Σε λίγες ώρες δεν θα ανήκω σ΄ αυτόν τον κόσμο. Θα τουφεκιστούμε στις 3 το απόγευμα. Αυτό συμβαίνει σε μένα, όπως ένα ατύχημα στη ζωή μου, δεν το  πιστεύω, όμως ξέρω πως ποτέ δεν θα σε ξαναδώ. Τι μπορώ να σου γράψω; Τα πάντα είναι συγκεχυμένα σε μένα και σαφή ταυτόχρονα.

Στρατεύτηκα στον Απελευθερωτικό Στρατό ως εθελοντής στρατιώτης και πεθαίνω σχηματίζοντας με τα δυο μου δάχτυλα το σήμα της νίκης (V). Ευτυχία σε εκείνους που από μας θα επιζήσουν και θα γευτούν, αύριο, τη γλύκα της Ελευθερίας και της Ειρήνης.

Είμαι βέβαιος ότι ο γαλλικός λαός και όλοι οι αγωνιστές της Ελευθερίας θα τιμήσουν τη μνήμη μας με αξιοπρέπεια. Τη στιγμή του θανάτου μου, διακηρύττω ότι δεν έχω μίσος κατά του γερμανικού λαού και ενάντια σε οποιονδήποτε, αλλά καθένας ας έχει αυτό που θα του αξίζει ως τιμωρία και ως ανταμοιβή.

Ο γερμανικός λαός και όλοι οι λαοί θα ζουν με ειρήνη και αδελφοσύνη μετά τον πόλεμο, ο οποίος δεν θα διαρκέσει πολύ. Ευτυχία σε όλους …
Λυπάμαι βαθιά που δε σε έκανα ευτυχισμένη, θα ήθελα να έχω ένα παιδί μαζί σου, όπως πάντα το επιθυμούσες.
Σε ικετεύω να παντρευτείς, οπωσδήποτε, μετά τον πόλεμο, και να αποκτήσεις ένα παιδί για την ευτυχία μου, εκπληρώνοντας την τελευταία μου επιθυμία.
Να παντρευτείς κάποιον που να μπορεί να σε κάνει ευτυχισμένη. Όλα τα υπάρχοντά μου και όλα τα πράγματά μου τα κληροδοτώ σε σένα, στην αδερφή σου και στ΄ ανίψια μου.

Μετά τον πόλεμο, μπορείς να διεκδικήσεις το δικαίωμα συντάξεως πολέμου, μιας και είσαι η γυναίκα μου, αφού πεθαίνω ως τακτικός στρατιώτης στο γαλλικό απελευθερωτικό στρατό.

Με τη βοήθεια των φίλων που θα θελήσουν να με τιμήσουν, φρόντισε να εκδοθούν τα ποιήματά μου και τα γραπτά μου που αξίζει να διαβαστούν.

Πρέπει να δώσεις τα προσωπικά είδη μου, αν είναι δυνατόν, στους γονείς μου στην Αρμενία.

Θα πεθάνω σε λίγο μαζί με τους 23 συντρόφους μου, με το θάρρος και την ηρεμία ενός ανθρώπου που έχει ήσυχη τη συνείδησή του, γιατί προσωπικά δεν έκανα κακό σε κανένα, κι αν το έκανα, το έκανα χωρίς μίσος.

Σήμερα, η μέρα είναι ηλιόλουστη. Βλέποντας τον ήλιο και την πανέμορφη φύση που μου άρεσε τόσο πολύ, λέω αντίο στη ζωή και σ΄ όλους εσάς, ακριβή μου γυναίκα και αγαπητοί μου φίλοι.
Συγχωρώ όλους όσοι με έχουν βλάψει ή που ήθελαν να μου κάνουν κακό, εκτός από εκείνον που μας πρόδωσε, για να σώσει το τομάρι του, και αυτούς που μας πούλησαν.

Σας αγκαλιάζω σφιχτά, εσένα αγαπημένη μου και την αδελφή σου και όλους τους φίλους που με γνωρίζουν από κοντά ή μακριά. Σας κρατώ όλους στην καρδιά μου. Αντίο. Ο φίλος, ο σύντροφος, ο σύζυγός σου.

Μισέλ Μανουσιάν

ΥΓ. Έχω δεκαπέντε χιλιάδες φράγκα στη βαλίτσα της οδού Plaisance. Εάν μπορείς να τα πάρεις, πλήρωσε τα χρέη μου και δώσε τα υπόλοιπα στους Αρμενίους.

Μετάφραση: Gerontakos