Του Γ. Γ.

Πριν αναφερθώ στο γεγονός, ότι σαν σήμερα, στις 19 Ιούλη του 1947 πέρασε η μορφή του θρυλικού  “Καπετάν Μπαρούτας”  (Θωμάς Λιόλιος, ήταν το πραγματικό του όνομα), στο εικονοστάσι των “αγίων” τα ταξικής πάλης, αφού αυτός ο ήρωας της Εθνικής Αντίστασης άφηνε την τελευταία του πνοή δολοφονημένος από μοναρχοφασίστες, θεώρησα σκόπιμο να κάνω δυο αναρτήσεις. Για το πώς το ΚΚΕ πήρε την απόφαση για την δημιουργία του δεύτερου αντάρτικου, και για την συγκρότηση των Ομάδων Δημοκρατικών Ενόπλων Καταδιωκομένων που αποτέλεσαν την “μαγιά” για την δημιουργία του Δημοκρατικού Στρατού της Ελλάδας.

Για το τι επακολούθησε μετά την κατάπτυστη συμφωνία της Βάρκιζας το ανέφερε η απόφαση του Π.Γ. του ΚΚΕ στις 19/07/1945, που αναρτήσαμε προηγουμένως ενώ απεικονίζεται γλαφυρά στη φράση του κορυφαίου πνευματικού ανθρώπου και πανεπιστημιακού δάσκαλου, Αλέξανδρου Σβώλου, τον Φλεβάρη του 1946: «Γόος ακούεται απ’ άκρου σε άκρον της Ελλάδος. Η ύπαιθρος χώρα έχει μεταβληθεί σε κοιλάδα θρήνων, δακρύων και θανάτου για τους ανθρώπους του ΕΑΜ και τους πολεμιστές του ΕΛΑΣ».

Το πολιτικό κριτήριο του Καπετάν Μπαρούτα, ενός αντάρτη του ΕΛΑΣ που σαν καπετάνιος λόχου σαμποτέρ στο Βέρμιο, είχε γίνει φόβος και τρόμος των αντιπάλων του, τον έκανε να προβλέψει το τι θα επακολουθούσε μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας. Δεν παραδίδει τον οπλισμό μου, και από τον Οκτώβρη του 1945 τίθεται επικεφαλής μιας ομάδας καταδιωκομένων, κάνοντας τις κυβερνητικές δυνάμεις να χάσουν τον ύπνο τους. Είναι χαρακτηριστικό ότι το αστικό κράτος τον επικήρυξε με 10.000.000 δραχμές (ΦΕΚ Β83/46), εξαπολύοντας απέναντι του, εκτός τον κυβερνητικό στρατό και παρακρατικές συμμορίες και “κυνηγούς κεφαλών” (άλλη μια μαύρη σελίδα στο ποινικό μητρώο της δεξιάς).

Και εδώ μια σημείωση. Η αναφορά πως ο Θωμάς Μπαρούτας ήταν επικεφαλής, της ομάδας ενόπλων αγωνιστών που χτυπάνε τα ξημερώματα της 31ης Μάρτη του 1946, -μια ημερομηνία που για πολλούς θεωρείτε η έναρξη του δεύτερου αντάρτικου- τον σταθμό Χωροφυλακής στο Λιτόχωρο, δεν είναι σωστή. Πιθανότατα δημιουργήθηκε καθώς ο Ν. Ζαχαριάδης, σε άρθρο του στο Ριζοσπάστη, δήλωσε απειλητικά προς τους Άγγλους και το μοναρχοφασισμό πως «Θα γεμίσουν τα βουνά Μπαρουτάδες», υπογραμμίζοντας τον προειδοποιητικό χαρακτήρα της επίθεσης. Ο Θωμάς Μπαρούτας ήταν πράγματι και αυτός επικεφαλής ομάδας διωκόμενων αγωνιστών, που όμως είχε εμπλοκή σε άλλο χτύπημα, στο Βέρμιο –στη Φυτιά- και όχι στο Λιτόχωρο. Εκεί πιθανότατα οφείλεται η παρεξήγηση, αν και πολλοί αποδίδουν σκοπιμότητα στη δήλωση αυτή του Νίκου Ζαχαριάδη: Να ‘θολώσει τα νερά’ γύρω από το ποιοι πραγματοποίησαν την επίθεση.

Διίστανται οι απόψεις σ’ αυτά που έχουν γραφτεί για τις τελευταίες στιγμής του Καπετάν Μπαρούτα. Σαν επικρατέστερη εκδοχή θεωρείτε τα όσα έγραψε άλλη μια ηρωίδα, που υπήρξε στέλεχος του ΚΚΕ μαχήτρια και υπολοχαγός του ΔΣΕ η Ολγα Μάστορα-Ψαρογιάννη.

Στηριζόμενη στης “μνήμης τα τεφτέρια”, η αγωνίστρια, όπως γράφει, αναφέρει στο βιβλίο της: “Στο δρόμο του χρέους”.

«Τον Ιούνη του 1946 γίνονταν μεγάλες προσπάθειες από τους αντάρτες για συμφιλίωση στα γύρω χωριά. Ο Μπαρούτας με τρεις άλλους της ομάδας του πήραν αποστολή να κατέβουν στο Χωροπάνι (σημερινό Στενήμαχο) και από εκεί να πάνε στα χωριά του κάμπου της Νάουσας. Μερικοί κατεταναίοι όπως ο Ακρίτας και άλλοι δεν συμφωνούσαν να κατέβει τόσο κοντά στα νύχια του εχθρού ο Μπαρούτας με τόσο λίγη δύναμη..

Θαρραλέος όπως ήταν ο Θωμάς διάλεξε τέσσερα παλικάρια και ξεκίνησε. Ο πρώτος σταθμός ήταν η τοποθεσία «Ντιχαλέβι» (εκεί υπήρχαν στρούγκες κτηνοτρόφων, με τους οποίους είχαν κι άλλες επαφές οι αντάρτες) που βρίσκονταν ανάμεσα στη Νάουσα και στο Χωροπάνι. Το βράδυ διάλεξαν μια καλή τοποθεσία να κοιμηθούν και χαράματα θα περνούσαν σε ένα δασωμένο μέρος για να μπορούν να ελέγχουν όλες τις κινήσεις της γύρω περιοχής.

Πριν καλά-καλά λαλήσουν τα πρώτα κοκόρια των χωριών που ήταν και το σύνθημα για να ξεκινήσουν, βρέθηκαν περικυκλωμένοι από ισχυρές δυνάμεις του στρατού και όλων των παρακρατικών ένοπλων δυνάμεων της περιοχής. Τους ξύπνησαν καταιγιστικά πυρά. Ήταν καλά στημένη παγίδα. Ο προδότης είχε κάνει «καλά τη δουλειά» του. Πετάχτηκαν όρθιοι και προσπάθησαν με αυτοθυσία να αμυνθούν και να διασπάσουν τον κλοιό, αλλά δεν τα κατάφεραν. Τα παλικάρια ο ένας μετά τον άλλο έπεσαν νεκρά και τελευταίος σκοτώθηκε ο καπετάν Μπαρούτας.

Ενώ του φώναζαν να παραδοθεί και θα του χαρίσουν τη ζωή, θα του έδιναν πλούτη και θα έφερναν την οικογένεια του που ήταν στην εξορία στη Λήμνο αυτός αρνήθηκε. Οι φήμες λένε ότι γνώρισε τον προδότη και είπε: «Εγώ δεν προδίδω τα ιδανικά και τις ιδέες μου, παλεύω για ένα καλύτερο μέλλον και για τα δικά σου παιδιά. Εσύ και οι όμοιοί σου θα νιώθετε τύψεις για τις πράξεις σας. Θα σέρνεστε σαν σκουλήκια. Εγώ πεθαίνω για την Ελλάδα και το λαό της».

Μια παρατεταμένη βολή από τη πλευρά των παρακρατικών (σ.σ. προερχόταν και από το χωριό του) έβαλε τέρμα στη ζωή του τιμημένου αγωνιστή της Εθνικής Αντίστασης».