Του Κώστα Βαξεβάνη – Documento

Σε µια θεώρηση που µπορεί να χαρακτηριστεί και λαϊκίστικη, αλλά δεν µπορεί να αµφισβητηθεί η αλήθεια της, τον Κυριάκο Μητσοτάκη δεν τον ενδιαφέρει πόσο στοιχίζει το λεµόνι κι αν είναι καλή η πατάτα. Μπορεί να φάει τα καλύτερα, χωρίς να τον ενδιαφέρει η τιµή. Το ίδιο ισχύει και για την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και µη θεσµική κουµανταδόρο της ΕΕ, κυρία Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Αν υπήρχε παρατηρητήριο στην κατανάλωση που κάνουν οι πολιτικοί, η υπόλοιπη χώρα θα είχε αυτοκτονήσει. Ή θα έβαζε φωτιά στα ρεστοράν πολυτελείας και τα ντελικατέσεν (κι αυτό λαϊκισµός). Από την άλλη µεριά, ο Μητσοτάκης, ακόµη και η σιδηρά κυρία Φον ντερ Λάιεν, από τον θεσµικό ρόλο που έχουν, ο οποίος πρέπει να ταυτίζεται µε την υπεράσπιση του δηµόσιου συµφέροντος, οφείλουν να ενδιαφέρονται και για την τιµή των προϊόντων και για την ποιότητά τους ανεξάρτητα από το πώς ζουν οι ίδιοι. Ακόµη κι αν υποθέσουµε ότι ο Ελληνας πρωθυπουργός δεν ξέρει πόσο κάνει το εισιτήριο στο µετρό και τι χρώµα έχει η τσακώνικη µελιτζάνα, είναι υποχρεωµένος να λειτουργεί προς το συµφέρον της χώρας.

Πριν από µερικές µέρες η Ελλάδα µε απόφαση της κυβέρνησης (συν)τάχθηκε υπέρ της συµφωνίας Mercosur, σε αντίθεση µε τη Γαλλία, την Αυστρία, την Πολωνία, την Ιρλανδία και την Ουγγαρία που την καταψήφισαν. Η ελληνική κυβέρνηση πανηγύρισε για τη Mercosur, την οποία περιέγραψε ως εµπορική συµφωνία που θα ευνοήσει τις εξαγωγές. Η συµφωνία αφορά την ΕΕ και τις χώρες της Λατινικής Αµερικής: Βραζιλία, Αργεντινή, Παραγουάη, Ουρουγουάη και Βολιβία. Τα προϊόντα µεταξύ των χωρών θα διακινούνται χωρίς δασµούς και θα γίνουν στη Λατινική Αµερική πλούσιοι κι εµείς πλουσιότεροι λόγω αυτής της άφθονης και υπερχειλίζουσας εµπορίας. Είναι έτσι;

Για τη Γερµανία είναι ακόµη καλύτερα. Θα εξάγει χωρίς δασµούς και περιορισµούς αυτοκίνητα και µηχανήµατα στις νέες µεγάλες αγορές. Αυτές µε τη σειρά τους θα στέλνουν άφθονα αγροτικά προϊόντα στην Ευρώπη. Φτηνά, πολλά και αµφίβολης ποιότητας. Τι σηµαίνει αυτό; Οτι ο Ελληνας θα αγοράζει φτηνό λατινοαµερικανικό λεµόνι ενώ τα ελληνικά ποιοτικά προϊόντα, που είναι ακριβά, δεν θα µπορούν να πουληθούν. Αυτή η «ανταγωνιστικότητα», που στην πραγµατικότητα είναι αθέµιτος ανταγωνισµός, θα οδηγήσει σε καταστροφή την ελληνική γεωργία και κτηνοτροφία.

Τι συνέβη όµως; Κάποιοι πήραν την απόφαση να υπογράψουν µια ευεργετική συµφωνία και ζούµε τα απόνερα; Τα πράγµατα είναι αντίστροφα. Κάποια funds και εταιρείες στην Ευρώπη αποφάσισαν να επενδύσουν στις νέες παρθένες σχετικά χώρες, µε τις απέραντες πεδιάδες και τις ευνοϊκές συνθήκες για την κερδοφορία. Ετσι εποικίζουν οργανωµένα τα κράτη της Λατινικής Αµερικής για να παραγάγουν προϊόντα γης φτηνά, µεγιστοποιώντας το κέρδος. Μεταφέρουν λοιπόν την ευρωπαϊκή τεχνογνωσία δυτικά και κερδίζουν χωρίς τους περιορισµούς που υπάρχουν στην Ευρώπη. H «µεγάλη επένδυση» είναι εφικτή γιατί η ΕΕ ανοίγει τα σύνορά της και δίνει την άδεια να καταναλωθούν προϊόντα που δεν πληρούν τους υγειονοµικούς και ποιοτικούς κανόνες στην Ευρώπη. Τα funds πλουτίζουν, οι ευρωπαϊκές χώρες µε βαριά βιοµηχανία είναι win win, αλλά οι χώρες όπως η Ελλάδα µε γεωργική και κτηνοτροφική παραγωγή καταστρέφονται, αφού θα εισάγονται πάµφθηνα προϊόντα από τη Λατινική Αµερική.

Ο Ελληνας παραγωγός είναι χαµένος οικονοµικά, αλλά και ο ευνοηµένος λόγω χαµηλών τιµών καταναλωτής είναι αναγκασµένος να αγοράζει προϊόντα που είναι επικίνδυνα για την υγεία. Τουλάχιστον 52 σκευάσµατα που χρησιµοποιούνται για καλλιέργειες στις χώρες Mercosur είναι απαγορευµένα εδώ και δεκαετίες στην Ευρώπη ως καρκινογόνα και τοξικά. Ο µεγάλος χαµένος είναι η πρωτογενής παραγωγή, καθώς θα χρειαστούν ελάχιστα χρόνια ώστε να κατακτηθεί η ελληνική αγορά από τα φτηνά εισαγόµενα. Στη συνέχεια θα εξαφανιστεί κάθε ενασχόληση µε τη γη. Οσοι ζουν στην ύπαιθρο θα γίνουν στην καλύτερη περίπτωση σερβιτόροι και νεοταϊλανδέζικο προσωπικό στον τουρισµό. ∆εν θα υπάρχει ντοµάτα που να µυρίζει ντοµάτα, ούτε αιγοπρόβατο για να βοσκήσει στα λιβάδια. Αργά ή γρήγορα τα χέρσα χωράφια και κατ’ επέκταση οι άνθρωποι θα πουληθούν σε τιµή ευκαιρίας.

Μοιάζει µε θεωρία συνωµοσίας και είναι η συνωµοσία των ισχυρών ενάντια στους ανίσχυρους της ΕΕ. Από την εποχή που η Ελλάδα ξεκίνησε την ενταξιακή διαδικασία για την τότε ΕΟΚ ήταν ξεκάθαρο ότι οι αποφάσεις λαµβάνονταν στις Βρυξέλλες και ερήµην των εθνικών κοινοβουλίων. Θεωρητικά η Ευρωπαϊκή Ενωση, η οποία δεν είχε τίποτα κοινό (ούτε οικονοµία, ούτε πολιτική ούτε σύστηµα διοίκησης και απέκτησε µόνο αργότερα κοινό νόµισµα) έκανε έναν καταµερισµό για το τι θα παράγουν οι χώρες-µέλη. ∆εν ήταν σχεδιασµός µε την έννοια ότι αφουγκραζόταν τα συγκριτικά πλεονεκτήµατα και τις συνθήκες της κάθε χώρας, αλλά καταµερισµός µε βάση τα συµφέροντα. Η Ελλάδα, για παράδειγµα, βγήκε από τις ευνοϊκές ρυθµίσεις για την παραγωγή ζάχαρης γιατί έπρεπε να ευνοηθούν η Γαλλία και η Ολλανδία. Η ΕΕ χρηµατοδότησε το ξεκλήρισµα παραδοσιακών καλλιεργειών προς όφελος του «σχεδιασµού». 

Από την άλλη πλευρά, η λογική των επιδοτήσεων χωρίς ποιοτικά και ποσοτικά χαρακτηριστικά (επιδότηση ανά στρέµµα) δηµιούργησε µια παρασιτική λειτουργία στην πρωτογενή παραγωγή. Ηταν πιο συµφέρον να παίρνεις επιδοτήσεις µε κόλπα και ψεύτικα στρέµµατα ή πρόβατα παρά να καλλιεργείς µε φιλοδοξίες ποιότητας. Η αγροτική ύπαιθρος δεν παραιτήθηκε µόνο αλλά παρατήθηκε στο έλεος του εµπειρισµού. Κατά καιρούς έβγαιναν φήµες για το πόσο κερδοφόρα είναι η καλλιέργεια του ακτινίδιου, του ροδιού ή του ιπποφαούς και υπαγόρευαν τις επιλογές. Οι γεωπόνοι και οι κτηνίατροι, αντί να είναι στα χωράφια, ήταν στα γραφεία για να δηλώνουν «όλα τα στρέµµατα». 

Στην Ολλανδία και την Πολωνία δηµιουργούνταν ολόκληρες γεωργικές µονάδες µε προδιαγραφές, επιστηµονική καθοδήγηση και κρατική µέριµνα, αλλά στην Ελλάδα το µαγικό κέρδος αφηνόταν ως µοναδικός ρυθµιστής της αγοράς. Το κέρδος ήταν µόνο από τους «Φραπέδες» του ΟΠΕΚΕΠΕ και τους «Χασάπηδες» της λαµογιάς. Γιατί ο αγρότης και ο κτηνοτρόφος έπαιρνε 10 λεπτά στο χωράφι για όσα οι επιτήδειοι πουλούσαν 15 φορές πάνω στο ράφι.

Κάπως έτσι γράφτηκε η ιστορία της ελληνικής πρωτογενούς παραγωγής και εδώ και χρόνια ήταν ορατό σε όλους ότι δεν µπορεί να είναι ούτε µεγάλη ούτε σπουδαία. Η Mercosur έρχεται να βάλει την ταφόπλακα στον τάφο που έχει ανοιχτεί πολλά χρόνια τώρα. Η Ελλάδα στον ευρωπαϊκό καταµερισµό κέρδους των funds και των «επενδυτών» θα πουλάει τουριστικές υπηρεσίες και ηλιόλουστο χαµαλίκι. Ο Ελληνας δεν θα έχει ιδιοκτησία, παραγωγή και πρωτογενή προϊόντα. Στην πραγµατικότητα δεν θα έχει χώρα. 

Ποιος κινεί τα νήµαταστην ΕΕ; Γιατί η κυβέρνηση Μητσοτάκη συντάσσεται µε το σχέδιο αποπαραγωγικοποίησης της χώρας; Ποια συµφέροντα εξυπηρετεί; Πάντως όχι των αγροτών τους οποίους αρνιόταν εδώ και καιρό να δει. Ούτε των καταναλωτών. Ο Ελληνας πρωθυπουργός υπερασπίζεται συµφέροντα ενώ λογικά δεν έχει λόγο να τα προωθεί. Ισως έχει κάποια συγγένεια, αλλά εκτός γάµου. Από την εξώγαµη σχέση της ΕΕ µε επιτήδειους.