Πηγή: Ράνια Τζίμα – Βήμα

Aναλυτές έχουν κατ’ επανάληψη προβλέψει την κατάρρευση του θεοκρατικού καθεστώτος του Ιράν, με τους παράγοντές του ωστόσο να τους διαψεύδουν. Αυτή τη φορά όμως φαίνεται πως οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης πιθανότατα βρίσκονται σε ένα πραγματικά οριακό σημείο.

Ενα ηχηρό καμπανάκι για όσα συμβαίνουν τα τελευταία εικοσιτετράωρα ήχησε το καλοκαίρι που μας πέρασε όταν ιρανοί επιστήμονες, άνθρωποι του πνεύματος και ακαδημαϊκοί έστειλαν επιστολή στον πρόεδρο της χώρας Μασούντ Πεζεσκιάν με την οποία προειδοποιούσαν ότι η χώρα χρειάζεται άμεσα μεταρρυθμίσεις. Η χώρα είχε έτσι κι αλλιώς ταλαιπωρηθεί από τον πόλεμο των 12 ημερών που είχε προηγηθεί, αλλά η επιστολή περιέγραφε δομικά προβλήματα, όπως οι τεράστιες δημοσιονομικές ανισότητες, η εκτεταμένη διαφθορά στους κόλπους του κρατικού μηχανισμού. Οι υπογράφοντες την επιστολή πρότειναν αλλαγές στα κρατικά ΜΜΕ αλλά και στα σώματα ασφαλείας.

Λίγους μήνες αργότερα ο πληθωρισμός στη χώρα καλπάζει, το ιρανικό νόμισμα καταρρέει, τρόφιμα και φάρμακα έχουν γίνει απλησίαστα για ένα πολύ μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού. Ολόκληρες κατηγορίες τροφίμων δεν βρίσκονται καν στα ράφια των καταστημάτων ενώ μέσα σε λίγες ώρες κυριολεκτικά εκτοξεύτηκαν οι τιμές προϊόντων όπως το λάδι. Η κυβέρνηση ανακοίνωσε μηνιαία επιδόματα της τάξης των 7 δολαρίων αλλά προφανώς αυτά δεν είναι ικανά να «σβήσουν» τις δραματικές συνέπειες του πληθωρισμού.

Αυτό λοιπόν είναι το σημείο όπου οι οριακές οικονομικές συνθήκες ήρθαν να συναντήσουν το αίτημα της κοινωνίας για εκσυγχρονισμό και βαθιές πολιτικές αλλαγές. Αυτός είναι και ο λόγος που τούτη τη φορά το καθεστώς του Ιράν θα μπορούσε πράγματι και να καταρρεύσει διότι στις μαζικές εξεγέρσεις συμμετέχουν ενεργά οι έμποροι της χώρας οι οποίοι παραδοσιακά θεωρούνταν πιστοί στο καθεστώς, έχουν παίξει σημαντικό ρόλο στην ιστορία του Ιράν, στήριξαν τη θεοκρατία το 1979, χρηματοδότησαν και οδήγησαν στην ανατροπή του σάχη και στην επαναφορά του αγιατολάχ.

Με λίγα λόγια, υπάρχει πραγματική δυσφορία από παράγοντες στο εσωτερικό της χώρας που παραδοσιακά ήταν σε αγαστή σχέση με τον σιιτικό κλήρο. Στο εκρηκτικό μείγμα προστίθεται και η νεότερη γενιά γυναικών. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κατακλύζονται από φωτογραφίες γυναικών που με τα τσιγάρα τους καίνε φωτογραφίες του αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, σπάζοντας ταυτόχρονα δυο ταμπού.

Η πτώση του καθεστώτος με εξωτερική επέμβαση πάνω στο έδαφος του Ιράν θα πρέπει να θεωρείται εξαιρετικά δύσκολη, ίσως απίθανη, αλλά η ανατροπή από μέσα όχι. Τα δημοσιονομικά δεδομένα είναι πολύ διαφορετικά από κάθε άλλη φορά, η παλαιά γενιά της Ισλαμικής Επανάστασης γερνάει και δεν διαφαίνεται το σχήμα διαδοχής της και η Κίνα, ναι μεν στηρίζει, αλλά δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι μπορεί να διασώσει το Ιράν.