όμως από την ψυχολογική ορολογία και τις αστικές κοινωνιολογικές διαπιστώσεις, κρύβεται μια σκληρή, συστημική πραγματικότητα. Αυτή η απώλεια της κοινωνικότητας είναι το άμεσο προϊόν του κόσμου στον οποίο μεγαλώνει: του ύστερου καπιταλισμού της αποξένωσης και της αγοραίας διαχείρισης των πάντων.

Η σημερινή νεολαία είναι η πρώτη γενιά που γαλουχήθηκε ολοκληρωτικά μέσα στο ασφυκτικό περιβάλλον του ψηφιακού καπιταλισμού. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, που υπόσχονταν «σύνδεση», λειτούργησαν τελικά ως οι απόλυτοι μηχανισμοί αλλοτρίωσης. Μετέτρεψαν τις ανθρώπινες σχέσεις σε μια απέραντη ψηφιακή αγορά εντυπώσεων, όπου ο άλλος δεν αντιμετωπίζεται ως ζωντανή προσωπικότητα με ελαττώματα και ανάγκες, αλλά ως ένα εμπόρευμα προς αξιολόγηση.

Παράλληλα, η «υπερανάλυση» (overthinking) στην οποία αναφέρεται το δημοσίευμα δεν είναι τίποτα άλλο από την εσωτερίκευση της ατομικής ευθύνης. Σε έναν κόσμο όπου οι συλλογικές σταθερές έχουν συστηματικά ισοπεδοθεί από τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές, ο νέος άνθρωπος καλείται να «ψάξει μέσα του» για να βρει λύσεις. Αυτός ο ακραίος ατομικισμός μετατρέπει ακόμα και το φλερτ ή την ερωτική επιθυμία σε ένα περίπλοκο, αγχωτικό πρότζεκτ αυτοβελτίωσης και ρίσκου. Η αυθόρμητη ανθρώπινη επαφή αντικαθίσταται από τη στρατηγική, και το συναίσθημα από τον ψυχρό υπολογισμό των αστικών προτύπων.

Δεν πρέπει, τέλος, να παραβλέπουμε τις υλικές ταξικές συνθήκες. Η γενιά των 20άρηδων αν σπουδάζει ζει στην ανασφάλεια το τι την περιμένει, ενώ αν βρίσκεται στην παραγωγή ζει σε ένα καθεστώς διαρκούς εργασιακής και οικονομικής γαλέρας. Με μισθούς πείνας που δεν επαρκούν για ανεξάρτητη στέγαση, με εξαντλητικά ωράρια, ελαστικές σχέσεις εργασίας και με το καθημερινό άγχος της επιβίωσης να κυριαρχεί, ο ελεύθερος χρόνος εκμηδενίζεται και η ψυχική ενέργεια στερεύει. Η «σεξουαλική ύφεση» είναι και αυτή παιδί της γενικευμένης κοινωνικής και οικονομικής ύφεσης, της έλλειψης προοπτικής που επιβάλλει το κεφάλαιο στη νέα βάρδια της εργατικής τάξης.

Η απάντηση σε αυτή την απομόνωση δεν βρίσκεται στην περαιτέρω ψηφιακή φυγή, ούτε στην παθητική αποδοχή της μοναξιάς ως κανονικότητας. Βρίσκεται στην ανάγκη να παρατήσουμε τις οθόνες και να ξαναβρεθούμε στους φυσικούς χώρους των συλλογικών αγώνων και των Κοινωνικών Κινημάτων. Να μετατρέψουμε την ατομική απογοήτευση σε συλλογική, ταξική διεκδίκηση.

Μόνο αν ανατρέψουμε τους όρους της καθημερινής μας εκμετάλλευσης θα μπορέσουμε να θυμηθούμε ότι η πραγματική συνεύρεση, η συντροφικότητα και ο έρωτας είναι πράξεις βαθύτατα ανθρώπινες και απελευθερωτικές, που απαιτούν να ρισκάρουμε, να τσαλακωθούμε και, πάνω από όλα, να νιώσουμε και να αγωνιστούμε μαζί.

Β.