Από τον ιστότοπο “Από την Σπίθα στην Φλόγα” λάβαμε και παραθέτουμε:

Ο Μαρξισμός όπως τον αντιλαμβανόμαστε δεν διαστρεβλώνει, δεν αποκρύπτει, δεν κόβει ούτε ράβει την ιστορία στα μέτρα καιροσκοπικών, μικροκομματικών ή άλλων προσωπικών επιδιώξεων, δε συγχέει πολιτικάντικα το πρωτεύον με το δευτερεύον, δεν επιδέχεται αντιεπιστημονικές μεθοδεύσεις και μεταφυσικές ερμηνείες της ιστορίας. Ο Μαρξισμός/Λενινισμός, ως επαναστατικό σχέδιο δράσης και ο διαλεκτικός υλισμός ως επιστημονικό “εργαλείο” ερμηνείας των πολιτικών, κοινωνικών και ιστορικών ζητημάτων της εργατικής τάξης, έχει το καθήκον να διδάσκεται από την ιστορία αλλά και να τη διδάσκει, να την αποκαλύπτει γυμνή φωτογραφίζοντας τις νομοτέλειες που τη διέπουν μέσα από το αλάθητο συλλογικό του πρίσμα, μέσα από το βίωμα και την πικρή πείρα των λαών κι όχι μέσα από το φαντασιακό τους, μέσα από την ατέρμονη πάλη των τάξεων, όχι μέσα από τον στείρο ιδεαλισμό.

Ο Λένιν, στην ανάλυσή του πάνω στις αστικές επαναστάσεις που συντάραξαν την Ευρώπη και ανέτρεψαν τον παλιό φεουδαρχικό κόσμο, αναφέρεται χρονικά σε μια ιστορική περίοδο που ξεκινά με την Μεγάλη Γαλλική Επανάσταση του 1789 και λήγει, πάλι στη Γαλλία, το 1871, με τη πρώτη απόπειρα του προλεταριάτου για την δικιά του εξουσία στις πανηγυρικές γειτονιές του Παρισιού των κομμουνάριων. Στις παραπάνω επαναστάσεις συγκαταλέγεται ιστορικά και αυτή του 1821 στον Ελλαδικό χώρο.

Οι Ευρωπαίοι που συνεισέφεραν στην ελληνική επανάσταση – και που δεν ήταν λίγοι – δεν το έκαναν ούτε από οίκτο, ούτε από “φιλελληνισμό”, το έκαναν κυρίως από επαναστατική αλληλεγγύη. Ήταν οι συνεπαρμένοι μετά την Γαλλική Επανάσταση αστοί επαναστάτες και διανοούμενοι, ήταν οι ρομαντικοί καλλιτέχνες και ποιητές, που παρακινήθηκαν από το ρεύμα θαυμασμού της εποχής, προς την κλασσική αρχαία Ελλάδα, ήταν όσοι είδαν στην υπόθεση της ελληνικής επανάστασης και στον ηρωικό ξεσηκωμό του λαού μας κάτι από την δικιά τους επαναστατική υπόθεση κατά της φεουδαρχίας και του παλιού κόσμου, ήταν και αρκετοί τυχοδιώκτες. Σχεδόν σε κάθε περίπτωση, οι παραπάνω άλλα περίμεναν, και άλλα βρήκαν ερχόμενοι εδώ.

Όσο για την επίσημη Ευρώπη, με κέντρο αποφάσεών της τον αντιδραστικό άξονα της εποχής, τη λεγόμενη Ιερά Συμμαχία, στάθηκε εχθρικά απέναντι στην ελληνική επανάσταση. Η Ιερά Συμμαχία αποτελούνταν από τις Ρωσία, Πρωσία και Αυστρία, με την συμμετοχή της παλινορθωμένης Βουρβονικής Γαλλίας αλλά και της Αγγλίας, η τελευταία συμμετείχε ως άτυπο μέλος της, σε ρόλο παρατηρητή/επιθεωρητή. Συστάθηκε μετά την ήττα του Ναπολέοντα στ’ όνομα του “Παντοκράτορος υίου καί λογου του θεού Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού” για να συντρίψει κάθε Επανάσταση στην Ευρώπη που στρέφονταν ενάντια στη “θέοθεν” εξουσία. Στην ηγεμονία της, βρίσκονταν αυτός που διέθετε τον πιο πολυάριθμό στρατό, δηλαδή ο Τσάρος της Ρωσίας, ο “χωροφύλακας της Ευρώπης και δήμιος της Ασίας” όπως εύστοχα τον χαρακτήρισε έναν αιώνα αργότερα ο Στάλιν. Απ’ ότι φαίνεται, αυτό το συνδικάτο λαοφονιάδων, είχε υπό την δικαιωδοσία του και το “μονοπώλιο” στο “brand name” του Αλλάχ, αφού είχαν υπό την προστασία τους και την “θέοθεν” εξουσία του Σουλτάνου στην Οθωμανική αυτοκρατορία.

Σε σχέση με την μορφή τώρα του επαναστατικού αγώνα του 1821 ήταν εθνοαπελευθερωτική, το δε περιεχόμενό του ήταν αντιφεουδαρχικό και αστικοδημοκρατικό, στρέφονταν ξεκάθαρα όπως διαφαίνεται από τις διακηρύξεις των επαναστατών ενάντια στον Σουλτάνο και την καταπίεση που οι εκπροσώποι της φυσικά δεν ήταν μόνο η “Πύλη” ή οι Οθωμανοί πασάδες και αγάδες, ήταν επίσης και ο ανώτερος ορθόδοξος κλήρος, όπως και οι Έλληνες προύχοντες που στην πλειονότητά τους. επίσης αντιστάθηκαν λυσσαλέα στο ξέσπασμα της επανάστασης και πέρασαν με το μέρος της είτε παρά μόνο με την μαχαίρα της στον λαιμό τους, είτε όταν φάνηκε αναπάντεχα γι αυτούς πως η επανάσταση επικρατεί, μετά το τσάκισμα των στρατευμάτων του Δράμαλη στη Βορειοανατολική Πελοπόννησο.

Το μείζον ιστορικό ζήτημα, η μεγάλη αντίφαση που γεννιέται σε σχέση με την Επανάσταση του 1821 και που κρατά διαχρονικά την ταξική αντιπαράθεση σε υψηλή ένταση, ακόμα και στο επίπεδο της ιστοριογραφίας, έγκειται στο γεγονός, του ότι ενώ όντως, το πρόταγμα της ήταν και εθνοαπελευθερωτικό και αστικοδημοκρατικό, το κράτος που προέκυψε από αυτήν, σε καμία των περιπτώσεων δεν θα μπορούσαμε να το χαρακτηρίσουμε ως νικηφόρο αποτέλεσμα αστικοδημοκρατικής, ή ακόμα και εθνοαπελευθερωτικής επανάστασης. Είτε προσδιορίσουμε την ελληνική επανάσταση ως εθνοαπελευθερωτική, είτε την προσδιορίσουμε ως αστικοδημοκρατική, είμαστε αναγκασμένοι εκ του αποτελέσματος να παραδεχτούμε πως ηττήθηκε, σε σχέση τουλάχιστον με τις βασικές της επιδιώξεις και αρχικές στοχεύσεις των επαναστατών της.

Διότι πόσο νικηφόρα, μπορεί να θεωρείται εν τέλει μια αστικοδημοκρατική Επανάσταση του 19ου αιώνα, εμπνευσμένη από τα προτάγματα των ευρωπαικών αστικών επαναστάσεων και του διαφωτισμού, όταν λόγου χάρη το κράτος που υποτίθεται πως προέκυψε από αυτή, αντί να διαλύσει μονομιάς όλες τις μεσαιωνικές δομές της κοινωνίας, αντί να χτυπήσει ανελέητα τις δεισιδαιμονίες και την αμορφωσία στον λαό για την μαζική ανύψωσή του, κρύφτηκε πίσω από την μεταφυσική “ιδεολογία” του μεσαιωνικού παπαδαριού, αφήνοντας έτσι γενιές και γενιές στο σκοτάδι και τον αναλφαβητισμό, αφήνοντας συνάμα και τον τόπο υποανάπτυκτο και την χώρα ζητιάνα ψαροκώσταινα, μιας όλο και πιο αντιδραστικής, καπιταλιστικής Ευρώπης.

Πόσο νικηφόρα, μπορεί να θεωρείται μια Εθνοαπελευθερωτική Επανάσταση όταν το καχεκτικό, μίζερο, εξαρτημένο και αντιδραστικό από την γέννησή του αστικό κράτος που προέκυψε από αυτήν, έριξε τον ίδιο τον επαναστάτη λαό του φτωχοποιημένο και δίχως καμία διέξοδο, δεμένο χειροπόδαρα στα γόνατα, από τα “Δάνεια Ανεξαρτησίας” των Άγγλων τοκογλύφων, στα πόδια των Μεγάλων δυνάμεων και της “ελέω θεού βασιλείας”, για να καταφέρουμε να ξεμπερδέψουμε με τους βασιλιάδες – βρυκόλακες του δημοσίου, τους γερμανοθρεμμένους τουρίστες πολυτελείας από την Βαυαρία και την Δανία μετά από 150 χρόνια αγώνων, θυσιών, ανείπωτων εξευτελισμών και εθνικών καταστροφών;

Κι όλα αυτά μόνο και μόνο για να γατζωθεί από την εξουσία με κάθε τίμημα η τάξη των ντόπιων εκμεταλλευτών που τόσο τα χαρακτηριστικά τους, όσο και οι αξίες και τα οράματά τους, δεν έμοιαζαν ούτε στο ελάχιστό με αυτά των “Φιλικών” ή των διανοούμενων και των λόγιων ελλήνων της λεγόμενης διασποράς, πόσο μάλλον με αυτά των αστών επαναστατών της Γαλλικής επανάστασης και των υπόλοιπων αστικών επαναστάσεων της εποχής όπως αυτά προκύπτουν αντικειμενικά από την ιστορική μελέτη. Αξίζει ενδεικτικά να σημειωθεί πως η “επαναστατική αστική” τάξη που βρέθηκε στο τιμόνι αυτού του κράτους, αποδείχτηκε διαχρονικά τόσο “επαναστατική”, τόσο “αστική” και τόσο “φιλελεύθερη”, που δεν έχει καταφέρει να βρει την τόλμη για να διαχωρίσει το κράτος της από την εκκλησία ούτε 200 χρόνια μετά την αναγνώριση του(!);

Πόσο μπορεί να σχετίζονται λοιπόν όλα τα παραπάνω σε τελική ανάλυση με τον φλογερό αστο επαναστάτη και εθνεργέτη όλων των λαών της Βαλκανικής χερσονήσου Ρήγα Βελεστινλή και τον “Θούριό” του που μνμονεύουμε σήμερα; Ρητορικό φυσικά το ερώτημα, στην Ελλάδα πρέπει κάποτε να παραδεχτούμε πως έχουμε παγκόσμια πρωτοτυπία σε αστική τάξη γι αυτό και οι τόσες “ιδιαιτερότητές” και ιδιομορφίες της. Στην Ελλάδα δεν έχουμε να κάνουμε ακριβώς με μπουρζουάδες, είναι περιφεριακοί κομπραδόροι, ιδιώτες ικανοί για όλα και ορθά το σύστημά τους έχει χαρακτηριστεί και ως αστοτσιφλικαδισμός, ορθά έχουν χαρακτηριστεί και οι ίδιοι επίσης ως αστική λουμπεναρία. Η μελέτη της επανάστασης του 1821 φανερώνει και την μοναδικότητά αυτής της τάξης στον παγκόσμιο καπιταλισμό, εξηγεί και πολλά για την πολιτική ζωή του τόπου μέχρι τα σήμερα: γεννήθηκαν εξαρτημένοι και αντιδραστικοί, δεν μετεξελίχθηκαν σε τέτοιους στην πορεία… Το δε κράτος τους γεννήθηκε χρεοκοπημένο, δεν χρεοκόπησε στην συνέχεια!

Σε σχέση τώρα με τους επαναστατικούς φορείς του λαού και της παράδοσής του στο 1821, τους αντάρτες – επαναστάτες της φτωχής αγροτιάς, τη χιλιοτραγουδισμένη και ένδοξη άτακτη κλεφτουριά των ελληνικών βουνών – στρατοπέδων που ήταν η ψυχή, ο αιμοδότης, ο ένοπλος βραχίωνας και η κινητήρια δύναμη της Επανάστασης κι ας μην βρέθηκαν στην ηγεμονία της, για όλους όσους πολεμούσαν για ένα “ξεροκόμματο” πατρογονικής γης που τους το στερούσε ο Σουλτάνος, για να τους το στερήσουν εν συνεχεία και οι ντόπιοι αστοτσιφλικάδες που υποθήκευσαν όλη την κερδισμένη με αίμα, απελευθερωμένη εθνική γη, στους Άγγλους τοκογλύφους, κρατάμε επιφυλάξεις…

Κρατάμε επιφυλάξεις και έχουμε πολλές αμφιβολίες πάνω στο αν θα χύναν έστω και μια στάλα από το αίμα τους για την Επανάσταση οι βιολογικοί και ταξικοί πρόγονοί μας, οι χιλιάδες ανώνυμοι και αδικαίωτοι λαικοί ήρωες του 1821, αν γνώριζαν εκ των προτέρων το τι μοίρα τους επιφύλασσαν τα ξενόδουλα όρνια, οι διεφθαρμένοι αστοί πρωτοπόροι, οι Κωλλέτηδες, οι Κουντουριώτηδες και οι Μαυροκορδάτοι, τα ληστρικά τζάκια των καραβοκυραίων στα νησιά, των κοτσαμπάσιδων και των Φαναριωτών εμπόρων στον Μωριά και τη Ρούμελη, οι οχιές που βρέθηκαν στην ηγεμονία της επανάστασης και στην οικοδόμηση του νέου κράτους με μηχανορραφίες, γιατί ήταν πρόθυμοι να ξεπουλήσουν όλα τα ιερά και όσια της επανάστασης και του λαού στα ξένα αφεντικά τους, σπέρνοντας τον εμφύλιο και την διχόνοια πριν καλά καλά να πατήσει το νεογέννητο κράτος, γερά στα πόδια του.

Η αστική ιστοριογραφία με κλασσικό της τον Παπαρρηγόπουλο, στην προσπάθεια της να ξεπλύνει την άρχουσα τάξη και να αποκρύψει την ιστορική και κοινωνική πραγματικότητα προσπερνά συστήματα, κοινωνικές συνθήκες και σχέσεις παραγωγής, εμφύλιους και ληστρικά “δάνεια ανεξαρτησίας”, περιπλέκει με τον μεγαλοιδεατισμό την ιστορία του Έθνους σε ένα εξωπραγματικό νήμα που διαπερνά οθωμανική και βυζαντινή αυτοκρατορία, ρωμαικούς και ελληνιστικούς χρόνους, κλασσική αρχαία Ελλάδα, Μυκηναική και Μινωική εποχή, και φτάνει μεταφυσικά ως και τα μυθολογικά χρόνια τεκμηριώνοντας εθνική “παλιγγενεσία” και συνέχεια(!). Παραποιεί, αποκρύπτει και προσαρμόζει σαν προκρούστης τα γεγονότα στα συμφέροντα της αστικής τάξης, δεν αποπροσανατολιζει απλώς από την ουσία, ψεύδεται ασυστόλως αναφορικά με την επανάσταση και τα προτάγματά της.

Η αστική ιστοριογραφία του 1821 χρησιμοποιεί εξαντλητικά τους όρους φυλή, γένος, έθνος, Έλληνες και ελληνισμός με μπόλικες δόσεις ορθόδοξης χριστιανοσύνης για να μας σερβίρει συστηματικά ότι αστικό ως “εθνικό”, ενώ ταυτόχρονα εκθειάζει και την ταξική ενότητα του μπάτσου και του βούρδουλα, του “ψωμί, ελιά και κώτσο βασιλιά” κάτω από την απομυζητική τάξη, ως “εθνική” ομοψυχία, που κάνει θαύματα με την βοήθεια της Παναγιάς πάντα…

Έτσι εξυπηρετεί και την διαιώνιση της πατριδοκάπηλης, εξαρτημένης και εκφυλισμένης αστικής εξουσίας, αλλά και του εκμεταλλευτικού, εξαρτημένου, περιφερειακού και υποανάπτυκτου, σακάτη καπιταλισμού στον τόπο η αστική ιστοριογραφία, με τέτοιου είδους αφηγήματα οι αστοί απατεώνες έσυραν τον λαό προς εθνικές ταπεινώσεις σαν του 1897, προς εθνικές καταστροφές σαν του 1922. Με τέτοιου είδους ανιστόρητα αφηγήματα δηλητηριάζουν με ρατσισμό και μισαλλοδοξία την νεολαία διαχρονικά και οι διάφοροι έξαλλοι φασίστες, όπως και το τοξικό παπαδαρίο, περιμένοντας την σωτηρία από τον μαρμαρωμένο βασιλιά…

Η πρώτη ηχηρή απάντηση της ιστορίας ως επιστήμης στο αστικοεθνικό αφήγημα, δόθηκε από τον κομμουνιστή Γιάνη Κορδάτο το 1924, όταν εκδόθηκε το ” Η κοινωνική σημασία της Ελληνικής Επανάστασης του 1821″. Εκεί, ο κοινωνιολόγος, νομικός, αυτοδίδακτος ιστορικός και μελετητής της ιστορίας Κορδάτος θα εισαγάγει τον διαλεκτικό υλισμό ως ερμηνευτικό εργαλείο στην ιστοριογραφία, για να αλλάξει ριζικά τον τρόπο που έβλεπε μέχρι τότε ο λαός μας την ιστορία του Έθνους του. Ο Κορδάτος αποδεικνύει πρώτος το αστικοδημοκρατικό περιεχόμενο της ελληνικής επανάστασης, την κρίνει ως επιτυχημένη, και θίγει σειρά από ζητήματα που οι αστοί δεν θα τολμούσαν να αγγίξουν όπως ο πραγματικός ρόλος του ανώτερου κλήρου και των Κοτσαμπάσηδων κατά την επανάσταση. Η δικτατορία Πάγκαλου και η Ιερά Σύνοδος λυσσάνε κατά του Συγγραφέα που θα υποστεί διώξεις και απειλές κατά της ζωής του για την έκδοση της μελέτης του.

Η ιστοριογραφία του Κορδάτου πάνω στο 1821 επικράτησε σε γενικές γραμμές ως κυρίαρχο αφήγημα για την ελληνική επανάσταση στον λεγόμενο προοδευτικό χώρο και την ευρύτερη αριστερά, μετά την χούντα επικράτησε και έναντι της αστικής ιστοριογραφίας και έγινε η επίσημη ιστοριογραφία του αστικού κράτους. Το ΚΚΕ σήμερα, αποδέχεται επίσης την ιστοριογραφία του Κορδάτου καθώς και τον αστικοδημοκρατικό χαρακτήρα της επανάστασης, προτιμά να κρατά απόσταση από την μελέτη – τομή του τριτοδιεθνιστή ηγέτη του, Γιάννη Ζέβγου από το 1945, μελέτη που μας τεκμηριώνει με εκλαϊκευμένο, επαναστατικό λόγο, πως η επανάσταση του 1821 απέτυχε και στην μορφή και στο περιεχόμενό της, παρέμεινε αδικαίωτη δηλαδή και ως εθνοαπελευθερωτική, και ως αστικοδημοκρατική.

Ο αστικοδημοκρατικός μετασχηματισμός στις φεουδαρχικές κοινωνίες δεν προκύπτει με κανέναν τρόπο πως απομάκρυνε την σοσιαλιστική επανάσταση, ο διαχρονικός αγώνας για Εθνική Ανεξαρτησία, σύμφωνα με τον Λένιν και την επαναστατική πείρα σε όλο τον πλανήτη, φέρνει πιο κοντά την Λαϊκή κυριαρχία και τον Σοσιαλισμό, δεν τον μεταθέτει στον αιώνα τον άπαντα όπως συμπεραίνουν αυθαίρετα όσοι σήμερα ασκούν κριτική στην επαναστατική ιστοριογραφία του Ζέβγου μέσα από το ΚΚΕ.

Όταν οι συνθήκες είναι ώριμες και η πρωτοπορία του εργατικού κόμματος αναλαμβάνει την ιστορική αποστολή της, ως έχει πρώτιστο καθήκον, τότε η αστικοδημοκρατική, από την σοσιαλιστική επανάσταση, μπορεί και να απέχει όσο απέχει ένα Φλεβάρης από έναν Οκτώβρη… κι αυτό η Δρακογενιά του Ζέβγου που έγραψε την δίτομη “Σύντομη Μελέτη της Νεοελληνικής Ιστορίας” και του Μπελογιάννη που τον υποστήριξε μέχρι κεραίας με το “Ξένο Κεφάλαιο στην Ελλάδα” το γνώριζε πολύ καλά.

Κλείνοντας λοιπόν το άρθρο μας για την Ελληνική Επανάσταση του 1821 παραθέτουμε κάποια αποσπάσματα και το Γενικό Συμπέρασμα για την Επανάσταση μέσα από την μελέτη του Γιάννη Ζέβγου:

“(..) Η κατανομή της γης ανάμεσα σε Τούρκους και Έλληνες εξηγεί χτυπητά τον έθνικό χαρακτήρα της πάλης του ελληνικού λαού στις παραμονές τού 1821. Στη Στερεά Ελλάδα κατοικούν 247.850 Έλληνες και 20.865 Τούρκοι. Στην Πελοπόννησο κατοικούν 458.000 Έλληνες καί 42.250 Τούρκοι. Στη Δυτική Ελλάδα η καλλιεργημένη γη μοιράζεται εξίσου ανάμεσα σε Τούρκους καί Έλληνες και στήν Ανατολική οι Έλληνες έχουν 5.178.000 στρέμματα και οι Τούρκοι έχουν 2.082.980. Στην Πελοπόννησο οι Έλληνες έχουν 1.500.000 στρέμματα και οι Τούρκοι 3 έκατ. στρέμματα. Οι Τούρκοι είναι σχεδόν το 1/10 τού πληθυσμού και κατέχουν κοντά τη μισή καλλιεργούμενη γή. Έτσι η εθνική απελευθέρωση αποτελεί το βασικό πρόβλημα και τον άξονα κίνησης των εθνικών δυνάμεων.

Ωστόσο δεν είναι μόνο το εθνικό ζήτημα. Έχουν δημιουργηθεί αντιθέσεις ανάμεσα και στις διάφορες τάξεις του ελληνικού λαού καί βγαίνουν στην επιφάνεια με οξύτητα κι’ άλλα προβλήματα και πριν απ’ όλα το αγροτικό. Οι Τούρκοι κατέχουν, όπως είπα σχεδόν τη μισή γη. Μα και η υπόλοιπη γη ανήκε ολοκληρωτικά σχεδόν στους άρχοντες, στην εκκλησία και στα μοναστήρια. Τα μοναστήρια φτάνουν τα 545 αντρικά και 18 γυναικεία και μόνο στο Μωρηά είναι 25 δεσποτάδες. Από 120.000 οικογένειες ελληνικό πληθυσμό στις επαρχίες που απελευθερώθηκαν, οι 100 χιλ. είναι αχτήμονες και οι 20 χιλ. αποτελούν φυσικά τα τζάκια. Αν προσθέσουμε καί τις εξαντλητικές καταπιέσεις και το ξεζούμισμα που δοκίμαζαν οι αγρότες από το αρχοντολόϊ, θα νοιώσουμε το βαθύ μίσος που έθρεψαν ενάντια στούς Τουρκοκοτσαμπάσηδες, όπως τους αποκαλούσαν, και τον κλήρο. Οι τσιφλικάδες, Έλληνες και Τούρκοι, δένουν τους αγρότες με τη γη. Δυναμώνει η δουλοπαροικία. Το αγροτικό πρόβλημα αποτελεί το βαθύτερο κίνητρο της αγροτιάς και την ουσία του εθνικού ζητήματος. Και το αγροτικό κίνημα αυτά τα χρόνια έχει πάρει τεράστιες διαστάσεις με τα βουνά της Ελλάδας να αποτελούν πραγματικά στρατόπεδα.

(…) Η αγροτιά, με πρωτοπόρο τμήμα την κλεφτουριά, αποτελούσε τη βασική κινητήρια δύναμη της επανάστασης. Για τους αγρότες, η λύση του εθνικού ζητήματος θα έλυνε αυτόματα και το αγροτικό πρόβλημα και θα τους έδινε τη γη τους. Η αγροτιά και οι άλλες δημοκρατικές ομάδες του Έθνους, οι ναύτες πριν απ’ όλα, οι μικρέμποροι, οι γυρολόγοι, οι χειροτέχνες, οι μικροδιανοούμενοι κάθε λογής, εμποροϋπάλληλοι, δάσκαλοι, κατώτερος κλήρος, οι σπουδαστές, αποτελούσαν τη δραστήρια επαναστατική δύναμη. Αυτή η εθνική δημοκρατική δύναμη νίκησε την αντίδραση και συντηρητικότητα των ανώτερων τάξεων, παρέσυρε κι αυτές στον επαναστατικό αγώνα.

(…) Το πάρσιμο της Τρίπολης ασφάλισε την επανάσταση στην Πελοπόννησο. Ξεμηδενίστηκε η κυριώτερη πολεμική δύναμη των Τούρκων που βρίσκονταν στο Μωρηά. Ο λαός γιόμισε όπλα, το ηθικό του πύργωσε. Μόνο οι κοτσαμπάσηδες λυσσούσαν άπ ’το κακό τους. Απ αυτή τη στιγμή είχαν αναγνωρίσει και την έξουσία του Υψηλάντη, όπως θα δούμε. “Άστούς” λέει ο Κολοκοτρώνης, “έλπιζαν να κληρονομήσουν τους Τούρκους και να μείνουν αυτοί στο κατόπι τους , μα αργά το συλλογίστηκαν”.

(…) Ο Ν. Ζαχαριάδης φέρνει τους Κολοκοτρωναίους σαν υπόδειγμα εθνικών αγωνιστών. Από παιδί κλέφτης ο Θεόδωρος, χιλιοκυνηγημένος, έκανε τον κουρσάρο με τους αρματωλούς του Ολύμπου στη Σκιάθο, έγινε ταγματάρχης στον αγγλικό στρατό των Εφτανήσων και ξέρει να χρησιμοποιεί υπέροχα τις υπάρχουσες στρατηγικές δυνατότητες. Άμα δε μπορεί να χτυπηθεί κατά μέτωπο με τον εχτρό, τον χτυπάει στα πλάγια, πιάνει τα περάσματα στα βουνά, του κόβει τις συγκοινωνίες και τον τσακίζει κομμάτια στα όπως θέλει αυτός, ή τον γονατίζει απ’ την πείνα . Έτσι έγινε στην Τρίπολη και με το Δράμαλη. Άμα δε μπορεί ούτε αυτό να κάνει, όπως έγινε με τον Μπραΐμη, εφαρμόζει την ταχτική του κλεφτοπόλεμου και δε διστάζει να βάλει σ’ ενέργεια την επαναστατική τρομοκρατία.

(…) η κλεφτουριά, αυτό το πολεμικό προϊόν της αγροτιάς, μαζί με τους αρματωλούς, αποτέλεσε τα βασικά μαχητικά στελέχη του επαναστατικού στρατού που πλαισίωσαν τις αγροτικές μάζες. Σύμφωνα με τους αριθμούς που δίνουν τα μητρώα των αγωνιστών, την επανάσταση την υπεράσπισαν στη στεριά 26 χιλ, στη θάλασσα 2.970. Σ’ αυτό το ποσόν υπολογίζονται μόνο οι μάχιμοι, κι ’όχι η άλλη μερίδα πού εφοδίαζε τα στρατόπεδα, περιέθαλπε τους λαβωμένους, κλπ. Ο αριθμός τους δεν ήταν μικρός, αν πάρουμε ύπ’ όψει μας ότι ο μεγαλύτερος τούρκικος στρατός που κατέβηκε με το Δράμαλη, δεν ξεπερνούσε τους 35.000 .

(…) Η μαζικότητα του κινήματος, η επαναστατική ιδιότητα του καινούριου στρατού, ο ερχομός παλαιμάχων στελεχών των Ναπολεντείων πολέμων, έδιναν τ’ απαραίτητα στοιχεία για την οργάνωση ταχτικού στρατού.

Οι αστοί ιστορικοί την αιτία της μη οργάνωσης ταχτικού στρατού την αποδίνουν στη μάζα, που περιφρονούσε τάχα κάθε φράγκικο. Ωστόσο στην Αίγυπτο οι Φελλάχοι αποτέλεσαν θαυμάσια τάγματα ταχτικών. Η βασική αιτία βρίσκεται στο ότι οι έμπορο – κοτσαμπάσηδες με τον πολιτικό τους αρχηγό το Μαυροκορδάτο, δεν πίστευαν στις δυνάμεις της επανάστασης και δεν καταπιάστηκαν ποτέ στα σοβαρά να τις οργανώσουν.Έτσι η επανάσταση κράτησε σ’ όλη της τη διάρκεια με τις άταχτες λαοδημιούργητες δυνάμεις.

Σημ. – Από το γενικό συμπέρασμα του Γ. Ζέβγου για την Επανάσταση του 1821:

(…) Η εθνικο-δημοκρατική επαναστατική κίνηση, που άρχισε με το Ρήγα το Βελεστινλή, για ν’ αγκαλιάσει και να μετασχηματίσει δημοκρατικά ολόκληρη την οθωμανική αυτοκρατορία, βρήκε το στεφάνωμά της στην ελληνική εθνικοαπελευθερωτική Επανάσταση του 1821. Αυτη η επανάσταση ήταν έργο πριν άπ’ όλα των λαϊκών μαζών και πρώτα της φτωχής αγροτιάς, φανέρωσε τις μεγάλες δυνάμεις των λαϊκών μαζών. Ποια είναι τ’ αποτελέσματα αυτών των αγώνων; Απ’ το νεοδημιουργημένο Ελληνικό κράτος έμειναν έξω περισσότερες απ’ τις μισές ελληνικές επαρχίες. Η Ήπειρος, η Θεσσαλία, τα Εφτάνησα, η Χιός, η Μυτιλήνη, η Σάμος, η Κρήτη, και τέλος τα Δωδεκάνησα και η Κύπρος, που δεν πήραν μέρος στην επανάσταση, το εθνικό ζήτημα δε λύθηκε, μισολύθηκε μόνο. Αυτό το αποτέλεσμα ήταν αρκετό ν’αποτελέσει αφετηρία ανάπτυξης των καινούριων παραγωγικών δυνάμεων και ελεύτερης δημιουργίας Νεο Ελληνικού εθνικού πολιτισμού πράμμα που αποτελούσε την ιστορική ανόγκη και βαθύτερη αιτία της Επανάστασης : Δε δημιουργήθηκαν οι κατάλληλοι όροι. Το νεοδημιουργημένο κράτος ήταν ένα “πολιτικό φάντασμα που μπορεί να παραβληθεί μόνο με τα Βαγνερικά ανθρωπάρια του Φάουστ” γράφει ο Μαρξ.

Προορίζονταν απ’ τον αντιδραστικό Τσαρισμό για πολιτικός πρόσκοπος και απ’ τη συντηρητική Αγγλία για πεδίο οικονομικοπολιτικής εκμετάλλευσης. Τις δημοκρατικές ελευθερίες τις έπνιξε η πολιτική των εμποροκοτσαμπάσηδων που επέβαλε την “ελέω Θεού” μοναρχία. Το αγροτικό ζήτημα μπήκε στο δρόμο αντιδραστικής λύσης. Η γη κρατικοποιήθηκε και δόθηκε υποθήκη ατους Εγγλέζους τραπεζίτες. Τα τοκογλυφικά δάνεια αποτέλεσαν αφετηρία οικονομικής υποδούλωσης της χώρας. Πριν λυτρωθεί ο ελληνικός λαός από τους αγάδες άρχισε να νοιώθει τις αλυσίδες των μεγιστάνων του κεφαλαίου. Η εθνικολαϊκή επανάσταση, κομμάτι της μεγάλης επαναστατικής κίνησης που ξεπήδησε απ’ τό 1789, απότυχε.

Ποιες είναι οι αιτίες; Η αστική τάξη, που ιστορικό της καθήκον ήταν να καθοδηγήσει το Έθνος στους εθνικοδημοκρατικούς του αγώνες, στάθηκε ανίκανη να εκπληρώσει τον ιστορικό της προορισμό. Αντί να στηριχτεί στις λαϊκές μάζες, συνασπισμένη μα τους τσιφλικάδες ευνούχισε την Επανάσταση και ζητώντας σωτηρία από τη συντηρητική Αγγλία και από την Τσαρική Ρωσσία παράδωσε την τύχη της Επανάστασης για να καταλήξει στην “ελέω θεού” μοναρχία.

Και εδώ πρέπει να τονιστεί η βαριά ευθύνη των Φιλικών. Οι εμποροκοτσαμπάσηδες έβαλαν τα στενά τους ταξικά συμφέροντα πάνου από το συφέρο του Έθνους και ευνούχισαν τις δυνάμεις τής επανάστασης. Μα οι Φιλικοί έτοιμοι για κάθε θυσία δεν μπόρεσαν πιάσουν το πρόβλημα της Επανάστασης στο σύνολό του. Δε ζήτησαν να στηριχτούν στις λαϊκές μάζες να δώσουν τη γη στην αγροτιά, να σχηματίσουν εθνικολαϊκή κυβέρνηση και να Εκμηδενίσουν, εν ανάγκη με την επαναστατική βία, κάθε αντίδραση. Η δράση του

Οικονόμου στην Ύδρα, του Λογοθέτη στη Σάμο, η αποφαστικότητα της αγροτιάς στα Βέρβαινα απόδειξαν ότι αυτή η λύση ήταν ολότελα δυνατή. Αυτές oι διαπιστώσεις για την ατυχία της Επανάστασης είναι τα πιο τρανά διδάγματα που μας δίνει η μελέτη της Επανάστασης του 1821. Το αγωνιζόμενο έθνος είναι υποχρεωμένο να κάνει χτήμα του και να μετουσιώσει σε πράξη τα ιστορικά αυτά διδάγματα ιδίως στις τωρινές φοβερές στιγμές, αν θέλει οι αγώνες του και οι θυσίες του να μην ακολουθήσουν τύχη του 1821.

Αυτή η τύχη της Επανάστασης προκαθόρισε την κατοπινή βασανιστική πορεία ανάπτυξης του ελληνικού λαού. Το ελληνικό έθνος, μόλις άφησε τα όπλα, καταματωμένο και ξαντλημένο από την ιερή αιμορραγία, βρέθηκε αναγκασμένο να αρχίσει τον ίδιο αγώνα του Σίσυφου για να λύσει τα ίδια προβλήματα: το εθνικό, το αγροτικό, το πολιτειακό, το γλωσσικό, για να κάνει τον δημοκρατικό του μετασχηματισμό”.