Πηγή: Χρύσα Κακατσάκη – Documento

Φαινομενικά τα δύο νέα κόμματα δεν συνδέονται ούτε ιδεολογικά ούτε ως προς την εκλογική βάση που απευθύνονται. Εχουν όμως κάποια κοινά σημεία. Οι αρχηγοί τους άφησαν για πολύ καιρό να σέρνονται οι φήμες για την ίδρυση κόμματος, αλλά σαν προβλέψιμο θρίλερ που ξέρουμε από την αρχή τον δολοφόνο. Αμφότεροι θα δεχτούν επιθέσεις πανταχόθεν, ο πρώτος για το παρελθόν του, η δεύτερη για τα κίνητρα και τις προθέσεις της. Τον Τσίπρα θα τον κυνηγούν οι σκελετοί του ’15 και η αποσύνθεση του ΣΥΡΙΖΑ· την Καρυστιανού η μετατροπή ενός αγώνα σε branding.

Στην Ελλάδα της εξάντλησης, της απογοήτευσης, των χαμένων ψευδαισθήσεων και του συλλογικού τραύματος η Μαρία των Τεμπών έγινε η οθόνη που προβάλλαμε πάνω της την αξιοπρέπεια του πένθους και την πίεση για απόδοση δικαιοσύνης. Οταν όμως η κοινωνική συμπαράσταση μεταβολίζεται σε διαφημιστικό σποτ τεχνητής νομιμοποίησης και η λέξη «Ελπίδα» θυμίζει μπουσούρα των ’80s, η εικόνα που είχαμε σχηματίσει εξατμίζεται. Η ιδρυτική διακήρυξη, με γενικότητες δεξιού λαϊκισμού, με εσάνς αντισυστημισμού και μια δόση ηθικής ανωτερότητας, δεν φέρνει κάτι καινούργιο. Στήνει ξόβεργες πάνω από τη δεξαμενή των αγανακτισμένων ετερόκλητης προέλευσης με συγκολλητική ουσία την ίδια. Σημειολογικά το όνομα της στον λογότυπο και στις αφίσες δηλώνει τον προσωποπαγή χαρακτήρα, επιβεβαιώνοντας τη Μπρεχτική ρήση «Το φρέσκο κρέας το τρώνε με παλιά πιρούνια».

Το παλιό μασκαρεμένο σε καινούργιο φαίνεται να διαπερνά και την επανεμφάνιση Τσίπρα. Υστερα από τρία χρόνια αγρανάπαυσης και σιωπής, μετά τις περιοδείες σαν βιβλιοπώλης, μετά τους παρενθετικούς αρχηγούς στον ΣΥΡΙΖΑ, έρχεται να μας πει πόσο αναντικατάστατος είναι. Κανονικά θα έπρεπε να γράψει ένα βιβλίο που να διδάσκεται στις σχολές μάρκετινγκ πώς ένα κραταιό εξαφανίζεται από την αγορά. Οσο μετεωρική ήταν η άνοδός του, τόσο ασταμάτητη η πτώση του. Το μικρό οικογενειακό ψιλικατζίδικο της γειτονιάς εκτινάχτηκε από τις συγκυρίες σε πολυκατάστημα, αλλά παρέμεινε με δομή ψιλικατζίδικου.

Αυτή είναι η μεγαλύτερη ευθύνη του Τσίπρα και όχι η περίοδος της διακυβέρνησης που ανέλαβε να βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά υπό την απειλή των τροϊκανών όπλων και τον αδικούν τα παραληρηματικά ντοκιμαντέρ του Σκάι προκειμένου να εμπεδώσουμε ότι τα περασμένα δεν είναι ξεχασμένα.

Τώρα ο μεγάλος τιμονιέρης καλείται να ξαναβρεί την πυξίδα και τον προσανατολισμό του. Για το φλύαρο μανιφέστο με το ιδεολογικό συνοθύλευμα ο Σιακαντάρης στο άρθρο της έκθεσης θα έπρεπε κάτω από τη βάση. Η πρώτη σκηνή από το επικοινωνιακό σίριαλ που ήδη στήνεται, με μια προσεκτικά χορογραφημένη αποστασιοποίηση από το παρελθόν και τα συντροφικά «βαρίδια», περιλαμβάνει ποδοσφαιρικές φανέλες, σημαδεμένες από τα γκολ της υψηλής αυτοπεποίθησης. Το Θησείο ως χώρος επίσημης αναγγελίας, σε απόσταση αναπνοής από την αρχαία Πνύκα όπου αγόρευε ο Περικλής, παραπέμπει σε μια αυτοθαυμαζόμενη ρητορική δεινότητα. Εξώστης βέβαια δεν θα υπάρξει για να συνωστιθούν όσοι συνέπεσαν στον θάνατο του κόμματός τους, με διασπάσεις και κανιβαλισμούς, με διαγραφές και πραξικοπήματα. Θα στριμωχτούν σαν ζήτουλες να τους πάρει ο καπετάνιος στο καινούργιο σκάφος, έστω και σαν μούτσους, με δυο αλλαξιές ρούχα και ένα σάντουιτς για τον δρόμο προς την Αμαλίας.

Ετσι θα τελειώσει ο ΣΥΡΙΖΑ, όχι με έναν λυγμό, αλλά με έναν κλαυσίγελο.

Φαινομενικά τα δύο νέα κόμματα δεν συνδέονται ούτε ιδεολογικά ούτε ως προς την εκλογική βάση που απευθύνονται. Εχουν όμως κάποια κοινά σημεία. Οι αρχηγοί τους άφησαν για πολύ καιρό να σέρνονται οι φήμες για την ίδρυση κόμματος, αλλά σαν προβλέψιμο θρίλερ που ξέρουμε από την αρχή τον δολοφόνο. Αμφότεροι θα δεχτούν επιθέσεις πανταχόθεν, ο πρώτος για το παρελθόν του, η δεύτερη για τα κίνητρα και τις προθέσεις της. Τον Τσίπρα θα τον κυνηγούν οι σκελετοί του ’15 και η αποσύνθεση του ΣΥΡΙΖΑ· την Καρυστιανού η μετατροπή ενός αγώνα σε branding.

Στην Ελλάδα της εξάντλησης, της απογοήτευσης, των χαμένων ψευδαισθήσεων και του συλλογικού τραύματος η Μαρία των Τεμπών έγινε η οθόνη που προβάλλαμε πάνω της την αξιοπρέπεια του πένθους και την πίεση για απόδοση δικαιοσύνης. Οταν όμως η κοινωνική συμπαράσταση μεταβολίζεται σε διαφημιστικό σποτ τεχνητής νομιμοποίησης και η λέξη «Ελπίδα» θυμίζει μπουσούρα των ’80s, η εικόνα που είχαμε σχηματίσει εξατμίζεται. Η ιδρυτική διακήρυξη, με γενικότητες δεξιού λαϊκισμού, με εσάνς αντισυστημισμού και μια δόση ηθικής ανωτερότητας, δεν φέρνει κάτι καινούργιο. Στήνει ξόβεργες πάνω από τη δεξαμενή των αγανακτισμένων ετερόκλητης προέλευσης με συγκολλητική ουσία την ίδια. Σημειολογικά το όνομα της στον λογότυπο και στις αφίσες δηλώνει τον προσωποπαγή χαρακτήρα, επιβεβαιώνοντας τη Μπρεχτική ρήση «Το φρέσκο κρέας το τρώνε με παλιά πιρούνια».

Το παλιό μασκαρεμένο σε καινούργιο φαίνεται να διαπερνά και την επανεμφάνιση Τσίπρα. Υστερα από τρία χρόνια αγρανάπαυσης και σιωπής, μετά τις περιοδείες σαν βιβλιοπώλης, μετά τους παρενθετικούς αρχηγούς στον ΣΥΡΙΖΑ, έρχεται να μας πει πόσο αναντικατάστατος είναι. Κανονικά θα έπρεπε να γράψει ένα βιβλίο που να διδάσκεται στις σχολές μάρκετινγκ πώς ένα κραταιό εξαφανίζεται από την αγορά. Οσο μετεωρική ήταν η άνοδός του, τόσο ασταμάτητη η πτώση του. Το μικρό οικογενειακό ψιλικατζίδικο της γειτονιάς εκτινάχτηκε από τις συγκυρίες σε πολυκατάστημα, αλλά παρέμεινε με δομή ψιλικατζίδικου.

Αυτή είναι η μεγαλύτερη ευθύνη του Τσίπρα και όχι η περίοδος της διακυβέρνησης που ανέλαβε να βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά υπό την απειλή των τροϊκανών όπλων και τον αδικούν τα παραληρηματικά ντοκιμαντέρ του Σκάι προκειμένου να εμπεδώσουμε ότι τα περασμένα δεν είναι ξεχασμένα.

Τώρα ο μεγάλος τιμονιέρης καλείται να ξαναβρεί την πυξίδα και τον προσανατολισμό του. Για το φλύαρο μανιφέστο με το ιδεολογικό συνοθύλευμα ο Σιακαντάρης στο άρθρο της έκθεσης θα έπρεπε κάτω από τη βάση. Η πρώτη σκηνή από το επικοινωνιακό σίριαλ που ήδη στήνεται, με μια προσεκτικά χορογραφημένη αποστασιοποίηση από το παρελθόν και τα συντροφικά «βαρίδια», περιλαμβάνει ποδοσφαιρικές φανέλες, σημαδεμένες από τα γκολ της υψηλής αυτοπεποίθησης. Το Θησείο ως χώρος επίσημης αναγγελίας, σε απόσταση αναπνοής από την αρχαία Πνύκα όπου αγόρευε ο Περικλής, παραπέμπει σε μια αυτοθαυμαζόμενη ρητορική δεινότητα. Εξώστης βέβαια δεν θα υπάρξει για να συνωστιθούν όσοι συνέπεσαν στον θάνατο του κόμματός τους, με διασπάσεις και κανιβαλισμούς, με διαγραφές και πραξικοπήματα. Θα στριμωχτούν σαν ζήτουλες να τους πάρει ο καπετάνιος στο καινούργιο σκάφος, έστω και σαν μούτσους, με δυο αλλαξιές ρούχα και ένα σάντουιτς για τον δρόμο προς την Αμαλίας.

Ετσι θα τελειώσει ο ΣΥΡΙΖΑ, όχι με έναν λυγμό, αλλά με έναν κλαυσίγελο.