Υπάρχουν ορισμένα στοιχεία που, όσο κι αν επιχειρούν να τα υποβαθμίσουν οι κυβερνητικοί μηχανισμοί και τα καθεστωτικά δημοσιογραφικά επιτελεία, λειτουργούν σαν αδιάψευστοι μάρτυρες μιας κοινωνικής πραγματικότητας. Ένα τέτοιο στοιχείο είναι και τα ευρήματα του ετήσιου Digital News Report 2026 του Ινστιτούτου Reuters και του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης.

Σύμφωνα με την έρευνα, η εμπιστοσύνη των Ελλήνων προς τα μέσα ενημέρωσης κατρακύλησε στο μόλις 18%, σημειώνοντας νέα πτώση τεσσάρων ποσοστιαίων μονάδων σε σχέση με το 2025. Πρόκειται για τη χαμηλότερη επίδοση που έχει καταγραφεί την τελευταία ενδεκαετία, όπως επισημαίνει και ο καθηγητής Αντώνης Καλογερόπουλος, ο οποίος επιμελείται το ελληνικό τμήμα της έρευνας.

Το εύρημα δεν αποτελεί κεραυνό εν αιθρία. Εδώ και χρόνια η Ελλάδα βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις της Ευρώπης και ανάμεσα στις χώρες με τη μικρότερη εμπιστοσύνη στα ΜΜΕ διεθνώς. Ήδη οι προηγούμενες εκθέσεις του Reuters Institute κατέγραφαν εξαιρετικά χαμηλά ποσοστά εμπιστοσύνης, αποδίδοντάς τα στην πολιτική πόλωση αλλά και στην ευρύτατα διαδεδομένη αντίληψη ότι τα μεγάλα μέσα βρίσκονται υπό την επιρροή πολιτικών και οικονομικών κέντρων εξουσίας.

Στην πραγματικότητα, οι πολίτες δεν απορρίπτουν την ενημέρωση. Απορρίπτουν αυτό που τους παρουσιάζεται ως ενημέρωση. Όταν επί χρόνια βλέπουν τα ίδια τηλεοπτικά πάνελ να ανακυκλώνουν τις ίδιες κυβερνητικές αφηγήσεις, όταν κρίσιμα κοινωνικά ζητήματα εξαφανίζονται από τα δελτία ειδήσεων, όταν εργατικοί αγώνες, λαϊκές κινητοποιήσεις και κοινωνικές αντιδράσεις αντιμετωπίζονται είτε με σιωπή είτε με διαστρέβλωση, τότε η δυσπιστία μετατρέπεται σε μόνιμο χαρακτηριστικό.

Δεν είναι τυχαίο ότι όλο και περισσότεροι άνθρωποι στρέφονται σε εναλλακτικές πηγές πληροφόρησης, σε ανεξάρτητα μέσα, σε ιστοσελίδες και κοινωνικά δίκτυα. Το ίδιο το Reuters Institute καταγράφει διεθνώς τη μετατόπιση του κοινού από τα παραδοσιακά μέσα προς τις ψηφιακές πλατφόρμες, ενώ η εμπιστοσύνη στην ειδησεογραφία βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο από τότε που ξεκίνησε η σχετική μέτρηση το 2015.

Η κατάρρευση της εμπιστοσύνης στα ελληνικά ΜΜΕ δεν είναι λοιπόν ένα «επικοινωνιακό πρόβλημα» που θα λυθεί με καλύτερο μάρκετινγκ ή με νέες καμπάνιες δημοσίων σχέσεων. Είναι πολιτικό και κοινωνικό ζήτημα. Είναι η συνέπεια ενός συστήματος ενημέρωσης που έχει ταυτιστεί στη συνείδηση μεγάλου μέρους της κοινωνίας με την εξυπηρέτηση συμφερόντων και όχι με την αναζήτηση της αλήθειας.

Το 18% δεν αποτελεί απλώς ένα ποσοστό. Είναι ένα ηχηρό κοινωνικό χαστούκι σε όσους επί χρόνια πίστευαν ότι μπορούν να διαμορφώνουν ανεμπόδιστα συνειδήσεις. Είναι η αριθμητική αποτύπωση μιας βαθιάς κρίσης αξιοπιστίας. Και όταν η κοινωνία παύει να πιστεύει τους επίσημους μηχανισμούς πληροφόρησης, τότε η κρίση δεν αφορά μόνο τα ΜΜΕ. Αγγίζει ολόκληρο το οικοδόμημα της πολιτικής και οικονομικής εξουσίας που αυτά υπηρετούν.