Του Γιώργη Γιαννακέλλη

Είναι συνηθισμένο η δημοσιογραφία να δοκιμάζεται όχι από την έλλειψη πληροφοριών, αλλά από την απουσία στοιχειώδους επαγγελματικής αξιοπρέπειας.

Η υπόθεση του 20χρονου Θοδωρή, που έχασε τη ζωή του έπειτα από αστυνομικούς πυροβολισμούς, είναι μία από αυτές τις περιπτώσεις. Ενώ τα στοιχεία που έχουν προκύψει οδηγούν σε ασφαλή συμπεράσματα, δεν ήταν λίγοι εκείνοι οι δημοσιολόγοι που σπεύδουν να παρουσιάσουν ως αδιαμφισβήτητη αλήθεια την πρώτη εκδοχή των αστυνομικών αρχών, χωρίς διασταύρωση, χωρίς ερωτήματα, χωρίς την παραμικρή δημοσιογραφική επιφύλαξη.

Στην εκπομπή της η Νατάσα Γιάμαλη παρέθεσε μια σειρά από στοιχεία -παραθέτουμε το σχετικό οπτικό- που προκύπτουν από το μέχρι στιγμής διαθέσιμο υλικό: ο νεαρός δέχθηκε πυροβολισμούς από πίσω ενώ έτρεχε, ότι η ακτινογραφία δεν συνάδει με τον ισχυρισμό περί εξοστρακισμού, ότι έπεσαν συνολικά 21 πυροβολισμοί και ότι το αεροβόλο που αναφέρθηκε από τις αρχές δεν βρισκόταν στα χέρια του τη στιγμή που επιχειρούσε να διαφύγει. Παράλληλα υπενθύμισε πως επρόκειτο για πιστοποιημένο άτομο στο φάσμα του αυτισμού, στοιχείο που δεν μπορεί να αγνοείται όταν επιχειρείται η αποτίμηση της συμπεριφοράς του.

Αυτά τα στοιχεία οφείλουν να διερευνηθούν σε βάθος από τη αστική “Δικαιοσύνη”. Εκείνο όμως που αφορά άμεσα τη δημοσιογραφία είναι κάτι άλλο: πόσοι έσπευσαν να αναπαράγουν την επίσημη αστυνομική εκδοχή ως «ρεπορτάζ», χωρίς να περιμένουν ούτε τα στοιχειώδη ευρήματα της έρευνας;

Η δημοσιογραφία δεν είναι γραφείο Τύπου της ΕΛ.ΑΣ. Ο δημοσιογράφος δεν είναι αναμεταδότης υπηρεσιακών ανακοινώσεων. Η δουλειά του είναι να αμφισβητεί, να ελέγχει, να διασταυρώνει, να φωτίζει αντιφάσεις και να ζητά απαντήσεις. Όταν αντί γι’ αυτό λειτουργεί ως πρόθυμος αναπαραγωγός της εκάστοτε επίσημης εκδοχής, εγκαταλείπει τον ρόλο του και μετατρέπεται σε μηχανισμό επικοινωνιακής νομιμοποίησης της εξουσίας.

Η πρακτική αυτή δεν είναι καινούργια. Την έχουμε δει επανειλημμένα σε υποθέσεις αστυνομικής βίας, όπου οι πρώτες διαρροές παρουσιάζονται ως τετελεσμένα γεγονότα και καταρρέουν αργότερα, όταν εμφανιστούν βίντεο, ιατροδικαστικά ευρήματα ή μαρτυρίες που ανατρέπουν την αρχική εικόνα. Μέχρι τότε, όμως, η κοινωνία έχει ήδη βομβαρδιστεί με μια αφήγηση που δύσκολα ανατρέπεται.

Γι’ αυτό χρειάζεται να ανοίξει μια σοβαρή συζήτηση για τα όρια της δημοσιογραφικής δεοντολογίας. Δεν μπορεί να θεωρείται δημοσιογραφία η αυτούσια αναπαραγωγή ανεπιβεβαίωτων ισχυρισμών κρατικών μηχανισμών χωρίς έλεγχο και χωρίς αντίλογο. Η ενημέρωση προϋποθέτει ανεξαρτησία από κάθε κέντρο εξουσίας – πολιτικό, οικονομικό ή κατασταλτικό.

Το ερώτημα, τελικά, δεν αφορά μόνο τη συγκεκριμένη υπόθεση. Αφορά το ίδιο το κύρος του δημοσιογραφικού λειτουργήματος. Γιατί όταν η κριτική έρευνα αντικαθίσταται από την άκριτη αναμετάδοση, δεν έχουμε δημοσιογραφία. Έχουμε προπαγάνδα με μικρόφωνο.

Τα όσα είπε η Γιάμαλη στην εκπομπή της:

Θέλω να μείνουμε στα δεδομένα. Γιατί ο Θοδωρής πυροβολήθηκε από πίσω τρέχοντας να σωθεί, γιατί αποδεικνύεται από την ακτινογραφία ότι υπάρχει σκιά ολόκληρης σφαίρας που έχει εισχωρήσει στο πίσω μέρος του εγκεφάλου του, άρα δεν προκύπτει εξοστρακισμός όπως ισχυρίστηκαν γιατί αλλιώς θα είχαμε θραύσματα, ρινίσματα ή οτιδήποτε άλλο. Γιατί όπως δείξαμε αποκλειστικά χτες έπεσαν 21 πυροβολισμοί, γιατί το ψεύτικο αεροβόλο που λένε οι αρχές ότι βρήκαν στο αυτοκίνητό του δεν το κρατούσε ο 20χρονος που έτρεχε να σωθεί φορώντας το μαγιό του και χωρίς να κρατάει τίποτα, άρα προκύπτει ότι οι αστυνομικοί δεν ένιωσαν οτιδήποτε κίνδυνο.

Δεν μπορεί και δεν πρέπει κανείς να παραβλέπει το γεγονός ότι πρόκειται για έναν πιστοποιημένο αυτιστικό άτομο που πανικοβλήθηκε και έτρεξε να σωθεί. Νομίζω ότι δεν μπορούμε να ζούμε σε μια κοινωνία που είναι αποδεκτό οι αστυνομικοί να λειτουργούν όχι μόνο σαν δικαστές αλλά και ως δήμιοι

Καμία μάνα -το λέω μέσα από την καρδιά μου ειλικρινά να μην κληθεί να θάψει το παιδί της επειδή αυτό δεν σταμάτησε σε έναν έλεγχο”.