Ο νεοφασίστας Κώστας Πλεύρης υμνολογεί τον Ιωάννη Καποδίστρια και ο κριτικός Κινηματογράφου Νίκος Τσαγκαράκης κάνει λόγο για την “δραματουργικά παιδαριώδης, ρητορικά καφενειακή” ταινία του Γ. Σμαραγδή

Dec 31, 2025 | Ιστορία, Πολιτισμός | 0 comments

Του Γιώργη Γιαννακέλλη

Ως γνωστό η ταινία «Καποδίστριας» του Γιάννη Σμαραγδή έχει διχάσει κριτικούς και κοινό. Αυτό που είναι αναμφισβήτητο πάντως είναι ότι σημειώνει τεράστια εμπορική επιτυχία, ξεπερνώντας τα 145.000 εισιτήρια μέσα σε μόλις τέσσερις ημέρες.

Εμείς την άποψη μας γι’ αυτό το δημιούργημα του σκηνοθέτη Γ. Σμαραγδή την έχουμε εκφράσει.

Παρακάτω θα παραθέσουμε δυο αντικρουόμενες απόψεις για την κριτική που έχει επίκεντρο το κινηματογραφικό έργο και την πολιτική παρουσία στην πολιτική ζωή του Ιωάννη Καποδίστρια.

Η πρώτη είναι του θεμελιωτή του νεοφασισμού στην χώρα μας Κώστα Πλεύρη που θαυμάζει απεριόριστα τον πρώτο κυβερνήτη της χώρας μας και είναι λάβρος απέναντι σε όσους επικρίνουν την προσωπικότητά του. Πρόκειται για νεοφασιστική λογική χωρίς μάσκα

Δεν πρόκειται απλώς για μια αφελή ή προκλητική άποψη γύρω από τον Ιωάννης Καποδίστριας. Πρόκειται για ωμή ομολογία πολιτικής πίστης. Όταν η κατάργηση του Συντάγματος, το κλείσιμο της Βουλής και η περιφρόνηση κάθε λαϊκής εκπροσώπησης προβάλλονται όχι ως ιστορικά προβλήματα αλλά ως αρετές, τότε δεν έχουμε «ανάγνωση της Ιστορίας» αλλά φασιστικό εγχειρίδιο.

Η λογική «κυβέρνηση χωρίς Βουλή», «θαυμασμός για την κατάργηση του Συντάγματος» και «έπαινος στην εξορία των βουλευτών» δεν είναι ούτε παρεξήγηση ούτε υπερβολή. Είναι ο πυρήνας του αυταρχισμού: ο λαός ανίκανος, η δημοκρατία περιττή, ο “μεγάλος άνδρας” σωτήρας. Αυτή ακριβώς ήταν –και παραμένει– η ιδεολογική μήτρα του φασισμού.

Το πιο αποκαλυπτικό όμως είναι το τελευταίο: «Έκλεισε τη Βουλή αναίμακτα, οι άλλοι οι κοινοβουλευτικοί τον σκότωσαν». Δηλαδή, αν η Ιστορία δεν υποτάσσεται στον αυταρχισμό, τότε φταίει η ίδια η δημοκρατία.

Όταν τέτοια “επιχειρήματα” επιστρατεύονται για να υπερασπιστούν μια ταινία, το πρόβλημα δεν είναι ο κινηματογράφος. Είναι ότι ο νεοφασισμός μιλάει πια ανοιχτά, χωρίς προσχήματα, ζητώντας όχι απλώς να τον ανεχτούμε, αλλά να τον θαυμάσουμε:

Η άλλη άποψη είναι του Κριτικού Κινηματογράφου Νίκου Τσαγκαράκη και εστιάζεται καθαρά στην ταινία

ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ

Σκην.: Γιάννης Σμαραγδής

Πρωτ.: Αντώνης Μυριαγκός, Φίνμπαρ Λιντς, Ηλέκτρα Φραγκιαδάκη

Μετά από επανειλημμένες επιτυχίες στο εξωτερικό ως διπλωμάτης της Ρωσικής Αυλής κι έπειτα υπουργός Εξωτερικών του τσάρου Αλεξάνδρου, ο Ιωάννης Καποδίστριας φτάνει στην Ελλάδα ως ο πρώτος Κυβερνήτης της, για να προσπαθήσει να στήσει στα πόδια του το νεοσύστατο ελληνικό κράτος, συναντώντας εμπόδια από τους κοτζαμπάσηδες.

Ακόμα ένα βιογραφικό δράμα του Σμαραγδή, μετά από εκείνα για τον Κωνσταντίνο Καβάφη (1996), τον Δομήνικο Θεοτοκόπουλο (2007), τον Ιωάννη Βαρβάκη (2012) και τον Νίκο Καζαντζάκη (2017).

Σκηνοθετικά πρόχειρη, δραματουργικά παιδαριώδης, ρητορικά καφενειακή, η νέα ταινία του σκηνοθέτη δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από τις προηγούμενές του, κερδίζοντας επάξια τη θέση της ανάμεσα στις χειρότερες της χρονιάς. Όλα τα γνωρίσματα του σκηνοθέτη επαναλαμβάνονται εδώ: μονομέρεια, υπεραπλούστευση, λαϊκισμός, μανιχαϊσμός, θυματοποίηση, θρησκοληψία, μεσσιανισμός και φυσικά εθνικισμός με τη μορφή ελληνικού εξαιρετισμού.

Κι αυτά αφορούν μόνο τον χειρισμό του θέματος, καθώς αισθητικά η ταινία διακρίνεται επιπλέον από στερεοτυπία, προχειρότητα και κακοτεχνία. Ο Αντώνης Μυριαγκός καταφέρνει να είναι πιο ευπαρουσίαστος συγκριτικά με το υπόλοιπο καστ, αλλά τελικά όλοι μαζί αδικούνται από το ασόβαρο υλικό το οποίο τους ανατίθεται κι έναν σκηνοθέτη που δεν ενδιαφέρεται για πολλά περισσότερα από την ιδεοληψία του.

Ένα λεπτομερειακό αλλά ενδεικτικό παράδειγμα είναι οι τίτλοι που προσδιορίζουν τον τόπο και τον χρόνο των σκηνών. Μια συνηθισμένη σύμβαση που εδώ εφαρμόζεται τόσο καταχρηστικά, ώστε καταντάει αστεία. Οι τοποθεσίες κι οι χρονολογίες εμφανίζονται κυριολεκτικά σχεδόν σε κάθε σκηνή, ακόμα και σ’ αυτές που δεν υπάρχει καμία περίπτωση ο θεατής να μπερδευτεί, αφού τα πρόσωπα κι οι τοποθεσίες είναι από μόνα τους αυτονόητοι δείκτες για τη συνοχή μεταξύ των σκηνών. Η ειρωνεία είναι ότι έρχεται τελικά μια στιγμή όπου το 1819 ο Μέτερνιχ με τον Μέισον σχεδιάζουν να διαβάλουν τη φήμη του Καποδίστρια στον τσάρο, που φαίνεται να πέφτει θύμα του σχεδίου τους στην αμέσως επόμενη σκηνή, η οποία όμως εκτυλίσσεται το… 1821, δύο ολόκληρα χρόνια αργότερα!

Από ‘κει και πέρα, όρεξη να ‘χει κανείς: ο Καποδίστριας θαυμάζεται, ευγνωμονείται κι εκθειάζεται από άλλους χαρακτήρες σχεδόν σε κάθε σκηνή, ενώ σκιαγραφείται ως ένας πολιτικός Χριστός, καθώς το Ναύπλιο τον καλωσορίζει μετά βαΐων και κλάδων κι ο ίδιος μιλάει για τον πολιτικό Γολγοθά που καλείται ν’ ανέβει. Ακόμα κι ο Μέτερνιχ προς το τέλος παθαίνει στιγμιαίες διαλείψεις κι αρχίζει να επαινεί τον εχθρό του πριν επανέλθει στην εργοστασιακή του ρύθμιση να συνεχίσει να τον μισεί μ’ αυτό το τραγελαφικά στερεότυπο ύφος που θυμίζει διασταύρωση Κόμη Όλαφ από τον «Λέμονι Σνίκετ» και Κυρίου Μπερνς από τους «Σίμπσονς».

Επίσης, εκτός του ότι εκφέρονται με αδούλευτες, κακόηχες αγγλικές προφορές, οι διάλογοι είναι απελπιστικά επεξηγηματικοί, ‘ταΐζοντας’ στον θεατή την πληροφορία αντί να τη δημιουργήσουν δραματουργικά. Στην πρώτη σκηνή του έργου ο Νικόδημος μάς πληροφορεί χαζοχαρούμενα ότι έφτασαν στην Ελβετία, παρότι η γραπτή εισαγωγή αλλά και ο χωροχρονικός τίτλος μάς έχουν ήδη δώσει τη συγκεκριμένη πληροφορία. Σε άλλα σημεία, οι πράξεις του Καποδίστρια εξηγούνται από άλλους χαρακτήρες πριν καν ολοκληρωθούν, υπεραπλουστεύοντας την αφήγηση σαν αυτή να απευθύνεται σε παιδιά.

Δεδομένου ότι πρόκειται για ταινία του Σμαραγδή, η ελληνική ανωτερότητα δε θα μπορούσε να μην τονίζεται με κάθε δυνατή -και καταγέλαστη– αφορμή: υπάρχουν δύο πανομοιότυπες σκηνές θριαμβευτικής υποδοχής στον Καποδίστρια από τους Ελβετούς, οι οποίοι γίνονται σύσσωμοι φιλέλληνες· ο Πούσκιν μαθαίνει να μιλάει ελληνικά· υπογραμμίζεται υπεροπτικά ότι ο τσάρος στέλνει έλληνα διπλωμάτη στην Ελβετία αντί για ρώσο κι αργότερα παρασημοφορεί τους δύο έλληνες αξιωματούχους του, Καποδίστρια και Υψηλάντη· τονίζεται επανειλημμένα ότι φυσικά όλες οι επιστήμες κι οι τέχνες ξεκίνησαν από την Ελλάδα, ενώ ο Σμαραγδής ενσωματώνει στο σενάριο τον ανεδαφικό ισχυρισμό που έχει διατυπώσει και σε συνεντεύξεις του, περί λαού με τρεις πολιτισμούς (Μινωικό, Κλασικό, Βυζαντινό), κι ως τέτοιου μοναδικού στον κόσμο.

Η θρησκοληψία έρχεται σαν κερασάκι, αφού πέρα από τον παραλληλισμό με τον Χριστό, έχουμε κι αυτή την έρμη την Παναγία, η οποία όχι απλώς εμφανίζεται επανειλημμένα σε μια κακόμοιρη απεικόνιση, αλλά μένει κανείς με την απορία, αφού είχε σώσει τον Καποδίστρια από την πτώση του απ’ το άλογο, γιατί άραγε δεν επεμβαίνει για να τον σώσει κι απ’ τη δολοφονία του.

0 Comments

Submit a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Μιχάλης Κατσαρός. Ο ποιητής της ήττας και της αξιοπρέπειας (Πέθανε σαν σήμερα το 1998)

Γεννημένος στην Κυπαρισσία το 1921, o Μιχάλης Κατσαρός  έχει να παρουσιάσει μια ζωή αγώνες αλλά και αξιοθαύμαστη  καλλιτεχνική δημιουργία. Από αεροπόρος στο Αλβανικό μέτωπο, στρατεύτηκε στις γραμμές του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ  στην διάρκεια της φασιστικής κατοχής.Η...

Σαν σήμερα η αποτυχημένη προσπάθεια της 17Ν να εκτελέσει τον Βαρδή Βαρδινογιάννη. – Ο δωσίλογος και μαυραγορίτης “διαβολογιατρός” που έβαλε τα θεμέλια της οικονομικής αυτοκρατορίας και εκτέλεσε η ΟΠΛΑ.

Του Γ. Γ. Σαν σήμερα 20/11/1990 αποτυγχάνει η προσπάθεια της 17 Νοέμβρη να εκτελέσει τον Βαρδή Βαρδινογιάννη στην πλατεία Διλβόη της Νέας Ερυθραία. Δεν θα αναφέρουμε λεπτομέρειες για το περιστατικό. Στην πολυσέλιδη προκήρυξη της η 17Ν εξηγεί γιατί επέλεξε αυτόν τον...

Τιμωρούν όσους υπερασπίζονται το δημόσιο σχολείο

Χθες δημοσιεύσαμε στο ΒΑΘΥ ΚΟΚΚΙΝΟ την είδηση για τη νέα δίωξη που στρέφεται εναντίον συνδικαλιστών εκπαιδευτικών της Ενότητας Αντίστασης Ανατροπής στον Πειραιά. Σήμερα έρχεται μια ακόμη εξέλιξη, που δείχνει ότι η υπόθεση των διώξεων στον χώρο της δημόσιας εκπαίδευσης...

Αφιέρωμα στον Ισπανό αναρχικό Χοσέ Μπουεναβεντούρα Ντουρρούτι ο οποίος πέθανε σαν σήμερα το 1936

Σαν σήμερα το 1936, ξεψύχησε ο Χοσέ Μπουεναβεντούρα Ντουρρούτι Ντουμάνγκε (Buenaventura Durruti Dumange), με την αιτία του θανάτου του να αποδίδεται σε πολλές εκδοχές. (Κάποιοι ιστορικοί την αποδίδουν σε ατύχημα, άλλοι σε δολοφονία …). Ο Χοσέ Μπουεναβεντούρα...

Μητσοτάκης: Απαγορεύει τα social media στους κάτω των 15, αλλά διαφημίζει το ακατάλληλο για ανηλίκους GTA VI!

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε τον Απρίλη του 2026 ότι από την 1η Γενάρη 2027 θα απαγορευτεί η πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 15 ετών. Το μέτρο μάλιστα ψηφίστηκε από τη Βουλή τον Οκτώβρη. Και τώρα, στο βίντεο για την καταβολή του έκτακτου...

Όταν η αστυνομική αυθαιρεσία γίνεται υπηρεσιακό καθήκον και η άρνηση συμμετοχής παράπτωμα!

Η γελοιογραφία, του Τάσου Αναστασίου, είναι πραγματικά εύστοχη. Και γίνεται ακόμη πιο αποκαλυπτική αν θυμηθούμε την προσχηματική δικαιολογία που επαναλαμβάνει -όπως σήμερα το πρωί στην ραδιοφωνική εκπομπή του Παύλου Τσίμα, στο mega news 104 6- ο υπουργός Προστασίας...

20 Νοέμβρη 1946: Η σφαγή στην Ξηρόβρυση του Κιλκίς

Στις 20 Νοέμβρη του 1946 συνέβη μια από τις μεγαλύτερες σφαγές άμαχου πληθυσμού σε ένα χωρίο του Κιλκίς, την Ξηρόβρυση. Όπως αναφέρει ο Ηλίας Μεταλλίδης* (γεννημένος στην Ξηρόβρυση και μέλος του ΚΚΕ και της ΕΠΟΝ) στο βιβλίο του «Θυμόμαστε, Διδασκόμαστε, Προχωράμε»:...

Τέξας: 63 λεπτά αγωνίας μέχρι να εκτελεστεί ένας 70χρονος – Αλλά τελικά, η θανατική ποινή αποτρέπει το έγκλημα;

Άλλη μια εκτέλεση στις ΗΠΑ. Άλλο ένα επεισόδιο κρατικής βαρβαρότητας, αυτή τη φορά στο Τέξας, όπου ένας 70χρονος κρατούμενος, ο Ρεϊνάλντο Ντένες, χρειάστηκε να περάσει 63 λεπτά δεμένος στο εκτελεστικό κρεβάτι μέχρι να διαπιστωθεί ο θάνατός του. Η εκτέλεση...

6ος πλέον ο Μπογιόπουλος και ο Real FM στο 7 με 8 το βράδυ

Πηγή: e-tetradio.gr Εδώ και πολλά χρόνια ο Νίκος Μπογιόπουλος κατάφερνε κάτι, πραγματικά, πολύ σημαντικό: ήταν πρώτος ανάμεσα σε όλους τους ραδιοσταθμούς στην ώρα του, στις 7 το απόγευμα. Αυτό μέχρι φέτος όμως, μέχρι την τωρινή σεζόν που ξεκίνησε προ διμήνου. Ο...

Όταν ακόμη και ο αστικός Τύπος μιλάει για χειραγώγηση της Δικαιοσύνης, οι δικαστικές ενώσεις δεν ακούν τίποτα;

Του Γιώργη Γιαννακέλλη Από το πρωτοσέλιδο του Documento μέχρι τις σημερινές αιχμές του in.gr για την αρχειοθέτηση της μήνυσης στελέχους της ΕΥΠ, η κυβερνητική παρέμβαση στη Δικαιοσύνη ομολογείται πλέον ανοιχτά. Η εκκωφαντική σιωπή των δικαστικών συνδικαλιστών και η...

Επιλεγμένα Video