Μια όμορφη στο σύνολο της ταινία, το «Μία Υπέροχη Ζωή» (It’s a Wonderful Life – 1946) του Φρανκ Κάπρα, θεωρείται δικαίως, ως μία από τις καλύτερες ταινίες που έχουν δημιουργηθεί στην ιστορία της Έβδομης Τέχνης, με θέμα τα Χριστούγεννα. Ένα φιλμ που στην εποχή του δεν είχε την αναγνώριση που άξιζε, έχοντας παράλληλα χαρακτηριστεί ως: “μεταφέρουσα φιλο-κομμουνιστικά μηνύματα”…

Ο Τζορτζ Μπέιλι (Τζέιμς Στιούαρτ) είναι ένας καλόκαρδος, συμπονετικός άνθρωπος που νοιάζεται πάντα για τους συνανθρώπους του. Όμως την παραμονή των Χριστουγέννων, ο ήρωας μας είναι απογοητευμένος και πιεσμένος από οικονομικά χρέη με αποτέλεσμα να σκέφτεται σοβαρά το ενδεχόμενο να θέσει τέλος στη ζωή του.

Εκείνη λοιπόν τη στιγμή διαλέγει για να εμφανιστεί μπροστά στον Τζορτζ Μπέιλι, ο φύλακας άγγελός του. Του επισημάνει πόσο πολύτιμος είναι για τη ζωή των αγαπημένων του ανθρώπων, της οικογένειάς του, αλλά και πολλών ακόμα συνανθρώπων του. Παράλληλα του δείχνει πως αξίζει πολύ περισσότερο από ότι πίστευε μέχρι τότε ο ίδιος για τον εαυτό του.

Ο Φρανκ Κάπρα, σκηνοθετεί το 1946 μία κλασσική και πάντα επίκαιρη ταινία, που μιλάει κατευθείαν στην καρδιά του θεατή. Η υπόθεση βασίστηκε στο διήγημα του Φίλιπ Βαν Ντόρεν Στερν “Το Καλύτερο Δώρο” και μέχρι το σενάριο να πάρει την τελική του μορφή γνώρισε αρκετές φάσεις επεξεργασίας και αλλαγών. Τη συνολική ευθύνη του σεναρίου είχε το διάσημο συγγραφικό ζευγάρι της εποχής, ο Φράνσις Γκούντριτς και ο Άλμπερτ Χάκετ. Με τη βοήθεια σε κάποιες σκηνές του Τζο Σουέρλιγκ, καθώς και την επίβλεψη και το άγρυπνο πάντα βλέμμα του ίδιου του σκηνοθέτη.

Ωστόσο, αποτελεί πια κοινό μυστικό, ότι η τελική μορφή του σεναρίου, διέθετε και στοιχεία της οξείας γραφής του Ντάλτον Τράμπο. Ο οποίος βέβαια δεν αναφέρεται στα credits παρά το γεγονός ότι στην αρχή, όταν ξεκίνησε η προβολή της ταινίας, δεν είχαν αρχίσει ακόμη τα “προβλήματά” του με την Επιτροπή Αντιαμερικανικών Ενεργειών του γερουσιαστή Τζόζεφ Μακάρθι…

Η αφηγηματική ικανότητα του Φρανκ Κάπρα, φτάνει εδώ στο απόγειο της και μαζί με το υπέροχο καστ ηθοποιών που έχει στη διάθεσή του, καταφέρνει να δημιουργήσει μία ταινία που έμεινε για πάντα στην Ιστορία.

Η ειρωνεία είναι, ότι στα αρχικά σχέδια της παραγωγής για τον ρόλο του πρωταγωνιστή, προοριζόταν ο Κάρι Γκραντ και για τον ρόλο της συζύγου του, η Τζιν Άρθουρ. Όχι βέβαια ότι η επιλογή του Κάρι Γκραντ, θα ήταν μία καταστροφική απόφαση, αλλά η τελική επιλογή του Τζέιμς Στιούαρτ από τον Κάπρα, ήταν απλώς ευφυής.

Η αποδεδειγμένη υποκριτική δεινότητα σε συνδυασμό με μία εσωστρέφεια, σήμα κατατεθέν του Στιούαρτ, ήταν απαραίτητα στοιχεία που απαιτούνταν, προκειμένου να ενσαρκώσει ακόμη πιο πειστικά τον πρωταγωνιστή μας. Ο Τζέιμς Στιούαρτ διαχειρίζεται με χαρακτηριστική άνεση τις ψυχολογικές μεταπτώσεις του ήρωα τον οποίο υποδύεται. Μόνο τυχαίο βέβαια δεν είναι το γεγονός ότι Στιούαρτ, αποτέλεσε αγαπημένος ηθοποιός, τόσο του Κάπρα, όσο και άλλων σπουδαίων δημιουργών, όπως του Άλφρεντ Χίτσκοκ, αλλά και του Ότο Πρέμινγκερ.

Η Ντόνα Ριντ ερμηνεύει τον ρόλο της αγαπημένης συζύγου του πρωταγωνιστή κι ενώ δεν ήταν η πρώτη επιλογή του σκηνοθέτη ο οποίος είχε σκοπό να επιστρατεύσει για άλλη μία φορά την Τζιν Άρθουρ (Jean Arthur), έφερε σε πέρας τον ρόλο, κάτι περισσότερο από ικανοποιητικά.

Παράλληλα, οι δύο πρωταγωνιστές περιστοιχίζονται από μία πλειάδα δευτεραγωνιστών, γνωστών οι περισσότεροι και από άλλες ταινίες του Κάπρα. Οι Lionel Barrymore, Thomas Mitchell, Beulah Bondi, Henry Travers, Frank Faylen και Ward Bond, ερμηνεύουν τους χαρακτηριστικούς τους ρόλους με τον πλέον ολοκληρωμένο και αξιομνημόνευτο τρόπο.

Είναι πλέον γνωστό, ότι οι δεύτεροι ρόλοι και η σημασία τους, ήταν από τα χαρακτηριστικά της φιλμογραφίας του Φρανκ Κάπρα. Κι εδώ περισσότερο από ποτέ, εκμεταλλεύεται στο έπακρο ο σκηνοθέτης αυτή του την ικανότητα, καθώς το ψυχολογικό προφίλ του πρωταγωνιστή καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τις επιλογές, τη νοοτροπία και τις αντιδράσεις των ανθρώπων που τον περικλείουν.

Αξίζει επίσης να σημειώσουμε ότι η ταινία, “It’s a Wonderful Life” (Μια Υπέροχη Ζωή – 1946), έλαβε πέντε υποψηφιότητες για Όσκαρ. Στις κατηγορίες, σκηνοθεσίας και καλύτερης ταινίας για τον Φρανκ Κάπρα, ερμηνείας για τον Τζέιμς Στιούαρτ, μοντάζ για τον William Hornbeck και ήχου για τον John Aalberg. Δεν κέρδισε όμως κανένα αγαλματίδιο καθώς εκείνη την χρονιά, είχε την ατυχία να βρει απέναντι του, μία επίσης σπουδαία ταινία. Ο λόγος βέβαια, για το “The Best Years of Our Lives” (1946) του William Wyler.

Η αλήθεια βέβαια είναι, ότι η ταινία μας, παρόλο που ήταν υποψήφια για πέντε Όσκαρ – μεταξύ των οποίων για Καλύτερη Ταινία, Σκηνοθεσία και Ά Ανδρικού ρόλου – κάθε άλλο παρά ως εμπορική και καλλιτεχνική επιτυχία, αντιμετωπίστηκε στην εποχή της. Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, στα προβλήματα που αντιμετώπισε η ταινία, ήρθε να προστεθεί και το FBI και συγκεκριμένα η Επιτροπή Αντιαμερικανικών Ενεργειών που την χαρακτήρισε ως “μεταφέρουσα φιλο-κομμουνιστικά μηνύματα”. Η αιτιολογία ήταν πως το φιλμ δείχνει τον πρωταγωνιστή να προσφέρει τα πάντα στην κοινότητα που ζει, σε αντίθεση με τον τραπεζίτη, που παρουσιάζεται ως τσιγκούνης και φιλοχρήματος!

Αυτό το γεγονός, είχε σαν αποτέλεσμα στην πορεία να παραγκωνισθεί και να ξεχαστεί το φιλμ, από κοινό και κριτικούς. Όταν όμως στα τέλη της δεκαετίας του ’50 ξεκίνησε η προβολή της στην Αμερικάνικη τηλεόραση, άρχισε σιγά σιγά, να ανεβαίνει τα σκαλιά της δημοσιότητας. Από τις αρχές του ’70 μάλιστα, που εξ έλειψε και το σχετικό “copyright”, η αναγνωρισιμότητά της ανέβηκε κατακόρυφα.

Δικαίως λοιπόν σήμερα το “It’s a Wonderful Life” (Μια Υπέροχη Ζωή – 1946), θεωρείται μία από τις κλασσικότερες ταινίες του Αμερικανικού Κινηματογράφου. Συγκεκριμένα το Αμερικανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου την κατατάσσει πλέον στην 11η θέση. Είτε λοιπόν σας αρέσουν οι εορταστικές ημέρες των Χριστουγέννων, είτε όχι, με το “It’s a Wonderful Life”, θα έχετε την ευκαιρία να απολαύσετε μία πραγματικά, σπουδαία καλλιτεχνική δημιουργία.

Πηγή: Γιώργος Ρούσσος – Tvsx