Υπάρχουν σελίδες της παγκόσμιας εργατικής ιστορίας που η κυρίαρχη αφήγηση θα προτιμούσε να μείνουν θαμμένες. Σελίδες που αποδεικνύουν πως, όταν η εργατική τάξη οργανώνεται και αποφασίζει να αντισταθεί, μπορεί να μετατρέψει την οργή της σε δύναμη ικανή να ταρακουνήσει ακόμη και τους πιο ισχυρούς μηχανισμούς του κράτους.
Μία από αυτές είναι η Μάχη του Μπλερ Μάουντεν στη Δυτική Βιρτζίνια των ΗΠΑ, που ξεκίνησε στις 25 Αυγούστου 1921.
Δεν ήταν μια συνηθισμένη απεργιακή κινητοποίηση. Ήταν μια ένοπλη σύγκρουση ανάμεσα σε χιλιάδες ανθρακωρύχους και σε έναν μηχανισμό εργοδοτικής και κρατικής καταστολής που είχε επιστρατευτεί για να διατηρήσει την κυριαρχία των εταιρειών πάνω στους εργάτες.
Τα ορυχεία ως κάτεργα και οι εταιρείες ως αφεντικά μιας ολόκληρης κοινωνίας
Στις αρχές του 20ού αιώνα, οι μεγάλες εταιρείες άνθρακα στη Δυτική Βιρτζίνια δεν περιορίζονταν στην εκμετάλλευση των εργατών μέσα στα ορυχεία. Έλεγχαν ολόκληρες κοινότητες.
Οι ανθρακωρύχοι και οι οικογένειές τους κατοικούσαν σε εταιρικούς οικισμούς, αγόραζαν από εταιρικά καταστήματα και σε πολλές περιπτώσεις πληρώνονταν με scrip, ένα είδος εταιρικού νομίσματος που μπορούσε να χρησιμοποιηθεί μόνο στο δίκτυο των επιχειρήσεων των εργοδοτών.
Η προσπάθεια συνδικαλιστικής οργάνωσης αντιμετωπιζόταν ως έγκλημα.
Απολύσεις, εκδιώξεις από τις εταιρικές κατοικίες, ξυλοδαρμοί και τρομοκρατία ήταν μέρος της καθημερινότητας. Οι εταιρείες δεν δίσταζαν να χρησιμοποιούν ιδιωτικούς ένοπλους μηχανισμούς, όπως το διαβόητο πρακτορείο Baldwin-Felts, για να τσακίσουν κάθε προσπάθεια οργάνωσης των εργατών και αναγνώρισης του United Mine Workers of America.
Το μήνυμα των αφεντικών ήταν απλό: Το ορυχείο είναι δικό μας. Η πόλη είναι δική μας. Η ζωή σας είναι δική μας.
Μόνο που κάποια στιγμή οι ανθρακωρύχοι αποφάσισαν να απαντήσουν.
Η δολοφονία του Σιντ Χάτφιλντ
Η κατάσταση πήρε φωτιά μετά τη δολοφονία του Σιντ Χάτφιλντ, αστυνομικού διευθυντή του Ματέουαν, στις 1 Αυγούστου 1921.
Ο Χάτφιλντ είχε ταχθεί στο πλευρό των ανθρακωρύχων και είχε συγκρουστεί με τους πράκτορες της Baldwin-Felts. Η δολοφονία του στα σκαλιά του δικαστηρίου, μαζί με τον βοηθό του, Έντ Τσέιμπερς, προκάλεσε έκρηξη οργής. Για τους εργάτες δεν ήταν απλώς μια ακόμη δολοφονία. Ήταν η απόδειξη ότι απέναντί τους δεν βρισκόταν μόνο ο εργοδότης, αλλά ένας ολόκληρος μηχανισμός βίας που ήταν αποφασισμένος να υπερασπιστεί τα συμφέροντα του κεφαλαίου με κάθε μέσο.
Η σπίθα είχε ανάψει.
Χιλιάδες ανθρακωρύχοι παίρνουν τον δρόμο
Στις 24 και 25 Αυγούστου, χιλιάδες ανθρακωρύχοι άρχισαν να συγκεντρώνονται στην περιοχή. Λευκοί εργάτες, Αφροαμερικανοί και μετανάστες από διάφορες χώρες βρέθηκαν μαζί, ξεπερνώντας —έστω προσωρινά— τις φυλετικές και εθνικές διαχωριστικές γραμμές που τόσο συχνά χρησιμοποιούσε το κεφάλαιο για να διασπά την εργατική τάξη. Ο στόχος τους ήταν να κινηθούν προς τις περιοχές όπου οι συνάδελφοί τους βρίσκονταν υπό την τρομοκρατία των εταιρειών και να επιβάλουν την αναγνώριση του συνδικάτου.
Στον λαιμό τους έδεσαν κόκκινα μαντίλια, ώστε να αναγνωρίζονται μεταξύ τους. Έτσι γεννήθηκε και ο ιδιαίτερος συμβολισμός του «redneck» της Μάχης του Μπλερ Μάουντεν: όχι ως ο υποτιμητικός χαρακτηρισμός του φτωχού λευκού του Νότου, αλλά ως τίτλος τιμής ενός εργάτη που στεκόταν απέναντι στα αφεντικά και στους ένοπλους μηχανισμούς τους.
Όταν το κράτος πήρε τα όπλα των αφεντικών
Στην περιοχή συγκεντρώθηκαν περίπου 3.000 ένοπλοι, αστυνομικοί, πολιτοφύλακες και απεργοσπάστες, υπό την ηγεσία του σερίφη Ντον Τσάφιν και με την υποστήριξη των εταιρειών άνθρακα.
Η σύγκρουση στο Μπλερ Μάουντεν πήρε χαρακτηριστικά πραγματικής πολεμικής αναμέτρησης.
Χαρακώματα, πολυβόλα και οργανωμένες θέσεις μάχης διαμόρφωσαν ένα σκηνικό που ελάχιστα θύμιζε «εργατική διαφορά» και πολύ περισσότερο εμφύλια ταξική σύγκρουση.
Οι δυνάμεις των εταιρειών χρησιμοποίησαν ακόμη και ιδιωτικά αεροπλάνα για να ρίξουν βόμβες και δακρυγόνα εναντίον των ανθρακωρύχων. Και τότε έγινε απολύτως καθαρό ποιος βρίσκεται πίσω από την «ουδετερότητα» του κράτους.
Όταν οι ένοπλοι μηχανισμοί των εργοδοτών δεν επαρκούσαν, ήρθε η σειρά της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.
Ο πρόεδρος Γουόρεν Χάρντινγκ διέταξε την ανάπτυξη ομοσπονδιακών στρατευμάτων για την καταστολή της εξέγερσης.
Πολλοί από τους ανθρακωρύχους ήταν βετεράνοι του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Όταν βρέθηκαν αντιμέτωποι με τον αμερικανικό στρατό, η σύγκρουση μπήκε σε μια νέα φάση.
Στις αρχές Σεπτεμβρίου, η εξέγερση κάμφθηκε και οι περισσότεροι εργάτες παραδόθηκαν.
Η εργατική τάξη ηττήθηκε στρατιωτικά. Όμως η ιστορία δεν τελείωσε εκεί.
Μια ήττα που έγινε παρακαταθήκη
Η Μάχη του Μπλερ Μάουντεν είχε βαρύ τίμημα. Ακολούθησαν συλλήψεις, διώξεις και νέα καταστολή. Η συνδικαλιστική οργάνωση στην περιοχή υπέστη σοβαρό πλήγμα και χρειάστηκαν χρόνια για να ανασυγκροτηθεί.
Όμως η μάχη άφησε πίσω της κάτι που δεν μπορούσαν να σβήσουν ούτε οι συλλήψεις ούτε οι διώξεις. Την απόδειξη ότι η εργατική τάξη μπορεί να οργανωθεί πέρα από φυλή, εθνικότητα και θρησκεία όταν απέναντί της έχει έναν κοινό αντίπαλο: την εκμετάλλευση.
Οι ανθρακωρύχοι του Μπλερ Μάουντεν δεν πολέμησαν επειδή αγαπούσαν τον πόλεμο. Πολέμησαν μέσα στις συνθήκες μιας εποχής όπου η εργοδοτική τρομοκρατία, η κρατική καταστολή και η απουσία στοιχειωδών συνδικαλιστικών δικαιωμάτων είχαν μετατρέψει την καθημερινή ζωή τους σε διαρκή μάχη επιβίωσης.
Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο δίδαγμα της ιστορίας τους.
Τα δικαιώματα της εργατικής τάξης δεν χαρίστηκαν από τους εργοδότες. Δεν παραχωρήθηκαν από την «καλή καρδιά» των κυβερνήσεων. Κατακτήθηκαν μέσα από σκληρούς, μαζικούς και συχνά αιματηρούς αγώνες.
105 χρόνια μετά
Σήμερα, 105 χρόνια μετά, η Μάχη του Μπλερ Μάουντεν δεν είναι ένα μουσειακό απολίθωμα. Είναι μια υπενθύμιση ότι πίσω από τις λέξεις «ανάπτυξη», «ανταγωνιστικότητα» και «ελεύθερη αγορά» εξακολουθεί να βρίσκεται το διαρκές ερώτημα: Ποιος παράγει τον πλούτο και ποιος τον καρπώνεται; Οι ανθρακωρύχοι της Δυτικής Βιρτζίνια γνώριζαν την απάντηση. Και όταν τα αφεντικά επιχείρησαν να τους στερήσουν ακόμη και το δικαίωμα να οργανωθούν, εκείνοι απάντησαν συλλογικά.
Η ιστορία του Μπλερ Μάουντεν μας θυμίζει ότι η εργατική τάξη δεν είναι καταδικασμένη να παραμένει θεατής της ιστορίας. Μπορεί να οργανώνεται, να διεκδικεί και να συγκρούεται με τους μηχανισμούς που υπερασπίζονται την εκμετάλλευση.
0 Comments