*Του  Γιώργου Κ. Καββαδία

Ακόμα και αν επαληθευτούν οι κυβερνητικές εκτιμήσεις ότι οι αφίξεις των τουριστών για το 2013 θα ανέλθουν ή και θα ξεπεράσουν τα 17 εκατομμύρια και τα έσοδα τα 11 δισεκατομμύρια δεν μπορούν να κρύψουν την πραγματικότητα ότι το “success story” της τουριστικής ανάπτυξης είναι πλαστό. Πίσω από την παραπλανητική εικόνα των αφίξεων κρύβεται η διαρκής συρρίκνωση των διανυκτερεύσεων. Οι διανυκτερεύσεις των 12 και πλέον ημερών είναι πια παρελθόν, ενώ κυριαρχούν τα ολιγοήμερα και φτηνά πακέτα. Παράλληλα  ο βιομηχανοποιημένος και εκφυλιστικός τουρισμός του «all inclusive», περιλαμβάνει το 65% – 70% των ξενοδοχείων της χώρας, υπονομεύει την τοπική οικονομία των τουριστικών περιοχών προσφέροντας .λουκέτα στους μικροεπιχειρηματίες την ώρα που αυγατίζει τα κέρδη των μεγάλων επιχειρήσεων.

Η επιλεκτική προβολή των αριθμών που . ευημερούν δεν μπορεί να κρύψει ότι στη σκοτεινή πλευρά του τουρισμού της ελίτ και των πλουσίων βρίσκεται η εντατική εκμετάλλευση των εργαζομένων και η μαύρη εργασία. Στο βωμό της «τουριστικής ανάπτυξης» και της «ενίσχυσης της επιχειρηματικότητας θυσιάζονται τα δικαιώματα των εργαζομένων, ενώ νέοι σπουδαστές παρέχουν απλήρωτη εργασία με τη μορφή της μαθητείας. Οι μεγαλοξενοδόχοι έχουν επιβάλλει εργασιακές συνθήκες μεσαίωνα σπάζοντας τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας και φέρνοντας μετανάστες εργαζόμενους με μισθούς πείνας.

Αυτού του είδους η τουριστική ανάπτυξη έχει ισοπεδώσει ολόκληρες περιοχές, προκαλεί τη ρύπανση της θάλασσας και καταστρέφει το περιβάλλον.  Με τον πρόσφατο νόμο για το χωροταξικό που αίρονται ακόμα και οι όποιοι περιορισμοί δόμησης σε οικολογικά ευαίσθητες περιοχές (Natura) και ανοίγει ο δρόμος της τσιμεντοποίησης, ενώ χιλιάδες στρέμματα ακόμα και ολόκληρα νησιά βγαίνουν στο σφυρί αντί πινακίου φακής. Τα πάντα θυσιάζονται στο βωμό του κέρδους.

Οι περισσότερες παραλίες είτε έχουν καταπατηθεί από μεγάλες ή μικρές ξενοδοχειακές ή άλλες επιχειρήσεις είτε είναι γεμάτες ξαπλώστρες και ομπρέλες προκειμένου οι δήμαρχοι να γεμίσουν τα ταμεία τους. Ακόμα και το μπάνιο σε παραλίες των αστικών κέντρων κοστίζει πανάκριβα. Με νόμους των κυβερνήσεων ΠΑ.ΣΟ.Κ. και Ν.Δ. παραδόθηκε η δημόσια περιουσία και η εκμετάλλευση των αιγιαλών και των παραλιών στο ιδιωτικό κεφάλαιο.

Παράλληλα η υπερσυγκέντρωαση τουριστικών επιχειρήσεων σε ορισμένες περιοχές, κυρίως, νησιά, έχει οδηγήσει στην εγκατάλειψη άλλων παραγωγικών τομέων και κυρίως του αγροτικού και στην «μονοκαλλιέργεια» του τουρισμού με οδυνηρές συνέπειες, όχι μόνο οικονομικές, αλλά κοινωνικές και πολιτιστικές.

Είναι πικρή διαπίστωση ότι το δικαίωμα για διακοπές και αναψυχή έχει μετατραπεί σε πανάκριβο εμπόρευμα και πουλιέται με βάση τους νόμους της αγοράς. Ιδιαίτερα σε συνθήκες οικονομικής κρίσης στην μετά  Μνημονίου εποχή που τα εισοδήματα των εργαζομένων έχουν συρρικνωθεί, όλο και λιγότεροι μπορούν να δραπετεύσουν από τις ασφυκτικές συνθήκες ζωής των αβίωτων μεγαλουπόλεων.  Σύμφωνα με έρευνα του ΙΝΚΑ, το 73% των Ελλήνων, σε σχέση με το 69% πέρυσι, δε θα κάνει καλοκαιρινές διακοπές. Από το υπόλοιπο 27% το 80% θα κάνει ολιγοήμερες διακοπές το πολύ 5 ημερών. Σύμφωνα με υπολογισμούς του ΙΝΚΑ, το ελάχιστο κόστος για διαμονή-διατροφή 15 ημερών μίας τετραμελούς οικογένειας αγγίζει πλέον τα 2.700 ευρώ.! Την ίδια ώρα το χάσμα μεταξύ των τιμολογίων για αλλοδαπούς και Έλληνες επισκέπτες μεγαλώνει. Πάμφθηνές διακοπές για τους αλλοδαπούς και πανάκριβες και απρόσιτες για τους εγχώριους.

Και όμως οι διακοπές και ο τουρισμός δεν είναι είδος πολυτελείας, αλλά ανάγκη και δικαίωμα για τον καθένα. Αποτελούν μια ευκαιρία, μια αντίπραξη ζωής, μια αντιστάθμιση στην αλλοτριωμένη καθημερινότητα που συνθλίβει την προσωπικότητα. Μια ευκαιρία επανασύνδεσης όχι μόνο με τη φύση και τις ομορφιές της αλλά και με άλλους ανθρώπους και  τον πολιτισμό τους. Μια ευκαιρία να «ξαναβρούμε τον εαυτό μας» ανανεώνοντας τα ενδιαφέροντά μας, ανακαλύπτοντας νέες δημιουργικές δραστηριότητες και εμπλουτίζοντας τις γνώσεις μας. Ειδικότερα  σήμερα με τους εξαντλητικούς ρυθμούς ζωής, την ένταση της εκμετάλλευσης των εργαζομένων μέσα από την αλλοτριωμένη εργασία, οι εργαζόμενοι, περισσότερο από ποτέ άλλοτε, έχουν ανάγκη για περισσότερο ελεύθερο χρόνο και πιο ποιοτικές διακοπές για να «ξαναβρούν τον εαυτό τους».

* O Γιώργος Κ. Καββαδίας είναι φιλόλογος, αρθρογράφος στο «ΕΘΝΟΣ», μέλος της Σ.Ε. του περιοδικού «Αντιτετράδια της Εκπαίδευσης».