Πολυκερματισμός, επιστροφή Τσίπρα και το τέλος της «σταθερότητας»

Το πολιτικό σκηνικό θυμίζει πλέον πεδίο αναδιάταξης ολόκληρου του μεταπολιτευτικού χάρτη. Η ΝΔ εξακολουθεί να προηγείται, αλλά η φθορά της είναι εμφανής. Το ΠΑΣΟΚ αδυνατεί να μετατραπεί σε κυρίαρχη εναλλακτική δύναμη, ο ΣΥΡΙΖΑ κινδυνεύει με εκλογική κατάρρευση και νέα πολιτικά σχήματα επιχειρούν να εκφράσουν τη συσσωρευμένη κοινωνική δυσαρέσκεια.

Η πιθανή επιστροφή Τσίπρα μέσω του ΕΛΑΣ, η παρέμβαση Σαμαρά στα δεξιά της ΝΔ, η παρουσία της Πλεύσης Ελευθερίας αλλά και η δυναμική της Καρυστιανού, δημιουργούν συνθήκες ακραίου πολυκερματισμού. Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, τίποτα δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένο.

Το κρίσιμο στοιχείο αυτών των εκλογών είναι ότι το bonus εδρών ενεργοποιείται μόνο αν το πρώτο κόμμα ξεπεράσει το 25%. Αν η ΝΔ πέσει κάτω από αυτό το όριο, το σύστημα μετατρέπεται πρακτικά σε απλή αναλογική και ανοίγει ο δρόμος για πρωτοφανείς πολιτικές εξελίξεις.

Την ίδια στιγμή, ο ΣΥΡΙΖΑ φαίνεται να συνθλίβεται από τις εξελίξεις. Στα περισσότερα σενάρια κινείται μεταξύ 2,5% και 4,5%, χάνοντας κρίσιμα τμήματα της βάσης του προς τον Τσίπρα, την Πλεύση και το ΠΑΣΟΚ. Ακόμα και η κοινοβουλευτική του παρουσία δεν μπορεί πλέον να θεωρείται εξασφαλισμένη.

Μέσα σε αυτή τη ρευστή εικόνα, μπορούν να αποτυπωθούν τρία βασικά σενάρια για την πρώτη Κυριακή:

Σενάριο 1

«Η Μεγάλη Ανατροπή»
ΝΔ κάτω από 25% – Το πιο ευνοϊκό σενάριο για τον Τσίπρα

Σε αυτό το σενάριο η ΝΔ αδυνατεί να ξεπεράσει το κρίσιμο όριο του 25%. Το bonus εξαφανίζεται και η κατανομή των εδρών γίνεται ουσιαστικά με καθαρή αναλογική.

Εκλογική εικόνα
ΝΔ: 23%
Τσίπρας (ΕΛΑΣ): 16,5%
ΠΑΣΟΚ: 13%
Πλεύση Ελευθερίας: 7,5%
Σαμαράς: 7%
Καρυστιανού: 6,5%
Ελληνική Λύση: 6%
ΚΚΕ: 6%

Περίπου 8-9% των ψήφων μένουν εκτός Βουλής.

Κατανομή εδρών
ΝΔ: 68-72
Τσίπρας (ΕΛΑΣ): 48-52
ΠΑΣΟΚ: 38-40
Πλεύση Ελευθερίας: 22-23
Σαμαράς: 20-21
Καρυστιανού: 19-20
Ελληνική Λύση: 18
ΚΚΕ: 17-18

Πολιτικές επιπτώσεις

Η ΝΔ κερδίζει μεν την πρώτη εντολή, αλλά πολιτικά μοιάζει απονομιμοποιημένη. Η εικόνα παντοδυναμίας καταρρέει και για πρώτη φορά διαμορφώνεται αριθμητικά ένα ισχυρό αντιδεξιό μπλοκ.

Το άθροισμα Τσίπρα – ΠΑΣΟΚ – Πλεύσης – Καρυστιανού ξεπερνά άνετα τις 160 έδρες. Ο Τσίπρας επιστρέφει στο κέντρο των εξελίξεων ως πιθανός πυρήνας κυβέρνησης συνεργασίας τύπου Ισπανίας ή Πορτογαλίας.

Το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται μπροστά σε ιστορικό δίλημμα: είτε συμμετοχή σε κυβέρνηση συνεργασίας είτε πολιτικό κόστος αν αρνηθεί να αξιοποιήσει μια κοινοβουλευτική πλειοψηφία απέναντι στη ΝΔ.

Ταυτόχρονα, η δεξιά πολυδιάσπαση αποδεικνύεται καταστροφική για το κυβερνών κόμμα, καθώς Σαμαράς και Ελληνική Λύση αφαιρούν κρίσιμες μονάδες που στερούν το bonus.

Σενάριο 2

«Οριακή Ισορροπία»
Η ΝΔ περνά οριακά το 25%

Εδώ η ΝΔ κατορθώνει στο τέλος να διατηρήσει ένα ελάχιστο bonus εδρών και να αποφύγει την πλήρη πολιτική αποσταθεροποίηση.

Εκλογική εικόνα

ΝΔ: 26,5-27,5%
Τσίπρας (ΕΛΑΣ): 15-16%
ΠΑΣΟΚ: 13%
Πλεύση Ελευθερίας: 7%
Σαμαράς: 6,5%
Καρυστιανού: 6%
Ελληνική Λύση: 6%
ΚΚΕ: 5,5-6%

Bonus ΝΔ 23-25 επιπλέον έδρες.

Κατανομή εδρών

ΝΔ: 95-105
Τσίπρας (ΕΛΑΣ): 45-48
ΠΑΣΟΚ: 38-40
Πλεύση Ελευθερίας: 20-21
Σαμαράς: 19-21
Καρυστιανού: 17-19
Ελληνική Λύση: 17-18
ΚΚΕ: 16-18

Πολιτικές επιπτώσεις

Η ΝΔ παραμένει πρώτη και σαφώς ισχυρότερη, αλλά απέχει πολύ από την αυτοδυναμία. Η κυβέρνηση αναγκάζεται να αναζητήσει συμμαχίες είτε προς τα δεξιά είτε μέσω «ανοχής».

Αριθμητικά, το αντι-ΝΔ μπλοκ εξακολουθεί να διαθέτει πιθανότητα κοινοβουλευικής πλειοψηφίας. Όμως πολιτικά τα πράγματα γίνονται πολύ δυσκολότερα.

Οι αντιθέσεις ΠΑΣΟΚ – Τσίπρα, οι διαφορετικές στρατηγικές και οι πιέσεις του οικονομικού και μιντιακού συστήματος ενδέχεται να μπλοκάρουν οποιαδήποτε προσπάθεια κοινής κυβέρνησης.

Το πιθανότερο αποτέλεσμα σε αυτό το σενάριο είναι παρατεταμένη αστάθεια: διερευνητικές εντολές χωρίς αποτέλεσμα, κυβέρνηση περιορισμένης διάρκειας ή νέα εκλογική αναμέτρηση.

Σενάριο 3

«Σταθεροποίηση της ΝΔ»
Η Δεξιά ανακτά τον έλεγχο

Σε αυτό το σενάριο η ΝΔ πετυχαίνει ισχυρή τελική συσπείρωση, περιορίζει τις διαρροές προς Σαμαρά και εμφανίζεται ξανά ως κυρίαρχη δύναμη εξουσίας.

Εκλογική εικόνα

ΝΔ: 29-31%
Τσίπρας (ΕΛΑΣ): 14%
ΠΑΣΟΚ: 12,5-13%
Πλεύση Ελευθερίας: 6,5-7%
Σαμαράς: 4,5-5%
Καρυστιανού: 5,5-6%
Ελληνική Λύση: 5,5%
ΚΚΕ: 6%

Bonus ΝΔ 28-32 έδρες.

Κατανομή εδρών

ΝΔ: 110-125+
Τσίπρας (ΕΛΑΣ): 40-43
ΠΑΣΟΚ: 36-38
Πλεύση Ελευθερίας: 19-20
Σαμαράς: 12-15
Καρυστιανού: 16-18
Ελληνική Λύση: 16-17
ΚΚΕ: 17-19

Πολιτικές επιπτώσεις

Η ΝΔ αποκτά σημαντικό προβάδισμα και το αφήγημα της «κυβερνησιμότητας» επανέρχεται στο προσκήνιο. Το σενάριο κυβέρνησης συνεργασίας της Κεντροαριστεράς απομακρύνεται αισθητά.

Ο Τσίπρας παραμένει δεύτερος και καθοριστικός πόλος της αντιπολίτευσης, αλλά με σαφώς μικρότερη διαπραγματευτική ισχύ.

Η πιθανότερη εξέλιξη είναι είτε μια κυβέρνηση ΝΔ με στήριξη μικρότερων δεξιών δυνάμεων είτε μια νέα εκλογική αναμέτρηση από πολύ πιο ευνοϊκή θέση για το κυβερνών κόμμα.

Το μεγάλο ερώτημα

Αυτές οι εκλογές μπορεί να αποδειχθούν οι πιο ρευστές και απρόβλεπτες της μεταμνημονιακής περιόδου.

Το ποσοστό του Σαμαρά λειτουργεί ως βασικός «Χ-factor», καθώς μπορεί να στερήσει από τη ΝΔ το κρίσιμο όριο του 25%. Η Καρυστιανού επηρεάζει επίσης σημαντικά τις ισορροπίες, κυρίως στο αντισυστημικό ακροατήριο.

Από την άλλη πλευρά, ο Τσίπρας επιχειρεί να εμφανιστεί ως ο μοναδικός πόλος που μπορεί να ενώσει ευρύτερες δυνάμεις απέναντι στη ΝΔ, χωρίς όμως να είναι βέβαιο ότι μπορεί να συγκρατήσει διαρροές προς Πλεύση ή ΠΑΣΟΚ.

Υ.Γ: Προφανώς υπάρχουν δεκάδες ακόμα σενάρια Το μόνο βέβαιο είναι ότι η εποχή της εύκολης μονοκρατορίας φαίνεται να τελειώνει. Το πολιτικό σύστημα εισέρχεται σε περίοδο αβεβαιότητας, εύθραυστων ισορροπιών και διαρκών διαπραγματεύσεων, όπου ακόμη και μία μονάδα μπορεί να αλλάξει ριζικά τον πολιτικό χάρτη.