*Της Ντάνι Βέργου

Εδώ και τώρα, με ντιρεκτίβες, η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υγείας θέλει να κλείσει τα τρία ψυχιατρικά νοσοκομεία της χώρας, πετώντας άρον άρον τετρακόσιους χρόνιους ασθενείς στον δρόμο, χωρίς να έχει αποφασίσει πού θα μεταφέρει τις 21 κλινικές, δυναμικότητας κατά μέσο όρο 20 κλινών.

Ξεχνάμε το «Ψυχαργώς» ή την αποασυλοποίηση – αποϊδρυματοποίηση των ψυχικά πασχόντων και πάμε σε μεθόδους συνοπτικών διαδικασιών απλού αδειάσματος των ψυχιατρείων από ψυχικά πάσχοντες. Τα σχέδια της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Υγείας όχι μόνο δεν έχουν καμιά σχέση με το όραμα της πάλαι ποτέ ψυχιατρικής μεταρρύθμισης, για τον «μετασχηματισμό και την υπέρβαση του ψυχιατρείου» προς ένα ολοκληρωμένο, βασισμένο στην κοινότητα, δημόσιο και δωρεάν σύστημα ψυχικής υγείας, αλλά είναι ακριβώς στη διαμετρικά αντίθετη κατεύθυνση.

Το πώς θα γίνει και τι θα σημαίνει αυτό για τους ψυχικά πάσχοντες ποσώς ενδιαφέρουν το υπουργείο Υγείας, αφού στόχος είναι να είμαστε εντάξει απέναντι στην τρόικα. Ας σημειωθεί ότι η ευθύνη της εφαρμογής της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης ανήκει στο υπουργείο Υγείας, το οποίο μάλλον αμέλησε να ασχοληθεί με τη δέουσα σοβαρότητα και επιστημοσύνη με το κρίσιμο ζήτημα και τώρα καταφεύγει στους γνωστούς του τρόπους της τήρησης των επιταγών του Μνημονίου εις βάρος του πολίτη.

Με επείγον έγγραφό της, την 31η Ιουλίου, η αρμόδια υφυπουργός Υγείας Ζέτα Μακρή δίνει δεκαήμερη προθεσμία στις διοικήσεις του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αττικής, του Δρομοκαΐτειου και του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης, ώστε, στο πλαίσιο υλοποίησης των επιταγών του Μνημονίου, να προβούν «αμέσως στον σχεδιασμό μετακίνησης των χρονίων ασθενών σε κενές θέσεις Μονάδων Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης (στεγαστικού τύπου) τόσο των ΝΠΔΔ όσο και των ΝΠΙΔ» και στη συνέχεια στην «υποβολή προτάσεων για τον μετασχηματισμό των νοσοκομείων», τη μεταφορά δηλαδή των κλινικών. «Παρακαλούμε για την αποστολή των ανωτέρω έως και 10 Αυγούστου στην Υπηρεσία μας», γράφει το έγγραφο της υφυπουργού. Και όλα αυτά σε εφαρμογή του συμφώνου Λυκουρέντζου-Αντορ για το κλείσιμο των ψυχιατρείων σε διάστημα μικρότερο από τρία χρόνια.

Χωρίς καμία επιστημονική θεμελίωση, απλά, εκτελεστικά και αδίστακτα, η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υγείας ακολουθεί κατά γράμμα τις συμφωνίες τρόικας και μηχανισμών της εντός του υπουργείου, που έχουν σχεδιάσει την πλήρη διάλυση του δημόσιου συστήματος ψυχικής υγείας και την ολοσχερή ιδιωτικοποίησή της, με τη μεταφορά του κόστους στους χρήστες των υπηρεσιών, ενώ όσους εξ αυτών δεν έχουν να πληρώσουν, τους περιμένει ο δρόμος, η πλήρης εξαθλίωση.

Το υπουργείο Υγείας μιλά για «μετακίνηση» των χρόνιων ασθενών και όχι για «αποϊδρυματοποίηση» και «μετάβαση» σε δομές κ.λπ.

«Μετακίνηση… Δεν μας λένε, όμως, αν οι περίπου 200 χρόνιοι ασθενείς του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αττικής και αντίστοιχα των άλλων ψυχιατρείων θα “μετακινηθούν” με φορτηγά ή με καμιόνια, καθώς εμείς ξέρουμε τι σημαίνει μετάβαση ενός ασθενή σε στεγαστική δομή στην κοινότητα, τον χρόνο και τη διαδικασία που απαιτείται – και τώρα ακούμε ότι ένας τεράστιος αριθμός θα “μετακινηθεί” μέσα σε τέσσερις μήνες!» λέει στην «Εφ.Συν.» ο Θεόδωρος Μεγαλοοικονόμου, ψυχίατρος, διευθυντής της 9ης Ψυχιατρικής Κλινικής του ΨΝΑ.

«Τέτοιου τύπου μεταφορές (μετακινήσεις) γίνονταν κάποτε μόνο προς τα στρατόπεδα εξόντωσης. Και δεν αποκλείουμε ότι, για πολλούς εκ των χρόνιων ασθενών, η τρόικα του υπουργείου Υγείας πιθανόν, σ’ αυτή τη φάση, να έχει έτοιμα κάποια “ιδρύματα ανιάτων” ανά τη χώρα, τύπου Λεχαινών κ.λπ.», προσθέτει.
Αυτό είναι το πρώτο στάδιο. Επεται ο σχεδιασμός, που απαιτείται να δοθεί τώρα, για το κλείσιμο του ψυχιατρείου μέσα σε δύο χρόνια, δηλαδή η μεταφορά των ψυχιατρικών τμημάτων σε γενικά νοσοκομεία, είτε για να συγχωνευθούν με εκεί υπάρχουσες ψυχιατρικές κλινικές, είτε σε νοσοκομεία που δεν έχουν ψυχιατρική κλινική.

«Δεν υπάρχει πιο επικίνδυνο και καταστροφικό πράγμα», επισημαίνει ο κ. Μεγαλοοικονόμου, «από τη μεταφορά των κλινικών στα γενικά νοσοκομεία όπως τη σχεδιάζει η τρόικα: χωρίς επαρκές προσωπικό, χωρίς καμιά προετοιμασία, χωρίς τομεοποίηση, χωρίς κοινοτικές υπηρεσίες, κυρίως Κέντρα Ψυχικής Υγείας, οι κλινικές στα γενικά νοσοκομεία, ιδιαίτερα μέσα σε περίοδο κρίσης και προϊούσης μείωσης του δημόσιου τομέα, των διατιθέμενων πόρων και μέσων, θα αναπαράγουν κατ’ αποκλειστικότητα τις πιο αδύναμες, ιδρυματικές πλευρές της τωρινής λειτουργίας τους εντός του ψυχιατρείου, αποτελώντας τον “κακό” και “ανεπιθύμητο” γείτονα σ’ ένα σύστημα υγείας που καταρρέει».

Εκείνο που ζητούν οι ψυχίατροι είναι όλοι οι ασθενείς να επανενταχθούν και να μεταβούν σε στεγαστικές δομές, αλλά με τους χρόνους και τις διαδικασίες που είναι θεραπευτικές και εξατομικευμένες και όχι σαν μεταφορά σωρού ανθρώπινης μάζας που θέλει η ηγεσία του υπουργείου Υγείας.

Αυτή τη στιγμή η εντολή του υπουργείου είναι να ετοιμαστούν οι όροι για την απρόσκοπτη, στο άμεσο μέλλον, διάλυση όλων των δομών του ΨΝΑ, με την απόφαση για αλλαγή των όρων ως προς τη διάρκεια των συμβολαίων, ώστε να μπορούν να ξενοικιάσουν τα κτίρια χωρίς κόστος όταν προκύψει η ανάγκη για τη συγχώνευσή τους ή το πέρασμά τους σε άλλο φορέα, «μη κερδοσκοπικό» ή και ανοιχτά κερδοσκοπικό. Σε δομές, όπως και τμήματα, που σε λίγο, λόγω έλλειψης προσωπικού, δεν θα μπορούν να βγάζουν ούτε την πιο υποτυπώδη βάρδια.

Ακόμα και η ληστρική παρακράτηση μεγάλου ποσοστού των συντάξεων των ασθενών που διαμένουν στις στεγαστικές δομές, που νομοθέτησε ο Λοβέρδος και επανέφερε τώρα ο Γεωργιάδης, μπορεί να λειτουργήσει προς αυτή την κατεύθυνση: να οδηγήσει περαιτέρω τις δομές στον δρόμο της ιδιωτικοποίησης, καθώς έτσι εξασφαλίζεται μειωμένη κρατική επιχορήγηση.
Η ψυχιατρική μεταρρύθμιση και η αποϊδρυματοποίηση δεν είναι απλώς ένας «τόπος» εκτός του ψυχιατρείου, αλλά, πρωτίστως, ένας «τρόπος», μια εναλλακτική θεραπευτική προσέγγιση και, ευρύτερα, θεσμική οργάνωση.

*Δημοσιεύτηκε στην «Εφημερίδα των Συντακτών» Παρασκευή 9/8/2013