Αγγελος Σικελιανός: Ενας αγωνιστής διανοούμενος και ποιητής που πέθανε σαν σήμερα στις 19 του Ιούνη του 1951

Jun 19, 2026 | Ημερολόγιο | 0 comments

«Ψεύτικοι θεοί πολλοί σαπίζουνε την πλάση,/ μ’ αυτός ο θεός που ‘ναι ο λαός θα μείνει πάντα/ στη σαπισμένη γη να φέρει την υγειά της…
Καρδιά, παιδιά… και θ’ απλωθεί ο Παράδεισος μια μέρα…».
….
«Δεν είναι τούτο πάλεμα σε μαρμαρένια αλώνια/ εκεί να στέκει ο Διγενής και μπρος να στέκει ο Χάρος/ Εδώ σηκώνετ’ όλ’ η γη με τους αποθαμένους/ και με τον ίδιο θάνατο πατάει το θάνατό της.
Κι απάνω – απάνω στα βουνά, κι απάνω στις κορφές τους,/ φωτάει με μιας Ανάσταση, ξεσπάει αχός μεγάλος./ Η Ελλάδα σέρνει το χορό, ψηλά, με τους αντάρτες/ – χιλιάδες δίπλες ο χορός, χιλιάδες τα τραπέζια,- / κ’ είν’ οι νεκροί στα ξάγναντα πρωτοπανηγυριώτες».

Αγγελος Σικελιανός

Σαν σήμερα στις 19 του Ιούνη του 1951 έσβησε ένας  αγωνιστής  και  διανοούμενος.

Ο Α. Σικελιανός, έφυγε πικραμένος και παραγκωνισμένος από την επίσημη μετεμφυλιακή Ελλάδα.
Συκοφαντημένος, επειδή είχε το σθένος να συμπορευτεί με το ΕΑΜ, και μάλιστα σαν επικεφαλής του ΕΑΜ Διανοουμένων –Καλλιτεχνών ενώ δεν του συγχωρέθηκε ποτέ από το επίσημο κράτος ότι είχε το θάρρος να μην απαρνηθεί, μετά την απελευθέρωση, τα ιδανικά της Εθνικής Αντίστασης.
Να μη «συνδράμει» τις προσπάθειες της αγγλοκρατίας και της άρχουσας τάξης  για  κατασυκοφάντηση του ΕΑΜ. Να μη «συμφωνήσει» για τις  διώξεις των εκατοντάδων χιλιάδων αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης.

Ο ποιητής δε θεώρησε ότι επιτελούσε το καθήκον του με το να υμνεί απλώς τον ΕΑΜικό αγώνα κλεισμένος στο σπίτι του. Τον υμνούσε και δημόσια. Διακινδυνεύοντας.
Εφτασε να «χτυπήσει» με τους στίχους του, την καμπάνα του αγώνα και στην κηδεία του Παλαμά. Εβγαζε εγερτήριους λόγους σε διάφορες εκδηλώσεις. Τόλμησε σε εκδήλωση στο Ηρώδειο (Αύγουστος του 1944) να απαγγείλει με τη βροντώδη φωνή του τον αντάρτη «Αστραπόγιαννό» του. Αλλά και σε εκδήλωση μετά την απελευθέρωση (1946)  ύμνησε  τον αγώνα και τις ιδέες του ΕΑΜ.
Και καθώς είχε, ήδη, πει το μεγάλο «ΝΑΙ» και το μεγάλο «ΟΧΙ» του, στην πρώτη μεταπολεμική εκδήλωση της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών, ως πρόεδρός της, έκανε μια μεγαλόπνοη προγραμματική ομιλία με θέμα «Προς μια αποφασιστική πνευματική στροφή».

Οι ΕΑΜικές ιδέες του Σικελιανού δε λύγισαν ούτε με τον Δεκέμβρη, ούτε στα μαύρα χρόνια του  Εμφυλίου. Γιατί, όπως έβαζε τον Μακρυγιάννη να λέει, «Τη λευτεριά μας τούτη δεν την ήβραμε στο δρόμο, και δε θα μπούμεν εύκολα στου αυγού το τσόφλι, γιατί δεν είμαστε κλωσόπουλα, σ’ αυτό να ξαναμπούμε πίσω, μα εγίναμε πουλιά, και τώρα πια στο τσόφλι μέσα δε χωρούμε».

Ο Σικελιανός βλέποντας τη νέα, μετά το Δεκέμβρη, σκλαβιά των αγωνιστών, τοποθετούσε υπεράνω όλων των αγαθών τη Λευτεριά, βάζοντας τον Βλαχογιάννη να λέει:
«Τη Λευτεριά, τη Λευτεριά ως τα ύψη,/ τη Λευτεριά ως το θάνατο,/ τη Λευτεριά ως τον Αδη,/ κι απέκει τ’ άλλα είναι καλά, απάνου ή κάτου κόσμος!».
Και στο επίγραμμά του «25 Μάρτη 1821 – 25 Μάρτη 1946» έλεγε:
«Του αγώνα μας πρωτόφλεβα, καρδιά του Εικοσιένα,/ για να σε χαιρετίσουνε ορθό είναι σηκωμένοι/ γυναίκες, γέροντες,/ παιδιά κ’ εγώ στη σύναξή τους/ για βιαστικό αντροκάλεσμα, για σημερινό σημάδι.
Τι τώρα σμίγει το αίμα Σου στην πιο πλατιά του κοίτη/ μ’ όσο αίμα χύθηκεν εχτές, και δες το, ξεχειλίζει/ να μπει ποτάμι ακράταγο με τα ποτάμια τ’ άλλα/ των Λαών ορμάν στη Λευτεριά π’ ανοίγεται μπροστά τους/ Ανθρωποθάλασσα της Ζωής, σ’ Εσέ, Δημοκρατία!».

Τιμωρημένος αλλά περήφανος

Δεν του τα συγχώρεσε όλα αυτά η μεταπολεμική σκοταδιστική εξουσία. Γι’ αυτό και σαμποτάρισε  τρεις φορές την υποψηφιότητά του για το Νόμπελ, την οποία έθεσε η Εταιρία Ελλήνων Λογοτεχνών.
Τον πολέμησε και για έναν ακόμα λόγο.

Επειδή η ΕΑΜοθραφείσα ΕΕΛ το 1947 τον ανακήρυξε τιμητικά ως επίτιμο πρόεδρό της. Το αντιδραστικό κατεστημένο κατηγόρησε την ΕΕΛ ότι προπαγανδίζει το δεύτερο αντάρτικο.
Το «επιχείρημα» ήταν ότι στην πρωτοχρονιάτικη γιορτή της ΕΕΛ (Γενάρης του ’48), την ώρα που ο επίτιμος πρόεδρος της εταιρίας έκοβε την πρωτοχρονιάτικη πίτα, ο Μάρκος Αυγέρης του ευχήθηκε «Να ζήσει σαν τα Ψηλά Βουνά», προπαγανδίζοντας, υποτίθεται, έτσι, τον αγώνα του  Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας.
Με αυτήν την κατηγορία μπήκε μπροστά η «μηχανή» τρομοκράτησης του πνευματικού κόσμου. «Μηχανή», που χώρισε τους λογοτέχνες σε  «εθνοπροδότες» και «εθνικόφρονες» και διέσπασε το παλαιότερο σωματείο της χώρας, την ΕΕΛ, με τη δημιουργία της «Εθνικής Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών».

Ο Σικελιανός παραμένει αθάνατος και κατατάσσεται στην κορυφαία τετράδα των δημιουργών του πρώτου μισού του 20ού αιώνα -Παλαμάς, Βάρναλης, Σικελιανός , Καζαντζάκης

Στοιχεία στην ανάρτησή μας πήραμε από δημοσιεύματα του «Ριζοσπάστη»

0 Comments

Submit a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Γιλμάζ Γκιουνέι: Ενας στρατευμένος με το προλεταριάτο, καλλιτέχνης, που κυνηγήθηκε ανελέητα απ’ το Τουρκικό καθεστώς και πέθανε σαν σήμερα το 1984

«Τη ζωή μου την κέρδισα από τα εννιά μου χρόνια δουλεύοντας, πρώτη μου δουλειά βοσκός στα γελάδια. Τσάπιζα, έσκαβα τη γη με κασμά, μάζευα βαμβάκι, έγινα μπεχτσής και φύλαγα τα καρποφόρα και τα αμπέλια. Σαν μαθητής γυμνασίου, πάλι στη βιοπάλη. Το πρωί πριν απ’ το...

Σαν σήμερα το 1976 πεθαίνει ο «Μεγάλος Τιμονιέρης»

“Πολιτική ισχύς είναι αυτό που φυτρώνει από την κάννη ενός όπλου”. Μάο Τσε Τουνγκ, 26/12/1893 – 9/9/1976 Σαν σήμερα στις 9 Σεπτέμβρη του 1976 πέθανε στο Πεκίνο και σε ηλικία 82 ετών μια απ΄ τις σημαντικότερες προσωπικότητες του 2ου αιώνα. Ο Μάο Τσε Τουνγκ ο...

Έχουμε σωτηρία, γαμώ το φελέκι μου;

Του Γιώργη Γιαννακέλλη Έχουμε σωτηρία, γαμώ το φελέκι μου; αναρωτιέμαι κοιτάζοντας το απόλυτο ξεχαρβάλωμα και το κατάντημα κομματιών της αριστερής και προοδευτικής ενημέρωσης. Από πότε, ρε ξεκούρδιστοι μπαγλαμάδες, οι αριστεροί υιοθετούν άκριτα, ξεσκονίζουν και...

Οταν η μοναρχοφασιστική δεξιά έστελνε στην εξορία παιδάκια 9 και 10 ετών – Ενα δημοσίευμα του “Ρ’ σαν σήμερα το 1946

Του Γ. Γ. Μπορεί να είναι η μεγάλη χρονική απόσταση, πιθανόν επίσης να είναι και πολύ δύσκολο να αντιληφθείς το κλίμα της εποχής. Σε κάθε περίπτωση πάντως, σου είναι αδύνατον να αντιληφθείς τον παραλογισμό του μοναρχοφασιστικού καθεστώτος που προέκυψε στην χώρα μας,...

Β. Ραφαηλίδης. Ενας αιρετικός διανοούμενος. Πέθανε σαν σήμερα το 2000. – Πέντε κεφάλαια από το βιβλίο του «Η κρυφή γοητεία της μπουρζουαζίας».

“Όπως θα πει ο Καμύ, η μόνη γνήσια μορφή αισιοδοξίας είναι η χωρίς προσδοκία ανάστασης ή αναβίωσης παραδοχή του απόλυτα βέβαιου γεγονότος του θανάτου των πάντων. Μόνο τότε μπορείς να βαδίζεις προς τον τάφο σου τραγουδώντας ηρωικά και πένθιμα, λέει ο Καμύ. (Ο Ξένος και...

Σαν σήμερα το 1999 ο σεισμός της Πάρνηθας – Στο εργοστάσιο της Ρικομέξ θάφτηκαν ζωντανοί 39 εργαζόμενοι -Το χρονικό μιας ατιμωρησίας

Σαν σήμερα, 7 Σεπτέμβρη 1999, ένας σεισμός 5,9 Ρίχτερ με επίκεντρο την Πάρνηθα συγκλόνισε την Αττική. Στις μνήμες όλων χαράχτηκαν οι εικόνες καταρρεύσεων εργοστασίων, βιομηχανικών κτιρίων και κατοικιών. Το τραγικό αποτέλεσμα: 143 νεκροί, εκατοντάδες τραυματίες,...

Αργία «χάδι» και πρόστιμα 300 ευρώ: Η ΕΛ.ΑΣ. ξεπλένει τους ενόχους μπάτσους για την δολοφονία της Κυριακής Γρίβα

Η αστική δικαιοσύνη και οι μηχανισμοί καταστολής του κράτους επιβεβαιώνουν για ακόμα μια φορά τον ρόλο τους. Η πειθαρχική «τιμωρία» που επιβλήθηκε στους αστυνομικούς του Τμήματος Αγίων Αναργύρων για την εμπλοκή τους στη στυγερή γυναικοκτονία της Κυριακής Γρίβα δεν...

Σαν σήμερα το 1942 η πρώτη μάχη του Αρη με οργανωμένο τμήμα του στρατού των κατακτητών.

Ηταν σαν σήμερα 8 Σεπτέμβρη του 1942 όταν μια ομάδα ανταρτών του ΕΛΑΣ με επικεφαλής τον Αρη Βελουχιώτη και υπαρχηγό τον μόνιμο αξιωματικό του ελληνικού στρατού, νεαρό τότε ανθυπολοχαγό Δημ. Δημητρίου (“Νικηφόρο”), στα Ρυκά της Γκιώνας κυκλώνει ένα ιταλικό απόσπασμα...

Από τα social media στα λαϊκά δικαστήρια: Το «πλυντήριο» της ανωνυμίας, η δημοσιογραφική ξεφτίλα και ο θεσμικός καιροσκοπισμός

Του Γιώργη Γιαννακέλλη Τις τελευταίες ημέρες παρακολουθούμε μια αδιανόητη επίδειξη πολιτικής ανευθυνότητας και κανιβαλισμού, που εκθέτει ανεπανόρθωτα όχι μόνο κάποια «προοδευτικά» μέσα ενημέρωσης, αλλά και την ίδια την ποιότητα του πολιτικού λόγου της αριστεράς και...

Από τη Σούδα των ιμπεριαλιστών μέχρι την «Ασπίδα» του Αχιλλέα: Η ελληνική κυβέρνηση συνένοχη στο μακελειό – Οι αποκαλύψεις της Haaretz

Η βόμβα της Haaretz για τον Νετανιάχου και η ελληνική συνενοχή Μια αποκάλυψη της Haaretz που κάνει σήμερα τον γύρο του κόσμου έρχεται να προσθέσει μια εξαιρετικά σοβαρή διάσταση στο ήδη τεράστιο ερώτημα για όσα προηγήθηκαν της 7ης Οκτώβρη 2023. Σύμφωνα με την εκτενή...

Επιλεγμένα Video