Παρενέργειες και νέοι σχεδιασμοί από Ατλαντικό μέχρι Μεσόγειο

Του Πέτρου Παπακωνσταντίνου – “Επίκαιρα”

Γην περασμένη εβδομάδα, η Ανγκελα Μέρκελ βρέθηκε «στο ζενίθ της δόξας της», διαπίστωνε με πικρία η κεντροαριστερή εφημερίδα Suddeutsche Zeitung. Νωρίτερα, το συνέδριο του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος είχε επανεκλέξει τη Μέρκελ πρόεδρο με ποσοστό… 97,94%, κάτι που θα ζήλευε και ο Λεονίντ Μπρέζνιεφ! Αλλά και οι βουλευτικές εκλογές του 2013 προμηνύονται παράσταση για ένα ρόλο, καθώς οι δημοσκοπήσεις εμφανίζουν τους Χριστιανοδημοκράτες της Μέρκελ να κατατροπώνουν τους Σοσιαλδημοκράτες του Πέερ Στάινμπρουκ.

Ο διάσημος Γερμανός κοινωνιολόγος Ούλριχ Μπεκ προσπάθησε να ερμηνεύσει το φαινόμενο Μέρκελ, αυτής της «μη εστεμμένης βασίλισσας της Ευρώπης», όπως τη χαρακτήρισε σε πρόσφατο άρθρο του στη γαλλική Le Monde. Η Μέρκελ, υποστηρίζει ο Μπεκ, ακολουθεί την κλασική σύσταση του Μακιαβέλι: Ο επίδοξος ηγεμόνας καλό είναι να εμπνέει και φόβο και αγάπη, αλλά αν χρειαστεί να επιλέξει μεταξύ των δύο πρέπει οπωσδήποτε να εμπνεύσει φόβο, γιατί η αγάπη των υπηκόων εξατμίζεται εύκολα, ενώ ο φόβος μένει. Το πράττει, όμως, με επιλεκτικό τρόπο: Εμπνέει φόβο στο εξωτερικό, όπου επιβάλλει έναν «κτηνώδη νεοφιλελευθερισμό», εκμεταλλευόμενη την οικονομική ισχύ της Γερμανίας, ενώ στο εσωτερικό έχει την πολυτέλεια να ασκεί συναινετική έως και σοσιαλδημοκρατική οικονομική πολιτική, όπως διαμηνύουν οι πρόσφατες αυξήσεις στις συντάξεις, στα μητρικά επιδόματα και σε άλλες κοινωνικές παροχές. Αυτή είναι, κατά τον Μπεκ, η επιτυχημένη στρατηγική που οδηγεί σε μια «γερμανική Ευρώπη».

Τα οικονομικά «πάντσερ» επελαύνουν

Οι μέχρι στιγμής επιτυχίες του νέου γερμανικού ηγεμονισμού στην ηπειρωτική Ευρώπη είναι αδιαμφισβήτητες. Η μία μετά την άλλη, οι υπερχρεωμένες χώρες της περιφέρειας, με τελευταία, επί του παρόντος, την Κύπρο, μπαίνουν στους μνημονιακούς μηχανισμούς που υπαγορεύει το Βερολίνο. Πριν από ένα χρόνο, ο προοδευτικός Αμερικανός συγγραφέας Ρίτσαρντ Γκρίμαν σχολίαζε: «Χρησιμοποιώντας τη διπλωματία και τη “μαλακή” οικονομική δύναμη, η καγκελάριος θα συλλέγει τώρα τα χρέη που Έλληνες και Ιταλοί οφείλουν στους τραπεζίτες της Φρανκφούρτης εξίσου αποτελεσματικά με τους Αμερικανούς πεζοναύτες, που μάζευαν τα χρέη της Κεντρικής Αμερικής για λογαριασμό των Αμερικανών τραπεζιτών πριν από έναν αιώνα. Μόνο που, αντί να στείλει κανονιοφόρους, η Μέρκελ χρησιμοποίησε τη συνετή διπλωματία και την οικονομική ισχύ για να μεθοδεύσει την πτώση των κυβερνήσεων Παπανδρέου και Μπερλουσκόνι… Οι δύο μεγάλες δυνάμεις της αρχαίας Ευρώπης, οι δύο πηγές του ευρωπαϊκού πολιτισμού, λίκνα της Δημοκρατίας και του κράτους Δικαίου, θα είναι: εξής υποτελή κράτη, κάτω από τους αντιβασιλείς του γερμανικού και βορειοευρωπαϊκού χρηματιστικού κεφαλαίου».

Όνειρα θερινής νυκτός αποδείχτηκαν και οι προσδοκίες για «άξονα των χωρών του Νότου» εναντίον της Μέρκελ τους μήνες που ακολούθησαν. Παρότι ήρθε στην εξουσία λάβρος εναντίον του διδύμου «Μερκοζί», ο σοσιαλιστής πρόεδρος της Γαλλίας Φρανσουά Ολάντ, γρήγορα προσαρμοστηκε στην πολιτική υποταγής έναντι του Βερολίνου που ακολουθούσε ο προκάτοχος του, Νικολά Σαρκοζί. Η γαλλική «γραμμή Μαζινό» αποδείχτηκε για άλλη μια αξιοθρήνητη, όταν ο Ολάντ έστειλε το γερμανόφωνο πρωθυπουργό του, Ζαν Μαρκ Ερό, στο Βερολίνο για να διαβεβαιώσει ότι η «σοσιαλιστική» του κυβέρνηση θα εφαρμόσει πολιτική αυστηρής λιτότητας για να τιθασεύσει το χρέος και μείωσης του κόστους εργασίας για να αναστυλώσει την ανταγωνιστικότητα.

Στο δρόμο του Βίσμαρκ
«Η Ευρώπη μιλά πλέον γερμανικά», ανέκραξε περιχαρής ο γενικός γραμματέας του κόμμματος της Μέρκελ Φόλκερ Κάουντερ. Μια νέα Γερμανία, που έχει αποβάλει την ιστορική ενοχή για το ναζισμό και το Β’  Παγκόσμιο Πόλεμο και δεν διστάζει να προβάλλει ως ευεργετικός ηγεμόνας» της Ευρώπης, έρχεται στο προσκήνιο. Χαρακτηριστικό ήταν πρόσφατο άρθρο του πανεπιστημιακού και διακεκριμένου νομικού Κρίστοφ Σόνμπερνκερ στην επιθεώρηση Merkur.

Κατά τον Σόνμπεργκερ, η Γερμανία ωθεί-η όχι από κάποια ιμπεριαλιστική πρόθεση, αλλά από τα ίδια τα πράγματα -πληθυσμιακό μέγεθος, οικονομική ισχύς, πολιτική συνοχή -ώστε να αναλάβει τις ευθύνες ενός ηγεμονικού ρόλου στην Ευρώπη. Αλλά και η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση χρειάζεται τη γερμανική ηγεσία, όπως χρειαζόταν η κατακερματισμένη Γερμανία του 19ου αιώνα τη στιβαρή καθοδήγηση της Πρωσίας, ώστε να βαδίσει στο δρόμο της ενοποίησης. Όσο για τη Γαλλία, η Γερμανία πρέπει να την αντιμετωπίσει όπως αντιμετώπισε ο σιδηρούς καγκελάριος Βίσμαρκ τη Βαυαρία της εποχής του: ως ελάσσονα εταίρο, του οποίου τη ματαιοδοξία όφειλε να διασκεδάζει με χειρονομίες κυρίως συμβολικού χαρακτήρα. Για την ιστορία, διάσημος έχει μείνει ο αφορισμός του Βίσμαρκ για τους Βαυαρούς: «Κάτι ενδιάμεσο μεταξύ των Αυστριακών και των ανθρώπων».

Δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι οι Γάλλοι θα συνεχίσουν να καταπίνουν γογγύζοντας την υπεροψία του Βερολίνου, στο βωμό του «γαλλογερμανικού άξονα». Ενός άξονα, στον οποίο οι ίδιοι θα παίζουν ολοένα και υποδεέστερο ρόλο – κατ’ αναλογία με την «ειδική σχέση» της Βρετανίας με την Αμερική, για την οποία οι κακεντρεχείς Αμερικανοί λένε ότι είναι τόσο «ειδική», που τη βλέπουν μόνο οι Αγγλοι! Το σίγουρο είναι ότι ο βαρύς βηματισμός του γερμανικού Γολιάθ προκαλεί σοβαρές ανησυχίες και αντισυσπειρώσεις ένθεν κακείθεν του Ατλαντικού.

Η Βρετανία σε αναβρασμό

«Αντίο, Ευρώπη» ήταν ο πρωτοσέλιδος τίτλος στο τελευταίο τεύχος του βρετανικού περιοδικού Economist. Όπως αναφέρει το κύριο άρθρο της σύνταξης, ο ευρωσκεπικισμός καλπάζει όχι μόνο στο μέχρι πρότινος περιθωριακό Κόμμα της Ανεξαρτησίας, αλλά και στο Συντηρητικό Κόμμα του πρωθυπουργού Ντέιβιντ Κάμερον, με την πλειονότητα των Βρετανών να ετοιμάζεται να ψηφίσει «ναι» στην έξοδο της χώρας από την Ευρωπαϊκή Ένωση σε ενδεχόμενο δημοψήφισμα.

Η Γερμανία «χρησιμοποιεί την οικονομική κρίση για να κατακτήσει την Ευρώπη», έγραφε ο Σάιμον Χέφερ στην Daily Telegrafh, προσθέτοντας: «Εκεί όπου απέτυχε ο Χίτλερ, όταν προσπάθησε να κατακτήσει την Ευρώπη με στρατιωτικά μέσα, πετυχαίνουν οι σύγχρονοι Γερμανοί, μέσω του εμπορίου και της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Καλωσορίσατε στο Δ Ράιχ!».
Κάθε άλλο παρά γερμανοφοβική, η εφημερίδα Guardian καυτηρίαζε τα γερμανικά σχέδια διορισμού επιτρόπων προϋπολογισμού σε χρεωμένες χώρες όπως η Ελλάδα, μιλώντας για «οικονομικό ιμπεριαλισμό». Αλλά και το  κατεξοχήν όργανο των βρετανικών χρηματιστικών ελίτ, οι Financial Times, φιλοξενούσε άρθρο του Μάρτιν Γουλφ κατηγορώντας τη Γερμανία ότι θρέφει τα πλεονάσματα της από τα ελλείμματα των περιφερειακών χωρών. «Αυτό δεν είναι νομισματική ένωση», κατέληγε ο ορθογράφος. «Μοιάζει περισσότερο με αυτοκρατορία»!

Ορισμένοι σοβαροί διεθνείς αναλυτές της Γηραιάς Αλβιώνος δεν περιορίζονται σε μεμψιμοιρίες για τη γερμανική ηγεμονία, αλλά διατυπώνουν τολμηρές προτάσεις για οικονομικές και γεωστρατηγικές αντισυσπειρώσεις. Κατά τον Τζούλιαν Λίντλεϊ-Φρεντς, η Βρετανία δεν θα αποδεχτεί ποτέ τη γερμανική ηγεμονία στην Ευρώπη τόσο για ιστορικούς και γεωστρατηγικούς όσο και για οικονομικούς λόγους – κοσμοπολίτικος χαρακτήρας του βρετανικού κεφαλαίου, ιδιαίτερα του Cityτου Λονδίνου, στρατιωτική υπεροχή έναντι του Βερολίνου κ.λπ.

Γέφυρες ανάμεσα σε Ατλαντικό και Μεσόγειο

Υπό το πρίσμα αυτό, ο αναλυτής εισηγείται στο Λονδίνο την οικοδόμηση επιλεκτικών συμμαχιών με ευρωπαϊκές χώρες προκειμένου να ενισχύσει τη θέση του. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Τζέιμς Ρότζερς προτείνει προνομιακές συμμαχίες με τις χώρες της Βαλτικής και της Μεσογείου, «από το Γιβραλτάρ μέχρι την Κύπρο», οι οποίες θα εξασφαλίζουν ζωτικές για τη Βρετανία ναυτικές διόδους αλλά και σημαντικές αγορές Μάλιστα, σε αυτό το στρατηγικό σχεδιασμό ο Βρετανός διεθνολόγος βλέπει δυνατό έναν καταμερισμό δυνάμεων με την Αμερική: «Καθώς το ενδιαφέρον των ΗΠΑ προσανατολίζεται ολοένα και περισσότερο προς Δυσμάς, στη ζώνη Ασίας – Ειρηνικού [Σ.Σ.: λόγω Κίνας], η Βρετανία πρέπει να επικεντρώσει όλη την ισχύ της ανατολικά, ενισχύοντας την επιρροή της στην Ευρώπη».

Στην ίδια συχνότητα εκπέμπει ο ισχυρότερος χρηματιστής της Αμερικής και το κόσμου, Τζορτζ Σόρος και το Ίδρυμα Ανοιχτής Κοινωνίας που έχει δημιουργήσει – με ιδιαίτερα ενεργό ρόλο στις «έγχρωμες επαναστάσεις» της Ανατολικής Ευρώπης και στις εξεγέρσεις της «αραβικής άνοιξης». Την τελευταία διετία, ο Σόρος έχει αναδειχθεί σ’ έναν από τους αυστηρότερους επικριτές της Γερμανίας, εκφράζοντας συμπάθεια για τα πάθη των περιφερειακών χωρών της Ευρώπης, συχνά σε… μαρξιστική διάλεκτο! Μιλώντας στο Τρέντο της Ιταλίας, τον περασμένο Ιούνιο, ο Σόρος έκανε λόγο για δομική πόλωση της Ευρωζώνης ανάμεσα σε «κέντρο» και «περιφέρεια» και για την απειλή ανάδυσης «μιας γερμανικής αυτοκρατορίας, με την περιφέρεια σε ρόλο ενδοχώρας»…

Πηγή: Πέτρος Παπακωνσταντίνου – “Επίκαιρα”