Η συζήτηση που ανοίγει στη Γερμανία για κατάργηση στην πράξη του 8ωρου δεν είναι ένα «τεχνικό» ζήτημα οργάνωσης της εργασίας. Είναι μια ωμή υπενθύμιση ότι ο καπιταλισμός, ιδιαίτερα στη σημερινή του σάπια και επιθετική φάση, δεν αναγνωρίζει κανένα δικαίωμα ως μόνιμο. Ο,τι κέρδισε η εργατική τάξη με αίμα, απεργίες, φυλακές και νεκρούς, μπορεί ανά πάσα στιγμή να ξηλωθεί όταν το κεφάλαιο το θεωρήσει αναγκαίο για τα κέρδη του.

Η κυβέρνηση του Φρίντριχ Μερτς στη Γερμανία προωθεί αλλαγές που ανοίγουν τον δρόμο για εργασία έως και 13 ώρες ημερησίως και 72 ώρες την εβδομάδα. Κι όλα αυτά παρουσιάζονται με τις γνωστές λέξεις-παγίδες: «ευελιξία», «εκσυγχρονισμός», «ανάγκες της αγοράς». Πίσω όμως από τη βιτρίνα κρύβεται η ίδια παλιά βαρβαρότητα: περισσότερη δουλειά, λιγότερη ζωή, μεγαλύτερη εκμετάλλευση.

Και εδώ προκύπτει ένα ερώτημα που αξίζει να τεθεί καθαρά:
Αν υπήρχε σήμερα ένα σοσιαλιστικό μπλοκ, αν υπήρχαν κράτη που να οικοδομούν –με όλες τις αντιφάσεις και τα προβλήματά τους– μια κοινωνία έξω από τη δικτατορία του κέρδους, θα τολμούσαν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να ξεθεμελιώνουν τόσο απροκάλυπτα ακόμα και το 8ωρο;

Η ιστορική αλήθεια είναι πεισματάρα. Τα μεγαλύτερα κοινωνικά δικαιώματα που απολάμβαναν οι εργαζόμενοι στη Δύση μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο δεν ήταν προϊόν «φιλευσπλαχνίας» του καπιταλισμού. Ήταν αποτέλεσμα του φόβου που προκαλούσε η ύπαρξη της Σοβιετικής Ένωσης και συνολικά του σοσιαλιστικού στρατοπέδου. Η αστική τάξη αναγκαζόταν να κάνει παραχωρήσεις γιατί απέναντί της υπήρχε ένα αντίπαλο κοινωνικό σύστημα που, παρά τις αδυναμίες του, έδειχνε ότι ο εργαζόμενος μπορούσε να ζήσει χωρίς αφεντικά, χωρίς ανεργία, χωρίς να θεωρείται αναλώσιμο εξάρτημα της παραγωγής.

Δεν είναι τυχαίο ότι μετά την ανατροπή των σοσιαλιστικών καθεστώτων άρχισε το ξήλωμα κάθε εργατικής κατάκτησης. Ελαστικές σχέσεις εργασίας, part-time φτώχεια, διάλυση συλλογικών συμβάσεων, ιδιωτικοποιήσεις, αύξηση ορίων συνταξιοδότησης, εργασία μέχρι τα γεράματα. Και τώρα επιστρέφουν ακόμα και στο προαιώνιο όνειρο του κεφαλαίου: τον εργαζόμενο-μηχανή που θα ζει μόνο για να δουλεύει.

Ο καπιταλισμός δεν «εξανθρωπίζεται». Μόνο πιέζεται. Και όταν πάψει να φοβάται, δείχνει το πραγματικό του πρόσωπο.

Γι’ αυτό και η συζήτηση για το 8ωρο στη Γερμανία δεν αφορά μόνο τους Γερμανούς εργαζόμενους. Είναι προειδοποίηση για όλους τους λαούς της Ευρώπης. Σήμερα δοκιμάζουν τα όρια στη Γερμανία, αύριο θα ζητήσουν το ίδιο παντού. Γιατί το κεφάλαιο δεν έχει πατρίδα, έχει μόνο συμφέροντα.

Κι ίσως τελικά αυτό να είναι το πιο ηχηρό επιχείρημα απέναντι σε όσους πανηγύρισαν για την κατάρρευση του σοσιαλισμού: από τότε που ο κόσμος έμεινε με έναν μόνο κυρίαρχο δρόμο, οι εργαζόμενοι δεν γνώρισαν περισσότερη ελευθερία και ευημερία, αλλά περισσότερη ανασφάλεια, περισσότερη εκμετάλλευση και λιγότερα δικαιώματα.

B.