Δεν πρόκειται να το δεχτούν. Δε θα το κάνουν. Εμείς όμως θα το ζητάμε. Κι έτσι θα πιέζουμε. Κάποια μικρά μπορεί να γίνουν κάτω από λαϊκή πίεση. Τα άλλα δε γίνονται.

Να σου πω και κάτι που αποτελεί τη βάση της πολιτικής σκέψης ενός επαναστάτη. Εμείς επιδιώκουμε αλλαγές που σε πολλούς φαντάζουν απραγματοποίητες. Ο πολύς κόσμος δε μπορεί εύκολα να φανταστεί πως θα υπάρξει κομμουνισμός. Παλιότερα, μέχρι το 1917, δε μπορούσε να φανταστεί πως θα γινόταν σοσιαλιστική επανάσταση και θα νικούσε. Ακόμα παλιότερα, δε μπορούσε να φανταστεί πως θα μπορούσαν οι αμόρφωτοι εργάτες να φτιάξουν συνδικάτα, εργατικά κόμματα και να αγωνιστούν για τα δικά τους συμφέροντα. Ο ρεφορμισμός είναι αυτή ακριβώς η έλλειψη πίστης στη δυνατότητα να πραγματοποιηθούν τα μεγάλα όνειρα. Κι ο ρεφορμισμός είναι πιο εύκολο να πείσει, όσο τα πράγματα μένουνε στάσιμα.

Αύριο μεγαλώνοντας θα μπεις και στο σωματείο σου. Ποια είναι η ρεφορμιστική πολιτική στο εργατικό συνδικαλιστικό κίνημα; Το να διεκδικείς μόνο μέχρι εκεί που είσαι σίγουρος πως θα υποχωρήσει η εργοδοσία. Ποια είναι η επαναστατική γραμμή; Το να διεκδικείς, μέχρι εκεί που μπορούν να δώσουν τον αγώνα οι εργάτες. Κι αυτό θα το κρίνεις βλέποντας τις διαθέσεις τους, έχοντας στενή σχέση μαζί τους, όντας σάρκα από τη σάρκα τους. Αν αδιαφορήσεις για τις διαθέσεις τους και προτείνεις αυτά που εσύ φαντάζεσαι σαν επαναστατικά, απλώς γίνεσαι αριστεριστής και ξεκόβεσαι απ’ την τάξη.

Ποια θα ήταν μια συνεπής ρεφορμιστική πολιτική για την επανάσταση; Να μη μιλάμε γι’ αυτήν, γιατί δεν πρόκειται να γίνει. Να κοιτάμε μπας και πετύχουμε τίποτα μικροβελτιώσεις κι αργότερα βλέπουμε. Τι λέμε εμείς; Οι όποιες μικροβελτιώσεις είναι καλές και τις διεκδικούμε. Ακόμα και τις πιο ασήμαντες. Δεν έχουμε όμως καμιά αυταπάτη, πως μέσα απ’ αυτές θα προκύψει κάτι σημαντικό. Προτείνουμε λοιπόν μια πολιτική που ο κόσμος τη βλέπει σα ρεαλιστική. Συσπειρώνοντας τον κόσμο σε αυτή τη βάση, συγκροτούμε ένα μαζικό, λαϊκό κίνημα, που η δυναμική της ανάπτυξής του θα του επιτρέψει να ξεπεράσει και τις όποιες αυταπάτες του. Τότε, στην κρίσιμη στιγμή, ο στόχος εμφανίζεται στο προσκήνιο με τους πραγματικούς όρους επίτευξής του.

Οι κομμουνιστές υποστηρίζουμε τις μεταρρυθμίσεις γιατί ενδιαφερόμαστε να καλυτερεύει η ζωή του λαού, αλλά και γιατί ο κόσμος πείθεται μέσα από μικρές νίκες πως μπορεί να πετύχει και μεγαλύτερες. Σε αυτές τις μεγαλύτερες στοχεύουμε κι αυτές προετοιμάζουμε. Οι ρεφορμιστές αντίθετα μιλάνε για μεταρρυθμίσεις κι όταν τις πετυχαίνουν μέσα από χίλιες-μύριες επιφυλάξεις, αρκούνται σε αυτές. Ο κόσμος τότε μαθαίνει να μη διεκδικεί τα μεγάλα, μαθαίνει να αρκείται στα λίγα, δε μαθαίνει να εμπιστεύεται τις ίδιες του τις δυνάμεις.

Υπάρχουν βέβαια κι οι υπερεπαναστάτες, οι αριστεριστές. Αυτοί υποτιμούν τους αγώνες για τα μικρά, γιατί θεωρούν πως αποπροσανατολίζουν τον κόσμο. Αυτοί νομίζουν πως μπορεί ο κόσμος να ζητήσει τα μεγάλα, χωρίς να έχει περάσει απ’ το σχολείο των αγώνων για τα μικρά τα καθημερινά.

Το 35ωρο εξακολουθεί να διχάζει 10 χρόνια μετά

Δέκα χρόνια μετά την ψήφιση του επαναστατικού νομοσχεδίου που άλλαξε το εργασιακό περιβάλλον της Γαλλίας, το περιβόητο «35ωρο» διχάζει σήμερα περισσότερο από ποτέ.

Ποια ήταν τελικά τα αποτελέσματα της μείωσης των ωρών εργασίας που θεσμοθετήθηκε από την τότε σοσιαλιστική κυβέρνηση του Λιονέλ Ζοσπέν -και της υπουργού Εργασίας και νυν αρχηγού του Κόμματος Μαρτίν Ομπρί- και η οποία για μεγάλο διάστημα παρουσιαζόταν ως μία από τις σημαντικότερες «κοινωνικές κατακτήσεις» της χώρας;

Η αλήθεια είναι ότι οι απόψεις διίστανται και παρά το γεγονός ότι υπάρχουν ακόμα σοβαρές φωνές που υπερασπίζονται τη σχετική απόφαση, πολλοί από τους άλλοτε προασπιστές της, μεταξύ των οποίων και ο ίδιος ο πρώην πρωθυπουργός Λιονέλ Ζοσπέν, τη χαρακτηρίζουν σήμερα ως ένα μεγάλο «οικονομικό λάθος».

Οπως επισημαίνουν όσοι προωθούν την κατάργηση του 35ώρου, «το συγκεκριμένο μέτρο θεσπίστηκε με στόχο τη δημιουργία εργασιακών θέσεων, ωστόσο οι αριθμοί διαψεύδουν την οποιαδήποτε συνεισφορά του προς αυτή την κατεύθυνση».

Σύμφωνα με το εν λόγω στρατόπεδο, η δημιουργία θέσεων εργασίας που καταγράφτηκε μεταξύ του 1999 και του 2002 ήταν αποτέλεσμα των θετικών δεικτών ανάπτυξης και ουδεμία σχέση είχε με το 35ωρο, ενώ προσθέτουν ότι «το 35ωρο είχε ως αποτέλεσμα να αυξηθεί το στρες στον χώρο εργασίας, αφού οι υπάλληλοι προσπαθούν με κάθε τρόπο να ολοκληρώσουν το έργο τους σε λιγότερο χρόνο από αυτόν που διαθέτουν οι συνάδελφοί τους στην υπόλοιπη Ευρώπη».

Από την άλλη πλευρά, βέβαια, αρκετοί αναλυτές σπεύδουν να υπογραμμίσουν ότι η κριτική που ασκείται στο 35ωρο ίσως είναι «πιο σκληρή από αυτό που αξίζει». Οπως επισημαίνουν, είναι άδικο να μην αποδίδεται στο 35ωρο έστω ένα μέρος της δυναμικής που κατέγραψε η αγορά εργασίας μετά την ψήφισή του το 1999.

«το 35ωρο είχε ως αποτέλεσμα να αυξηθεί το στρες στον χώρο εργασίας, αφού οι υπάλληλοι προσπαθούν με κάθε τρόπο να ολοκληρώσουν το έργο τους σε λιγότερο χρόνο από αυτόν που διαθέτουν οι συνάδελφοί τους στην υπόλοιπη Ευρώπη».