Σαν σήμερα, στις 28 Σεπτεμβρίου 1990, έφυγε από τη ζωή ο Νίκος Καρούζος· ένας από τους σημαντικότερους ποιητές της μεταπολεμικής Ελλάδας. Απείθαρχος, ακατάτακτος, βαθιά αναρχικός στη στάση και στη σκέψη, άφησε πίσω του ένα έργο που εξακολουθεί να καίει.

Γεννημένος στο Ναύπλιο το 1926, ο Καρούζος βίωσε από νωρίς το τραύμα της Κατοχής και του Εμφυλίου. Στα Δεκεμβριανά συνελήφθη από τους Άγγλους και πέρασε από το Χαϊδάρι. Από εκείνη τη στιγμή, η αίσθηση του ανθρώπου ως ελεύθερου όντος σφράγισε την ύπαρξή του.

«Ο άνθρωπος είναι το άθροισμα των ονείρων του.
Κι αν δεν ονειρεύεται, είναι λιγότερο από άνθρωπος.»

Η ποίησή του δεν υπήρξε ποτέ βολική· ήταν κραυγή, ρήξη και διαρκής εξέγερση. Ο Καρούζος δεν υπάκουσε σε καμία «στρατευμένη» νόρμα· ήταν στρατευμένος μονάχα στην ελευθερία.

Ο ίδιος δήλωνε: «Είμαι βαθιά αναρχικός». Όχι με όρους κομματικούς ή οργανωτικούς, αλλά ως στάση ζωής: άρνηση κάθε εξουσίας, κάθε τυραννίας, κάθε συμβιβασμού.

«Η ελευθερία δεν χαρίζεται.
Μονάχα την κατακτάς —
κι αν δεν την αντέχεις, σε καίει.»

Η γλώσσα του, ποιητικά σπασμένη και απείθαρχη, με φιλοσοφικό και μεταφυσικό βάθος, αποτυπώνει την αέναη αναζήτηση του ανθρώπου που στέκεται απέναντι στο παράλογο της Ιστορίας.

Βραβεύτηκε δύο φορές με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης, μα τα βραβεία δεν τον καθόρισαν. Ο ίδιος τα αντιμετώπιζε με ειρωνεία. Αυτό που μένει είναι οι στίχοι του: μια διαρκής υπενθύμιση ότι ο άνθρωπος υπάρχει μόνο ως ελεύθερο ον.

«Δεν προσκυνώ.
Μονάχα στέκομαι όρθιος
μέσα στην τρικυμία.»

Τριάντα πέντε χρόνια μετά τον θάνατό του, η φωνή του εξακολουθεί να εμπνέει όσους αρνούνται να συμβιβαστούν με την κανονικότητα και την υποταγή.

Ο Νίκος Καρούζος έζησε λιτά, σχεδόν περιθωριακά. Μα έγραψε με πάθος για την αλήθεια, την εξέγερση, την ελευθερία. Έφυγε στις 28 Σεπτεμβρίου 1990, αφήνοντας πίσω του μια ποίηση «βαθιά αναρχική», που συνεχίζει να συγκλονίζει και να εμπνέει.