“Κανένας δεν πουλάει τη γη πάνω στην οποία περπατούν οι άνθρωποι.”
Σαν σήμερα, στις 5 Σεπτέμβρη 1877, έσβηνε άγρια κι άδοξα μια από τις πιο ηρωικές μορφές της παγκόσμιας αντίστασης: ο Τρελό Άλογο (Tȟašúŋke Witkó), αρχηγός των Λακότα, πολέμαρχος που έμεινε στην Ιστορία ως σύμβολο ανυπότακτου πνεύματος ενάντια στην αποικιοκρατία των ΗΠΑ.
Ο Τρελό Άλογο δεν ήταν απλώς ένας ηγέτης∙ ήταν η ψυχή μιας φυλής που αρνήθηκε να γονατίσει. Έδωσε μάχες σκληρές, πείσμωσε απέναντι στις «συμφωνίες ειρήνης» που σκάρωναν οι ΗΠΑ μόνο για να τις ποδοπατήσουν. Το Σύμφωνο του Φορτ Λαραμί (1868), που υποτίθεται θα εγγυόταν στους Ινδιάνους τη γη τους, το είδε από μακριά και είπε: δεν θα το τηρήσουν. Και είχε δίκιο.
Μαζί με τον Καθιστό Ταύρο, συνέχισε τον πόλεμο, αψηφώντας τον σίγουρο χαμό. Αρνήθηκε να φωτογραφηθεί, γι’ αυτό και το πρόσωπό του έμεινε θρύλος. Δεν υπέγραψε ποτέ χαρτί, δεν δέχτηκε ποτέ συναλλαγή. Όταν οι λευκοί έμποροι του πρόσφεραν να πουλήσει τη γη των προγόνων του, απάντησε:
«Κανένας δεν πουλάει τη γη πάνω στην οποία περπατούν οι άνθρωποι».
Το 1876, στο Λιτλ Μπιγκ Χορν, ο Τρελό Άλογο και ο Καθιστός Ταύρος έγραψαν ιστορία. Εκεί, οι Ινδιάνοι διέλυσαν το 7ο Σύνταγμα Ιππικού. Ο διαβόητος σφαγέας Κάστερ έπεσε μαζί με 267 άντρες του. Ήταν μια στιγμή που έδειξε ότι η αποικιοκρατία δεν είναι ανίκητη.
Η απάντηση των ΗΠΑ ήταν ανελέητη. Ολόκληρη η πολεμική μηχανή εξαπολύθηκε για να συντρίψει όσους Ινδιάνους δεν είχαν ήδη εξολοθρευτεί.
Η προδοσία και το τέλος
Ένα χρόνο μετά, κυνηγημένοι και ρακένδυτοι, οι Λακότα εγκατέλειπαν σιγά σιγά τον αρχηγό τους. Ο Τρελό Άλογο έμεινε μόνος. Αναγκάστηκε να παραδοθεί, με την υπόσχεση ότι θα ζούσε ελεύθερος με τη φυλή του σε καταυλισμό. Μα οι ΗΠΑ, όπως πάντα, αθέτησαν τον λόγο τους.
Τον πέταξαν σε χριστιανικό στρατόπεδο συγκέντρωσης, όπου η πείνα και οι αρρώστιες θέριζαν τον λαό του. Τον Σεπτέμβρη του 1877, προσπάθησε να δραπετεύσει για να πάει την άρρωστη γυναίκα του στους γονείς της. Οι αποικιοκράτες, τρέμοντας ότι θα ξανασηκώσει αντίσταση, διέταξαν τη σύλληψή του.
Δεν αντέδρασε αρχικά. Όταν όμως κατάλαβε πως τον οδηγούσαν σε στρατιωτική φυλακή, πάλεψε. Και τότε, τον 5 Σεπτέμβρη του 1877, οι δεσμοφύλακες τον μαχαίρωσαν πισώπλατα. Ήταν μόλις 37 χρονών.
Ο Τρελό Άλογο δεν έγραψε βιβλία, δεν έδωσε λόγους, δεν έστησε μνημεία. Έγραψε την ιστορία του με πράξεις, με ανυπακοή, με αίμα. Και η τελευταία του φράση –«κανένας δεν πουλάει τη γη πάνω στην οποία περπατούν οι άνθρωποι»– αντηχεί σήμερα πιο επίκαιρη από ποτέ, σε έναν κόσμο όπου οι ισχυροί εξακολουθούν να λεηλατούν, να ξεριζώνουν, να στήνουν στρατόπεδα συγκέντρωσης με νέα ονόματα.
Το Τρελό Άλογο δολοφονήθηκε. Μα ο μύθος του συνεχίζει να καλπάζει στις πεδιάδες της ιστορίας.
Τιμή και δόξα στους ανυπότακτους όλων των εποχών. Είναι αθάνατοι γιατί τους θυμόμαστε