Γράφει ο Βελισσάριος Κοσσυβάκης

Ο βραβευμένος με τρία Όσκαρ Γουίλιαμ Γουάιλερ (“Μπεν Χουρ”) διασκευάζει αριστοτεχνικά ένα θεατρικό της Λίλιαν Χέλμαν.

Yποψήφια για πέντε Όσκαρ

Μια αλήθεια θαμμένη στους ψιθύρους

Eνα θαυμάσιο ψυχολογικό υφαντό

Eπίκαιρη ως μελέτη της κοινωνικής υστερίας και των επιπτώσεων των ψευδών φημών

«Ένας ψίθυρος, κι ύστερα σιωπή:
Μα ξέρω απ’ τα χαρούμενα μάτια τους
Πως συνωμοτούν και σχεδιάζουν μαζί
Να με αιφνιδιασουν.»

Βασικά Στοιχεία & Πλοκή

Μια κακομαθημένη και δολοπλόκα μαθήτρια, η Μαίρη Τίλφορντ, διαδίδει ψευδείς φήμες ότι οι δασκάλες της διατηρούν μια «μη φυσιολογική» σχέση.

Η τοπική κοινωνία πανικοβάλλεται, οι γονείς αποσύρουν άμεσα τα παιδιά τους από το σχολείο και οι διευθύντριες βιώνουν
μια ραγδαία κοινωνική καταστροφή.

Η ταινία πραγματεύεται τις καταστροφικές επιπτώσεις της μαζικής υστερίας, της ομοφοβίας και του βάρους της απόκρυψης της σεξουαλικής ταυτότητας.

Η διασκευή του Wyler: Ο Wyler είχε μεταφέρει το ίδιο θεατρικό έργο στον κινηματογράφο και το 1936, με τον τίτλο *These Three*. Ωστόσο, λόγω της αυστηρής λογοκρισίας της εποχής, η δευτερεύουσα πλοκή που αφορούσε τη λεσβιακή σχέση έπρεπε να μετατραπεί πλήρως σε ένα ετεροφυλοφιλικό ερωτικό τρίγωνο.

Ακόμη και το 1961, ο Wyler αναγκάστηκε να περικόψει αρκετές σκηνές με έντονο περιεχόμενο για να συμμορφωθεί με τον Κώδικα Παραγωγής Κινηματογραφικών Ταινιών (Motion Picture Production Code), με αποτέλεσμα ο σεξουαλικός προσανατολισμός της Martha να υπονοείται έντονα, παραμένοντας ωστόσο συναισθηματικά συγκλονιστικός. Διακρίσεις: Η ταινία έλαβε πέντε υποψηφιότητες για βραβείο Όσκαρ, συμπεριλαμβανομένης της υποψηφιότητας Β’ Γυναικείου Ρόλου για τη Fay Bainter.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Directed by William Wyler
Screenplay by John Michael Hayes
Adaptation by Lillian Hellman
Based on
The Children’s Hour
by Lillian Hellman
Produced by William Wyler
Starring
Audrey Hepburn
Shirley MacLaine
James Garner
Miriam Hopkins
Fay Bainter
Karen Balkin
Cinematography Franz F. Planer
Edited by Robert Swink
Music by Alex North
Production company
The Mirisch Company
Distributed by United Artists
Release date
December 19, 1961
Running time 107 minutes
Country United States

ΟΙ ΨΙΘΥΡΟΙ

Η ταινία *The Children’s Hour*, βασισμένη στο θεατρικό έργο της Lillian Hellman του 1934, αφηγείται την ιστορία της Karen Wright και της Martha Dobie, δύο νεαρών φιλενάδων που διευθύνουν από κοινού ένα σχολείο θηλέων. Όταν μία από τις άτακτες μαθήτριες αρχίζει να αναζητά τρόπο να εκδικηθεί τις δύο δασκάλες, διαδίδει μια φήμη ότι η Karen και η Martha δεν ήταν απλώς φίλες, αλλά ερωμένες. Η φήμη εξαπλώνεται αστραπιαία και η κοινή γνώμη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι δύο γυναίκες είχαν «αμαρτωλή, σεξουαλική επαφή» μεταξύ τους, καταστρέφοντας έτσι τη ζωή τους.

Πρόκειται για μια ιστορία με ισχυρό αντίκτυπο. Όχι μόνο θίγει ένα θέμα-ταμπού για το οποίο κανείς δεν μιλούσε ανοιχτά, αλλά αναδεικνύει επίσης το πόσο εύκολα μια φήμη μπορεί να καταστρέψει ακαριαία τη ζωή ενός ανθρώπου. Η Shirley MacLaine, στον ρόλο της Martha, και η Audrey Hepburn, στον ρόλο της Karen, δίνουν εξαιρετικές ερμηνείες. Η ταινία εστιάζει στα συναισθήματά τους, τα οποία αποδίδονται με ωμότητα και ένταση στην οθόνη.

Αν και ορισμένες ερμηνείες μπορεί να φαντάζουν ελαφρώς μελοδραματικές, η ταινία με κέρδισε απόλυτα. Είναι δίκαιο να πούμε ότι πρόκειται για μια σημαντική διαφοροποίηση σε σχέση με τους ρόλους που ερμήνευαν η Hepburn και η MacLaine στο απόγειο της δημοτικότητάς τους.

Παρ’ όλα αυτά, η ταινία ρίχνει φως στο ζήτημα της ομοφυλοφιλίας —ή μάλλον στον τρόπο με τον οποίο το κοινό ή οι «καλοί άνθρωποι» απέφευγαν να συζητούν τέτοια θέματα. Ο σκηνοθέτης William Wyler κάνει εξαιρετική δουλειά, όχι μόνο στην αφήγηση της ιστορίας, αλλά και στην ενσωμάτωση στοιχείων τρόμου σε αρκετές σκηνές. Ο τρόπος που αφηγείται την ιστορία πίσω από τον φακό προκαλεί στον θεατή μια αίσθηση ανησυχίας, αφήνοντάς τον να νιώθει ότι η ταινία τον στοιχειώνει πραγματικά. Ο Wyler είχε γυρίσει παλαιότερα την ταινία *These Three*, επίσης βασισμένη στο έργο της Hellman.

Ωστόσο, λόγω του Κώδικα Hays, η πλοκή είχε τροποποιηθεί τότε ώστε να αφορά έναν σύζυγο που διατηρεί ερωτικό δεσμό με την καλύτερη φίλη της συζύγου του.

Η Karen Wright (Audrey Hepburn) και η Martha Dobie (Shirley MacLaine) είναι φίλες από την εφηβεία τους. Αποφάσισαν και οι δύο να γίνουν δασκάλες και, αφού αποφοίτησαν από το κολέγιο, ίδρυσαν ένα ιδιωτικό οικοτροφείο θηλέων. Έπειτα από χρόνια σκληρής δουλειάς, το σχολείο τους αρχίζει επιτέλους να αποφέρει κέρδη και η Karen δέχεται να παντρευτεί τον αρραβωνιαστικό της, τον Δρ. Joe Cardin (James Garner). Ωστόσο, η απόφαση της Karen προκαλεί στη Martha ανάμεικτα συναισθήματα. Επιθυμεί την ευτυχία της φίλης της, αλλά φοβάται ότι θα τη χάσει και ότι εκείνη θα εγκαταλείψει το σχολείο μετά τον γάμο. Η ζήλια της Martha οδηγεί σε καβγά με τη θεία της και επίσης δασκάλα στο σχολείο, τη Lily Mortar (Miriam Hopkins), η οποία της επισημαίνει ότι η αφοσίωσή της στη φίλη της είναι αφύσικη.

Όμως, κάθε σχολείο έχει τα προβληματικά παιδιά του. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, πρόκειται για τη Mary Tilford (Karen Balkin). Η Mary μπλέκει συνεχώς σε μπελάδες και, όταν η Karen την τιμωρεί απαγορεύοντάς της να παρακολουθήσει κάποιους αγώνες σκαφών εκείνο το Σαββατοκύριακο, εκείνη εκδικείται λέγοντας στην πλούσια γιαγιά της, την Amelia Tilford (Fay Bainter), ότι η Karen και η Martha διατηρούν ερωτική σχέση. Κατασκεύασε αυτή την ιστορία βασιζόμενη σε όσα άκουσαν κρυφά οι φίλες της από τον καβγά της Martha με τη Lily, προσθέτοντας στοιχεία από ένα σκανδαλώδες βιβλίο που διάβαζαν κρυφά με την παρέα της. Η Amelia σοκάρεται βαθύτατα, αποσύρει τη Mary από το σχολείο και καλεί όλους τους άλλους γονείς, πείθοντάς τους να πράξουν το ίδιο.

Η Karen και η Martha δεν καταλαβαίνουν γιατί αποχωρούν όλοι οι μαθητές, και όταν μαθαίνουν την αιτία, η Karen, η Martha και ο Joe προσπαθούν να αντιμετωπίσουν την Amelia και τη Mary. Ο Joe ανακρίνει τη Mary και, παρόλο που την πιάνει ξεκάθαρα να λέει ψέματα, εκείνη εμπλέκει στο ψέμα τη φίλη της, τη Rosalie, και η Amelia παίρνει το μέρος τους. Η Karen και η Martha κινούν νομικές διαδικασίες εναντίον της για συκοφαντία, αλλά η υπόθεση παίρνει δημοσιότητα, χάνουν τη δίκη και γίνονται απόβλητες στην πόλη. Ο Joe στέκεται περήφανα στο πλευρό της Karen και της Martha σε όλη αυτή τη δοκιμασία, αλλά τελικά, όλες οι φήμες τον κάνουν να αμφιβάλλει για την αλήθεια. Ακόμα και η Martha αρχίζει να αναρωτιέται αν οι φήμες ήταν αληθινές. Τελικά, η αλήθεια αποκαλύπτεται, αλλά κανένα χρηματικό ποσό από την κυρία Tilford δεν μπορεί να αποκαταστήσει τη ζημιά που έχει γίνει.

Εξαιρετικά καλογραμμένη και με υπέροχες ερμηνείες από όλο το καστ, με τη Shirley MacLaine να ξεχωρίζει ιδιαίτερα. Η ερμηνεία της ήταν πραγματικά καθηλωτική, συγκινητική και τραγική. Ήταν μια ταινία πολύ μπροστά από την εποχή της, η οποία παραμένει εξαιρετικά επίκαιρη και σήμερα. Οι ταινίες που πραγματεύονταν τις συνέπειες της κουτσομπολίστικης φημολογίας δεν ήταν κάτι καινούργιο το 1961, σε μια εποχή που ίσχυαν ακόμη οι αυστηροί κώδικες λογοκρισίας της κινηματογραφικής βιομηχανίας.

Στην πραγματικότητα, αυτή δεν είναι η πρώτη κινηματογραφική μεταφορά του έργου *The Children’s Hour*. Το 1936 είχε γυριστεί η ταινία *These Three*, με πρωταγωνίστριες τις Miriam Hopkins και Merle Oberon και τον Joel McCrea. Ωστόσο, επειδή οι κώδικες παραγωγής εφαρμόζονταν πολύ πιο αυστηρά το 1936, αναγκάστηκαν να αλλάξουν την ιστορία ώστε να αφορά ένα ερωτικό τρίγωνο ανάμεσα στη Martha, την Karen και τον Joe. Δεν μπορούσαν καν να χρησιμοποιήσουν τον αρχικό τίτλο, καθώς ήταν άρρηκτα συνδεδεμένος με το πρωτότυπο θεατρικό έργο της Lillian Hellman.